Artemis II. Plan lotu w stronę Księżyca

Już za kilka tygodni ludzkość może zrobić krok w kierunku powrotu na Księżyc. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, 6 lutego może wystartować Artemis II – pierwsza po ponad 50 latach misja załogowa, która ma dotrzeć na orbitę księżycową – podała amerykańska agencja kosmiczna NASA.

Krok w kierunku powrotu na Księżyc – Artemis II

.Artemis II, pierwsza załogowa misja w ramach programu NASA Artemis (czyli Artemida), zgodnie z obecnym harmonogramem ma wystartować „nie wcześniej niż 6 lutego 2026 r.” i „nie później niż w kwietniu 2026 r.” – podała na swojej stronie internetowej NASA.

Załogę Artemis II tworzą astronauci NASA Reid Wiseman (dowódca), Victor Glover (pilot) i Christina Koch (specjalistka misji) oraz astronauta Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej Jeremy Hansen (specjalista misji). Koch będzie pierwszą kobietą, Glover pierwszym Afroamerykaninem, a Hansen pierwszym Kanadyjczykiem, którzy polecą w okolice Księżyca.

Misja ma potrwać 10 dni. Statek Orion z astronautami zostanie wyniesiony na orbitę przez rakietę Space Launch System (SLS). Po ok. dobie nastąpi manewr trans-lunar injection (TLI), czyli odpalenie silników modułu serwisowego kapsuły. Skieruje on statek na trajektorię swobodnego powrotu, która pozwala wykorzystać grawitację Księżyca do zawrócenia statku bez konieczności ponownego uruchamiania silników. W powrotnej drodze Orion ma wejść w atmosferę ziemską i wodować na Oceanie Spokojnym u wybrzeży San Diego w Kalifornii.

„Moduł serwisowy statku kosmicznego Orion zapewni siłę potrzebną do uwolnienia się z orbity ziemskiej i wyznaczenia kursu na Księżyc. Ten manewr (…) wyśle astronautów w czterodniową podróż wokół drugiej strony Księżyca po torze w kształcie ósemki, rozciągającym się na odległość ponad 230 000 mil (ok. 370 150 km – przyp. PAP) od Ziemi” – opisała NASA. W maksymalnej odległości od Ziemi Orion ma przelecieć nad powierzchnią Księżyca na wysokości ok. 7400 km.

Podczas konferencji prasowej NASA we wrześniu 2025 r. dowódca Reid Wiseman poinformował, że załoga Artemis II nadała kapsule Orion nazwę Integrity (z ang. uczciwość, prawość). Zgodnie ze zwyczajem astronauci, którzy jako pierwsi lecą nowym statkiem kosmicznym, wybierają dla niego nazwę.

Integrity nie wyląduje na Księżycu, ale znaczenie tego lotu dla programu kosmicznego NASA jest ogromne. Podczas misji mają być przetestowane najważniejsze systemy statku, m.in. podtrzymywania życia, łączności i nawigacji. Jak podano na stronie misji, w ostatnich miesiącach załoga „odbyła kilka prób generalnych w Kennedy Space Center (KSC) NASA na Florydzie”, skąd nastąpi start.

Artemis II będzie pierwszą załogową misją księżycową od lądowania na powierzchni Srebrnego Globu astronautów misji Apollo 17 w 1972 r. i zakończenia programu Apollo. NASA podała, że koszty wznowienia programu księżycowego od 2006 r. wyniosły ok. 50 mld dolarów.

Stała obecność ludzi na Księżycu

.W ramach rozpisanego na kilka etapów programu Artemis, ogłoszonego w 2017 r., NASA planuje doprowadzić do stałej obecności ludzi na Księżycu. Ma to być też element przygotowań do załogowych misji na Marsa.

Kapsuła Orion (bez załogi) dotarła już do orbity księżycowej w 2022 r., w ramach misji Artemis I. Lądowanie astronautów na Księżycu ma nastąpić podczas misji Artemis III, której start jest planowany najwcześniej pod koniec 2027 r.

Kolejnym etapem programu ma być umieszczenie na orbicie Księżyca stacji kosmicznej Gataway. To wspólne przedsięwzięcie NASA, Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), Japońskiej Agencji Kosmicznej (JAXA), Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej (CSA) i Centrum Kosmicznego Mohammeda Bin Rashida (MBRSC) Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

W ramach tego programu powstała również inicjatywa Artemis Accords. Te wielostronne porozumienia pomiędzy rządem Stanów Zjednoczonych a innymi państwami doprecyzowują pokojowe, cywilne zasady eksploracji przestrzeni kosmicznej. Do listopada 2025 r. Artemis Accords podpisało 60 państw, w tym – w 2021 r. – Polska.

