Dwie wystawy z okazji 200-lecia połączenia Starej i Nowej Częstochowy

W Częstochowie otwarto dwie wystawy z okazji 200-lecia połączenia Starej i Nowej Częstochowy. Wystawa plenerowa przybliża kulisy fuzji z 1826 r., która dała miastu czwarte miejsce w Kongresówce, a prezentowane w ratuszu mapy ukazują jego rozwój na przestrzeni dwóch stuleci.

Nazwa wystawy – „Podniesiona do miast wielkich” – odnosi się do tego, iż połączona Częstochowa stała się czwartym co do wielkości miastem Królestwa Polskiego

.Dnia 19 sierpnia 1826 r. Rada Administracyjna Królestwa Polskiego wydała akt łączący położoną nad Wartą Starą Częstochowę o średniowiecznym rodowodzie z Nową Częstochową, dawną wsią podklasztorną, 50 lat wcześniej podniesioną do rangi miasta. Z tą fuzją wiązał się ambitny projekt urbanistyczny: rozplanowanie w szczerym polu nowego miasta. Osią założenia stał się bulwar wytyczony od kościoła w Starej Częstochowie do Jasnej Góry.

Na wystawie plenerowej „Podniesiona do miast wielkich”, otwartej na Placu Biegańskiego, można zobaczyć skany dokumentów i map z okresu łączenia Starej i Nowej Częstochowy. – Sięgnęliśmy do archiwów i muzeów w całym kraju – poinformowała kuratorka Alicja Adamus-Kowalik.

Z kolei na przygotowanych przez Archiwum Państwowe w Częstochowie planszach pokazano też m.in. główną arterię oraz trzy place projektowanego miasta na tle dotychczasowych dróg polnych. – Dodatkowo tę historyczną mapę nanieśliśmy na obecną siatkę ulic, co z jednej strony ułatwi orientację oglądającym, z drugiej pokaże rozmach przedsięwzięcia – powiedziała dyrektorka Archiwum Elżbieta Surma-Jończyk.

Wytyczony 200 lat temu na wzór paryski bulwar, z dwiema jezdniami rozdzielonymi wysadzanym drzewami pieszym pasażem, jest dziś sercem śródmieścia Częstochowy, a także elementem szlaku pielgrzymkowego.

Nazwa wystawy – „Podniesiona do miast wielkich” – odnosi się do tego, iż połączona Częstochowa stała się czwartym co do wielkości miastem Królestwa Polskiego (tzw. Kongresowego, w ramach imperium carów) – po Warszawie, Lublinie i Kaliszu.

Obie wystawy będzie można oglądać do 18 października

.Oryginały pokazanych na Placu Biegańskiego map oraz wiele innych można zobaczyć obok, w ratuszu, dziś siedzibie Muzeum Częstochowskiego. Budynek również powstał 200 lat temu, zaprojektowany w połowie drogi między łączonymi wtedy miastami, by nie urazić żadnego.

– Dwie z map na ekspozycji zatytułowanej „Częstochowa Stara/Nowa. 200 lat połączenia” pokazujemy w oryginale po raz pierwszy. Jest to Plan Sytuacyjny Miasta Nowej Częstochowy wraz z przedmieściem św. Barbary (1823) i Plan Geometryczny Gruntów Folwarku Wójtostwa Częstochowskiego (1827) – poinformowała Katarzyna Ozimek, dyrektorka Muzeum Częstochowskiego.

Kuratorka wystawy Małgorzata Szczęsna dodała, iż mapy te musiano poddać konserwacji, która trwała trzy miesiące. – To są mapy, na których przez wiele dziesięcioleci pracowali urzędnicy, stąd widniejące na nich dopiski z kolejnymi datami. Nie pełniły więc funkcji eksponatów, ale narzędzi pracy – wyjaśniła.

Połączenie Starej i Nowej Częstochowy oraz wytyczenie nowego śródmieścia było silnym impulsem rozwojowym. O ile w obu miasteczkach żyło w sumie 5 tys. osób, o tyle na początku XX w. Częstochowa liczyła już 100 tys. mieszkańców. Dziś ma ich 200 tys.

Obie wystawy będzie można oglądać do 18 października.

PAP/MB