Czym jest Projekt Meridian? Elon Musk i Pentagon łączą siły
Projekt Meridian to inicjatywa Pentagonu, która ma określić, jakie technologie, uzbrojenie i zdolności będą potrzebne Stanom Zjednoczonym w przyszłych wojnach. Jej współprowadzenie powierzono Elonowi Muskowi, założycielowi Anduril Industries Palmerowi Luckeyowi oraz byłemu przewodniczącemu Izby Reprezentantów Newtowi Gingrichowi. W ciągu 120 dni zespół ma przygotować rekomendacje dotyczące utrzymania amerykańskiej przewagi militarnej w świecie sztucznej inteligencji, robotyki i coraz bardziej samodzielnych systemów bojowych.
.Ogłoszenie Projektu Meridian 30 września 2026 r. w bazie piechoty morskiej w Quantico w Wirginii zwróciło uwagę przede wszystkim ze względu na nazwisko Elona Muska. Przedsiębiorca ponownie podejmuje współpracę z administracją Donalda Trumpa po zakończeniu swojej misji w DOGE i publicznym sporze z prezydentem w czerwcu 2025 r. Znaczenie tej decyzji wykracza jednak poza relacje dwóch najbardziej rozpoznawalnych postaci amerykańskiej polityki i biznesu, ponieważ dotyczy sposobu, w jaki największa potęga militarna świata zamierza przygotowywać się do konfliktów kolejnych dekad.
Pete Hegseth uzasadnia przedsięwzięcie szybkim rozwojem sztucznej inteligencji, autonomii, broni wykorzystującej energię skierowaną, robotyki oraz biotechnologii. Pentagon chce ustalić, które z tych zmian mogą zasadniczo przeobrazić sposób prowadzenia wojny i jakie zdolności należy rozwijać odpowiednio wcześnie. Projekt Meridian ma więc pomóc w wyborze kierunków badań, testowania i przyszłego wdrażania technologii, zanim ich znaczenie zostanie narzucone przez działania przeciwnika.
Projekt Meridian ma wskazać technologie wojen przyszłości
Z przedstawionych założeń wynika, że Meridian jest przedsięwzięciem analitycznym i doradczym, którego rezultatem mają być konkretne rekomendacje technologiczne. Zadaniem zespołu będzie rozpoznanie przyszłych środowisk walki, wskazanie brakujących zdolności oraz zaproponowanie sposobów ich rozwijania. Tak określony zakres opisuje memorandum „Commissioning of Project Meridian: The Future of Warfare”, będące dokumentem ustanawiającym inicjatywę.
Koordynację przedsięwzięcia po stronie resortu powierzono Emilowi Michaelowi, odpowiedzialnemu za jego politykę technologiczną, a współprowadzących mają wspierać eksperci ze świata nauki, przemysłu i polityki publicznej. Według komunikatu Pentagonu prace powinny zakończyć się w ciągu 120 dni i przynieść publiczny raport z niejawnym załącznikiem. Oznacza to, że część wniosków ma zostać przedstawiona opinii publicznej, natomiast szczegóły wymagające ochrony pozostaną dostępne dla uprawnionych odbiorców.
W centrum tej refleksji znajduje się pytanie, jak wykorzystać technologie, których rozwój przebiega szybciej niż tradycyjne programy zbrojeniowe. Sztuczna inteligencja może wspierać analizowanie danych i planowanie, robotyka rozszerzać zakres działań wykonywanych przez maszyny, a autonomia umożliwiać kontynuowanie określonych zadań przy ograniczonym kontakcie z operatorem. W przypadku broni wykorzystującej energię skierowaną chodzi między innymi o lasery i systemy mikrofalowe, których możliwości zależą również od dostępu do energii, warunków działania i integracji z pozostałym wyposażeniem.
Nie każda z wymienionych technologii znajduje się na tym samym etapie rozwoju, dlatego wartość Projektu Meridian będzie zależeć od umiejętności oddzielenia obiecujących koncepcji od rozwiązań możliwych do zastosowania w wojsku. Samo wskazanie przełomowego wynalazku nie rozstrzyga jeszcze, czy można go produkować w odpowiedniej liczbie, utrzymywać w gotowości i wykorzystywać w trudnych warunkach. Z tej perspektywy najważniejszym rezultatem przedsięwzięcia powinno być powiązanie wizji przyszłości z realnymi możliwościami nauki, przemysłu i sił zbrojnych.
