Co się dzieje w Libii?

Pomimo utrzymującej się niestabilności politycznej Libia przyznała koncesje na poszukiwanie i wydobycie ropy zagranicznym firmom, w tym Chevronowi i BP. To pierwsze takie decyzje od obalenia i zabicia wieloletniego przywódcy Libii, Muammara Kadafiego, w 2011 roku.

Libia produkuje obecnie około 1,5 mln baryłek ropy dziennie i posiada największe w Afryce rezerwy

.Libijski sektor naftowy zmaga się z poważnymi wyzwaniami od czasu wspieranego przez NATO powstania, które doprowadziło do obalenia Kadafiego, a kraj pozostaje podzielony między rywalizujące ośrodki władzy. Jednak przy najwyższym od 2011 roku poziomie produkcji i eksportu ropy władze starają się obecnie ponownie przyciągnąć globalne koncerny energetyczne.

Oprócz Chevronu koncesje uzyskały m.in. nigeryjskie Aiteo – największa prywatna firma energetyczna Afryki – oraz konsorcja: hiszpański Repsol z BP, Eni North Africa z QatarEnergy, a także Repsol z węgierską MOLGroup i Turkiye Petrolleri.

Spośród 20 oferowanych bloków do poszukiwań i wydobycia oferty złożono na pięć. Libijskie władze nie podały wartości przyznanych licencji i zapowiedziała kolejną rundę przetargową jeszcze w 2026 roku.

Eksperci zwracają uwagę na ograniczone zainteresowanie, na które wpływ miała utrzymująca się niepewność polityczna i problemy z bezpieczeństwem w rejonach objętych ofertą.

Libia produkuje obecnie około 1,5 mln baryłek ropy dziennie i posiada największe w Afryce rezerwy – szacowane na ponad 48 mld baryłek.

Koncern BP z prawami do libijskiej ropy

.Kraj pozostaje podzielony między uznawany przez ONZ rząd premiera Abdula Hamida Dbeiby w Trypolisie a administrację generała Chalify Haftara na wschodzie kraju, wspieranego przez Rosję, Egipt, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Francję.

Wypowiadający się dla AFP analityk z North Africa Risk Consulting określił wyniki przetargu jako „spore rozczarowanie”, co – jego zdaniem – pokazuje, że koncerny nadal obawiają się niepewności politycznej i instytucjonalnej w Libii.

Kraj ten podpisał w styczniu porozumienia o wartości ponad 20 mld dolarów z TotalEnergies i ConocoPhillips, mające zwiększyć produkcję ropy w ciągu 25 lat. Dbeiba zapowiedział, że celem jest zwiększenie dziennego wydobycia o 850 tys. baryłek w tym okresie.

Ograniczone zainteresowanie ofertą władz libijskich może sugerować, że niektóre firmy jak ExxonMobil prowadzą nieoficjalne negocjacje poza formalnym trybem przetargowym – ocenił ekspert ds. Libii, Jalel Harchaoui.

Libia. Stąd napływają uchodźcy, tu szkoleni są dżihadyści

.Dopóki Libia nie będzie w stanie funkcjonować jako samorządne państwo, które panuje nad swoim terenem i granicami, dopóty nie zniknie problem grup przestępczych i przemytu ludzi – pisze Magdalena PACH

Od lat tematem niezmiennie jest problem nielegalnych imigrantów, docierających do Unii Europejskiej głównie z terenów szeroko rozumianego Bliskiego Wschodu oraz Afryki Subsaharyjskiej. Od czasu zawarcia w marcu 2016 roku przez Wspólnotę umowy z Turcją napływ ludzi przez kraj rządzony przez prezydenta Erdogana został uniemożliwiony. To spowodowało, że jedynym sposobem nielegalnego dotarcia do Europy jest droga przez Morze Śródziemne. Sytuację tę wykorzystują organizacje przestępcze zajmujące się przemytem ludzi do Europy. To utrapienie państw nadmorskich, którego nie da się łatwo i bez koalicji rozwiązać, a którego zrozumienie i rozwiązanie jest niezbędne.

Większość imigrantów dociera do Europy przez szlak śródziemnomorski: tylko w 2016 roku z terenów Libii przypłynęło do Włoch 181 tysięcy osób. Sytuacja Libii wpływa na stabilność wszystkich krajów Unii Europejskiej.

Skupiając się na problemie uchodźców, nie zwraca się uwagi na szerszy aspekt wydarzeń, zapominając, że to, co obecnie dzieje się w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Subsaharyjskiej, to nie tylko wojna w Syrii, mająca już swój stały czas antenowy, lecz także liczne konflikty, mające często na celu walkę o dominację w regionie. A wszystko to zaczęło się po klęsce rewolucji 2011 roku.

