François Fillon tymczasowo pozbawiony Legii Honorowej [Nathaniel GARSTECKA]
Były premier centroprawicy został na dziesięć lat pozbawiony Legii Honorowej i Narodowego Orderu Zasługi. Wynika to z wyroku skazującego w sprawie „fikcyjnego zatrudnienia” jego żony, która zniweczyła jego kandydaturę w wyborach prezydenckich w 2017 roku. Jego zwolennicy protestują, ale czy zasadnie?
.W czerwcu 2025 roku François Fillon został ostatecznie skazany przez sąd na cztery lata więzienia w zawieszeniu, grzywnę w wysokości 375 000 euro oraz pięcioletni zakaz kandydowania w wyborach. Był to finał sprawy, która wstrząsnęła światem polityki, mediów i wymiaru sprawiedliwości podczas kampanii prezydenckiej w 2017 roku. 25 stycznia 2017 r. tygodnik „Le Canard enchaîné” ujawnił, że żona François Fillona, Penelope, otrzymała w latach 1998–2007 ok. 500 000 euro jako asystentka parlamentarna swojego męża. Jednak były premier z czasów Nicolasa Sarkozy’ego nie był w stanie przedstawić zbyt wielu dowodów na faktyczne wykonywanie pracy przez swoją żonę, co utorowało drogę do skazania go za sprzeniewierzenie środków publicznych.
Afera, zapoczątkowana publikacją słynnego artykułu w „Canard”, zadała poważny cios kandydaturze François Fillona na kilka miesięcy przed wyborami prezydenckimi. Kandydat partii Les Républicains, który do tej pory uchodził za absolutnego faworyta, został dogoniony, a następnie wyprzedzony przez Emmanuela Macrona, dysydenta z Partii Socjalistycznej, cieszącego się milczącym poparciem prezydenta François Hollande’a.
Śledztwo prowadzone przez kontrowersyjną Krajową Prokuraturę Finansową doprowadziło do procesu, który odbył się w 2020 roku. Po serii apelacji François Fillon został ostatecznie skazany w czerwcu 2025 roku. W czwartek, 20 sierpnia 2026 roku, dekretem odebrano mu na okres dziesięciu lat członkostwo w Legii Honorowej oraz Narodowy Order Zasługi. Natychmiast pojawiła się kwestia zasadności tego działania, jednak regulamin Legii Honorowej wyraźnie przewiduje taki przypadek. Nie ma zatem żadnej dyskusji prawnej.
Jednak zwolennicy byłego premiera postrzegają to jako kolejny atak na niego, kolejną niesprawiedliwość, której padł ofiarą po tych wszystkich latach kontrowersyjnych i bezlitosnych działań wymiaru sprawiedliwości. W tym miejscu można zadać sobie pytanie, jakie powody skłaniają działaczy „prawicy” do tak energicznej obrony osoby, która przez pięć lat stała na czele francuskiego rządu.
Skoro już podsumowujemy działalność Emmanuela Macrona, możemy przy okazji przypomnieć bilans rządów Nicolasa Sarkozy’ego i François Fillona. Warto wspomnieć zwłaszcza o wzroście długu publicznego, który w latach 2007–2012 wzrósł z 65 proc. do 90 proc. PKB. Oczywiście Francja musiała zmierzyć się z konsekwencjami „kryzysu subprime”, który dotknął Stany Zjednoczone, a następnie cały świat w 2008 roku. Niemniej jednak, jeśli zarzuca się Emmanuelowi Macronowi, że doprowadził do załamania naszych finansów publicznych w kontekście kryzysu związanego z ograniczeniami sanitarnymi w 2020 i 2021 roku, a następnie z wojną na Ukrainie, to należy wykazać się uczciwością i postąpić tak samo w przypadku Nicolasa Sarkozy’ego i François Fillona. Tym bardziej że ci ostatni nie zrobili nic, aby zrównoważyć wydatki państwa i drastycznie obniżyć podatki.
Następnie pojawia się kwestia imigracji. Choć prawdą jest, że dane dotyczące rocznej liczby legalnych przyjazdów w latach rządów Sarkozy’ego i Fillona były znacznie niższe niż w latach rządów Macrona, to i tak pozostają one wyższe niż w poprzednich okresach. Masowa imigracja trwała we Francji również za rządów centroprawicy, legitymizowana przez koncepcję „imigracji selektywnej”, tak bliską sercu Nicolasa Sarkozy’ego. Również w tym przypadku bilans jest więc negatywny.
Wreszcie z politycznego punktu widzenia nie jest zaskoczeniem, że postgaulliści zostali odsunięci od władzy po 2012 roku. W 2007 roku otrzymali od Francuzów jasny mandat: mandat na zerwanie z przeszłością. Jednak Nicolas Sarkozy i François Fillon otworzyli swoje rządy na działaczy lewicowych, zignorowali referendum z 2005 roku, ratyfikując traktat lizboński, oraz wprowadzili teorię gender do szkół. Ponadto nawiązali podejrzane relacje z nieprzyjaznymi krajami, takimi jak Katar i Rosja. Wyborcy prawicy nie dali się zwieść i w 2012 roku pokazali im czerwoną kartkę, co zapoczątkowało zwrot tych wyborców w prawo, w kierunku Rassemblement National Marine Le Pen.
François Fillon zdołał pod koniec 2016 roku, po prawyborach w partii LR, ponownie zyskać popularność, ale ziarno podziału zostało już zasiane: zwolennicy Alaina Juppégo, przegranego z prawyborów, postanowili postawić na obóz Macrona. Ten impet został zniweczony przez słynną „aferę Penelope”, a François Fillon nie zdołał się z tego wywikłać mimo początkowej poprawy wyników w sondażach pod sam koniec kampanii.
Bronienie François Fillona wydaje się zatem absurdalne, ponieważ bilans byłego premiera jest raczej nie do obronienia. Z drugiej strony zawieszenie mu Legii Honorowej jest całkowicie uzasadnione, choć równie uzasadnione jest zadawanie pytań dotyczących okoliczności jego skazania przez sądy.
.Największym wyzwaniem dla Brunona Retailleau, obecnego przewodniczącego Republikanów, jest dziś nadanie nowego impetu centroprawicy, tak jak udało się to Nicolasowi Sarkozy’emu w 2007 roku, a jednocześnie znalezienie sposobu, by przekonać wyborców, że tym razem zadanie zostanie naprawdę wykonane. Jest to trudne zadanie, ponieważ obecnie na prawicy istnieją alternatywy: RN o profilu socjalnym i suwerenistycznym, Reconquête o profilu liberalno-konserwatywnym i antyimigracyjnym, Nouvelle Energie Davida Lisnarda oraz UDR Erica Ciottiego – obie te partie wywodzą się z Republikanów, również reprezentują bardziej prawicowe stanowiska. Wszystko to jest konsekwencją porażki François Fillona jako premiera w latach 2007–2012.
Nathaniel Garstecka
Tekst pochodzi z cotygodniowej kroniki prowadzonej w języku francuskim i polskim przez Autora w tygodniku „Gazeta na Niedzielę” [link]. Przedruk za zgodą redakcji.