Dlaczego Pentagon wybrał Muska, Luckeya i Gingricha
Skład kierownictwa łączy doświadczenie technologiczne i przemysłowe z doświadczeniem politycznym. Elon Musk wnosi dorobek związany przede wszystkim ze SpaceX i rozwojem infrastruktury kosmicznej, Palmer Luckey reprezentuje przedsiębiorstwo specjalizujące się w nowoczesnych technologiach obronnych, natomiast Newt Gingrich jest byłym przewodniczącym Izby Reprezentantów. Można odczytać ten wybór jako próbę zestawienia różnych perspektyw na to samo pytanie, dotyczące przyszłych źródeł amerykańskiej przewagi.
Obecność przedsiębiorców jest istotna również dlatego, że ich firmy już uczestniczą w realizacji zamówień wojskowych. Przykładowo Anduril poinformował w marcu 2025 r. o przyznaniu mu dziesięcioletniego kontraktu o maksymalnej wartości 642 mln dolarów, obejmującego dostarczanie, instalowanie i utrzymywanie systemów ochrony baz Marines przed małymi bezzałogowymi statkami powietrznymi. Jest to umowa typu IDIQ, dlatego podana kwota określa pułap możliwych zamówień, a nie wartość pieniędzy wypłaconych jednorazowo.
Udział dostawców technologii może ułatwiać ocenę wykonalności proponowanych rozwiązań, kosztów produkcji i tempa ich wdrażania. Jednocześnie tworzy pytanie o przejrzystość rekomendacji, ponieważ przedsiębiorstwa współprowadzących mogą działać na rynkach związanych z ocenianymi zdolnościami. Przy analizowaniu końcowego raportu istotne będzie zatem to, jak uzasadniono wybór poszczególnych kierunków oraz czy uwzględniono rozwiązania oferowane przez szersze grono wykonawców.
Autonomia wojskowa rozwija się już dziś
Projekt Meridian wpisuje się w proces, który można obserwować w istniejących amerykańskich programach badawczych. Jednym z przykładów jest REMA, opisany przez agencję DARPA, którego celem jest umożliwienie dronowi kontynuowania wcześniej określonej misji po utracie połączenia z operatorem. Program zakładał również szybkie aktualizowanie oprogramowania autonomii, aby nadążać za rozwojem środków przeciwdziałania stosowanych przez przeciwnika.
Ten przykład pokazuje, dlaczego pojęcie autonomii wymaga precyzji. Samodzielne wykonanie określonego zadania po przerwaniu łączności nie jest równoznaczne z przekazaniem maszynie nieograniczonej swobody podejmowania wszystkich decyzji bojowych. W debacie o przyszłym uzbrojeniu trzeba więc rozróżniać samodzielność nawigacji, przetwarzanie informacji, koordynowanie działań i decyzje dotyczące użycia siły.
Kolejny kierunek badań przedstawia program DICE prowadzony przez DARPA. Dotyczy on zdecentralizowanej współpracy wielu agentów sztucznej inteligencji, którzy mają wykonywać złożone zadania, zachowywać odporność na awarie lub utratę części elementów i pozostawać zgodni z zamiarem dowódcy. Agencja zaznacza, że program wykorzystuje środowiska symulacyjne i nie obejmuje rozwijania ani wdrażania autonomicznych systemów w świecie rzeczywistym.
Na tym tle Meridian można rozumieć jako próbę spojrzenia ponad granicami poszczególnych projektów badawczych. Zamiast oceniać wyłącznie jeden typ drona, algorytmu czy urządzenia, zespół ma rozważyć przyszłe potrzeby sił zbrojnych w szerszej perspektywie. Jest to istotne, ponieważ skuteczność nowego systemu zależy także od łączności, rozpoznania, logistyki i jego współpracy z pozostałymi elementami wojska.