Załogowe misje księżycowe są jednym z elementów polityki kosmicznej administracji prezydenta USA Donalda Trumpa. W wydanym 18 grudnia 2025 r. rozporządzeniu Trump wśród priorytetów tej strategii wymienił m.in. powrót Amerykanów na Księżyc do 2028 r.

Rok 2026 może być więc jednym z przełomowych w historii podboju kosmosu – i w historii NASA. Także 18 grudnia na stanowisko nowego administratora agencji został zaprzysiężony Jared Isaacman. Jak zapowiadał ten biznesmen i prywatny astronauta m.in. w wywiadzie dla NBC News, pod jego kierownictwem NASA będzie zmierzać ku zwiększeniu udziału prywatnych firm w przemyśle kosmicznym USA. Ma to pomóc Stanom Zjednoczonym wygrać wyścig o powrót na Księżyc z depczącymi im po piętach Chinami. W listopadzie 2025 r. na stronie rządu Chin podano, że tajkonauci (czyli chińscy astronauci) mają wylądować na Srebrnym Globie do 2030 roku.

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba oraz program Artemis

.Na temat współczesnego dynamicznego rozwoju astronomii, którego wynikiem są tak spektakularne projekty jak Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, czy program Artemis, na łamach “Wszystko Co Najważniejsze” pisze prof. Piotr ORLEAŃSKI w tekście “Kosmos coraz bliżej, także z Polakami“.

“W 2022 roku pierwszy raz udało się ustawić wszystkie 18 luster Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba. Stanowią one razem zwierciadło o rozpiętości 6,5 metra. Każde z luster musi być oddzielnie wyjustowane, by móc dobrze zobrazować dane, które pozyskuje. W lipcu 2022 roku zobaczyliśmy pierwsze zachwycające zdjęcia różnego rodzaju obiektów kosmicznych. NASA opublikowało specjalną animację, na której można porównać zdjęcia tych samych obiektów pozyskane za pomocą teleskopu Hubble’a i Webba. Dopiero gdy się porównuje zdjęcia, widać, jaka jest różnica między tymi teleskopami”.

“Teleskopy Hubble’a i Webba różnią się dwoma rzeczami. Nowszy z nich jest większy, w związku z tym jest w stanie obserwować mniejsze obiekty, głównie te, które znajdują się dalej od nas. Widziane przez nas w ten sposób kosmiczne zdarzenia zachodziły w przeszłości – światło potrzebowało milionów lat, by do nas dotrzeć i byśmy mogli te zdarzenia teraz zaobserwować. Można powiedzieć, że widzimy to, co działo się np. 13,5 miliarda lat temu. W przypadku teleskopu Hubble’a było to 12 miliardów lat. Ale nawet obiekty wcześniej zaobserwowane przez teleskop Hubble’a widzimy dziś dzięki teleskopowi Webba znacznie bardziej szczegółowo. Tym, co różni te teleskopy, jest również to, że instrumenty teleskopu Hubble’a pracują w zakresie widzialnym, natomiast Webba w podczerwieni. To jest zupełnie inne spektrum fali elektromagnetycznej. Również dzięki temu można więcej zobaczyć. Jednak tym, co znacznie różni te twa teleskopy, jest ich wielkość – starszy ma dwa metry średnicy, nowszy ponad sześć”.

“Drugim znaczącym wydarzeniem w działaniach człowieka w kosmosie było rozpoczęcie programu Artemis. Od zakończenia programu Apollo, kiedy człowiek chodził po Księżycu, minęło 50 lat. Wiele czynników wpłynęło na to, że nie podejmowano kolejnych wypraw na naturalnego satelitę Ziemi”.

“Znaczące było to, że program Apollo był szalenie drogi. Amerykanie przestawili się na program wahadłowców, które też dużo kosztowały, ale służyły do wielu celów. Nie byli w stanie prowadzić dwóch takich przedsięwzięć jednocześnie. Poza tym program Apollo był rezultatem polityki. Amerykanom zależało na tym, by jako pierwsi mogli postawić nogę na Księżycu, i to im się udało. Późniejsze kryzysy ekonomiczne, brak podtekstu politycznego i konkurentów, którzy również mogliby wylądować na Księżycu, w pewnym sensie oddalił perspektywę powrotu tam człowieka. Problemy z wahadłowcami, później z rakietami nośnymi, utrudniały realizację podobnych programów. Dziś mamy początek kolejnej ery wyścigu kosmicznego. Tym razem między Stanami Zjednoczonymi a Chinami. Państwo Środka ma bardzo rozbudowany program kosmiczny i jako pierwsze wysłało łazik na ciemną stronę Księżyca” – pisze prof. Piotr ORLEAŃSKI.

LINK DO TEKSTU: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/prof-piotr-orleanski-astronomia-przelomowy-rok/

PAP/ Anna Bugajska/ LW