Arabska wiosna nie przyniosła długo oczekiwanych demokracji i pokoju, wręcz przeciwnie — doprowadziła do powstania nowych konfliktów i ponownego wybuchu już zapomnianych. Chaos, który został wywołany po tych wydarzeniach, spowodował pogorszenie poziomu życia i exodus ludzi z terenów owładniętych wojną i ubóstwem.

Libia jest jednym z takich krajów. W ciągu ostatnich lat sytuacja zmieniła się tam diametralnie. Kraj ten swoją historię jako niezależny i suwerenny rozpoczął w 1951 roku, będąc najbiedniejszym państwem w regionie. Znalezione cztery lata później znaczące zasoby ropy naftowej pozwoliły Libii zostać głównym eksporterem tego surowca do Europy oraz zapewnić 25% zaopatrzenia dla światowego rynku. Stały napływ funduszy w połączeniu ze staraniami rozwoju kraju, podejmowanymi przez pułkownika Muammara Kaddafiego, doprowadziły do alfabetyzacji prawie 87% społeczeństwa, osiągnięcia PKB per capita 14 878 dolarów. Tym samym z najbiedniejszego kraj stał się w ciągu niespełna 60 lat najbogatszym państwem Afryki. Pozwoliło to funduszowi majątkowemu Libyan Investment Authority, posiadającemu prawie 70 mld dolarów aktywów, na inwestowanie między innymi w „Financial Times”, kanadyjską spółkę naftową Verenex, włoską grupę naftową ENI, a nawet posiadanie akcji w klubie piłkarskim Juventus Turyn. Fundusz zarządzany przez rodzinę Kaddafich dokonywał także licznych inwestycji w gospodarkę państw afrykańskich, czego wynikiem oprócz zwiększenia wpływów w regionie było koronowanie pułkownika na „króla królów Afryki”. Szybki rozwój spowodował, że to sama Libia stała się celem dla imigrantów zarobkowych z Afryki. Do tego stopnia, że w 6,5-milionowym państwie liczbę imigrantów szacowano na 1,8 mln ludzi. Nie odstraszała ich niechęć do przyjezdnych oraz gorsze traktowanie przez rząd i pracodawców. Gdy wybuchła rewolucja, w światowych bankach zostały zamrożone fundusze Libii o wartości 150 mld dolarów.

Obecnie kraj ten słusznie uznawany jest za „państwo upadłe”, niepełniące funkcji przypisywanych organizmom państwowym. Jak to możliwe, że sytuacja Libii uległa aż tak znaczącej degradacji?

Rządy Kaddafiego nie były demokratyczne. Nie dawały obywatelom możliwości wpływania na kierunek i rozwój państwa. Każdą próbę zmiany tego stanu rzeczy karano silnymi represjami. Rządy Kaddafiego były dyktaturą. Jednak szalę goryczy przelał nepotyzm rodziny panującej, która zajmowała nie tylko najważniejsze stanowiska w państwie, ale także panowała nad większością posiadanego przez Libię kapitału, często dysponując nim według własnych potrzeb. Na tę sytuację nałożyły się wydarzenia z Tunezji i Egiptu, gdzie niezadowoleni obywatele wyszli na ulice walczyć o koniec dyktatur Bliskiego Wschodu. I pomimo udanego przewrotu, tak jak w większości krajów, gdzie do głosu doszła arabska wiosna, nie wiedziano, co dalej zrobić ze zdobytą „wolnością”, brak było planu na „po rewolucji”. Powodów takiego stanu rzeczy można wymienić kilka: brak tradycji demokratycznych, do których można byłoby się odwołać; 42 lata niszczenia wszelkich zalążków opozycji przez rządy Kaddafiego — tak skutecznie, że zainteresowanie polityką zostało zepchnięte w otchłań niebytu. Lecz prawdopodobnie najważniejszy był brak pomysłu na wygląd demokracji, a w szczególności wiele sprzecznych interesów różnych ugrupowań i klanów plemiennych, których w Libii jest około 140.

Po wygranej rewolucji, przy czym pomogły bombardowania dokonywane przez siły zachodnie, władzę w kraju przejęła Narodowa Rada Tymczasowa, której zadaniem było przygotować grunt do pierwszych demokratycznych wyborów w kraju. Lecz już wtedy władza nie potrafiła zapanować nad ugrupowaniami paramilitarnymi, które jeszcze w trakcie rewolucji zdobyły arsenały wojskowe, przejmując większość uzbrojenia, dokonując samosądów, niekiedy na całych wsiach, zrównując je z ziemią, nie uznając przy tym żadnej zwierzchniej władzy. W takich warunkach dochodziło do kolejnych wyborów, podczas których powstały dwa opozycyjne i niezależne od siebie nawzajem organy władzy: w Trypolisie, przejęty głównie przez islamistów, oraz laicki w Tobruku.

Tekst dostępny na łamach Wszystko co Najważniejsze: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/magdalena-pach-libia/

PAP/MB