Równolegle Hegseth zapowiedział utworzenie Autonomous Warfare Command, dowództwa mającego rozwijać na dużą skalę zdolności autonomiczne i robotyczne w amerykańskich siłach zbrojnych. Meridian i przyszłe dowództwo mają zatem odmienne zadania, choć dotyczą powiązanych zmian technologicznych. Pierwsze przedsięwzięcie ma przygotować ocenę przyszłych potrzeb, drugie stanowi zapowiedź struktury wojskowej służącej rozwijaniu określonych zdolności.
Co oznacza wątek Księżyca w Projekcie Meridian?
Jednym z najbardziej przyciągających uwagę elementów zapowiedzi jest rozszerzenie perspektywy poza tradycyjne pole walki. Oficjalny komunikat mówi o analizowaniu przyszłych środowisk działań od przestrzeni podziemnej po obszar określany jako cislunar, związany z przestrzenią między Ziemią a Księżycem i jego otoczeniem. Takie sformułowanie oznacza szeroki zakres prac prognostycznych, natomiast samo w sobie nie przesądza o powstaniu konkretnego systemu uzbrojenia ani o planie operacji na powierzchni Księżyca.
Zainteresowanie tym obszarem ma już odzwierciedlenie w programach amerykańskich sił kosmicznych. Space Systems Command opisywało w maju 2025 r. projekt Oracle-M, mający demonstrować możliwości obserwowania i śledzenia obiektów w przestrzeni między Ziemią a Księżycem. Rozpoznawanie sytuacji w tym regionie jest więc rzeczywistym kierunkiem rozwoju technologii, a nie wyłącznie elementem medialnej opowieści o odległej przyszłości.
Wątek ten wymaga także uwzględnienia istniejących zasad prawa kosmicznego. Artykuł IV traktatu o przestrzeni kosmicznej z 1967 r. przewiduje pokojowe wykorzystanie Księżyca i innych ciał niebieskich oraz zakazuje między innymi tworzenia na nich baz wojskowych, testowania broni i prowadzenia manewrów wojskowych, co przedstawia zbiór dokumentów Biura ONZ do spraw Przestrzeni Kosmicznej. Zakres tych postanowień trzeba odróżniać od szerszej kwestii wykorzystywania infrastruktury kosmicznej do celów wojskowych.
Z perspektywy europejskiej Projekt Meridian pozwala postawić pytanie o zdolność państw sojuszniczych do współtworzenia technologii, które mogą wyznaczać przyszłe standardy wojskowe. Jeżeli rekomendacje przełożą się na programy badawcze i zamówienia, ich znaczenie będzie dotyczyło także współpracy przemysłowej, interoperacyjności oraz dostępu do kluczowych rozwiązań. Dla Polski istotne będzie wówczas zarówno to, jakie zdolności rozwijają Stany Zjednoczone, jak i to, w których obszarach własna nauka oraz przemysł mogą uczestniczyć w tym procesie.
.Projekt Meridian pokazuje, że Pentagon chce włączyć przedsiębiorców technologicznych i ekspertów zewnętrznych do refleksji nad przyszłymi potrzebami wojska. Pozostaje pytanie, czy powstała w ten sposób wizja zostanie przełożona na rozwiązania sprawdzone, dostępne w odpowiedniej skali i przydatne w rzeczywistych warunkach działania.
Sebastian Nizio
Najważniejsze pytania i najprostsze odpowiedzi:
Czym jest Projekt Meridian?
Projekt Meridian to inicjatywa Pentagonu dotycząca technologii i zdolności potrzebnych w przyszłych konfliktach. Ma wskazać kierunki rozwoju uzbrojenia oraz sposoby utrzymania amerykańskiej przewagi militarnej. Prace obejmują między innymi sztuczną inteligencję, autonomię, robotykę, energię skierowaną i biotechnologię.
Kto kieruje Projektem Meridian?
Współprowadzącymi są Elon Musk, Palmer Luckey i Newt Gingrich. Koordynację po stronie resortu powierzono Emilowi Michaelowi. Zespół mają wspierać eksperci ze środowisk naukowych, przemysłowych i polityki publicznej.
Ile potrwają prace nad Projektem Meridian?
Przewidziano na nie 120 dni. Rezultatem ma być publiczny raport z ustaleniami i rekomendacjami. Informacje wymagające ochrony mają znaleźć się w niejawnym załączniku.
