Garry Kasparow mówi o groźbie śmierci. Służby ostrzegły przeciwnika Putina

Garry Kasparow poinformował, że służby amerykańskie i litewskie ostrzegły go oraz jego współpracownika Iwana Tiutrina o zagrożeniu ich życia. Były mistrz świata w szachach przyjął zalecenia dotyczące bezpieczeństwa, ale zapowiada dalszą walkę z reżimem Władimira Putina. Laure Mandeville opisuje w „Le Figaro” niebezpieczeństwo, które towarzyszy rosyjskim opozycjonistom także po opuszczeniu ojczyzny, gdy próbują działać pod ochroną zachodnich demokracji.

.Przez lata Garry Kasparow odpowiadał na pytania o własne bezpieczeństwo z charakterystyczną dla siebie determinacją, przekonany, że lęk nie może wyznaczać granic jego działalności. Tym razem ostrzeżenie dotyczyło jednak bezpośrednio jego życia oraz życia bliskiego współpracownika, z którym współtworzy Forum Wolnej Rosji. Jak pisze Laure Mandeville w „Le Figaro”, wiadomość była dla niego wstrząsem, choć nie zaskoczeniem, ponieważ od dawna zna cenę otwartego sprzeciwu wobec Kremla.

Kasparow opisał sytuację 30 września, przebywając w Strasburgu, gdzie uczestniczył w działaniach rosyjskiej opozycji emigracyjnej na forum Rady Europy. Zaznaczył, że ani jemu, ani Tiutrinowi nie przekazano wprost, iż są osobami, których nazwiska utajniono w amerykańskim akcie oskarżenia dotyczącym planowanych zabójstw. Potwierdził natomiast, że służby USA i Litwy ostrzegły ich o niebezpieczeństwie i zaleciły środki ostrożności, które zastosował i zamierza nadal stosować.

Według przywołanej przez Mandeville hiszpańskiej gazety „El Mundo” zainteresowanie osób przygotowujących ataki miało obejmować Kasparowa oraz Ilję Ponomariowa, innego przedstawiciela rosyjskiej opozycji na emigracji.

Ostrzeżenie dla Garry’ego Kasparowa i nakaz pilnego opuszczenia domu

Jeszcze bardziej konkretny charakter miały zalecenia, które według relacji Tiutrina przekazały mu litewskie służby. Współpracownik Kasparowa powiedział, że około dwóch tygodni wcześniej został wezwany do niezwłocznego opuszczenia domu i pozbycia się samochodu. Opisane środki wskazują, że ostrzeżenie wymagało natychmiastowej zmiany codziennego funkcjonowania, obejmującej zarówno miejsce zamieszkania, jak i sposób przemieszczania się.

Tiutrin mieszka na emigracji na Litwie, a współtworzone przez niego i Kasparowa Forum Wolnej Rosji regularnie spotyka się w Wilnie. Jak przypomina Mandeville, miasto stało się ważnym ośrodkiem rosyjskiej opozycji, która poza granicami kraju próbuje organizować sprzeciw wobec Putina. Możliwość publicznego działania na Zachodzie nie usuwa jednak zagrożenia, jeśli Rosja jest gotowa prowadzić operacje również na terytorium państw udzielających im schronienia.

W relacji „Le Figaro” Tiutrin wiąże wcześniejsze ostrzeżenia z pomocą udzielaną Rosjanom walczącym po stronie Ukrainy, dla których w 2023 r. uczestniczył w zbiórce pieniędzy. Rok później udał się na ukraiński front, a podczas późniejszego przyjazdu do Nowego Jorku miał zostać poinformowany przez funkcjonariuszy FBI, że w czasie pobytu będzie objęty ochroną. Według jego opisu dwóch agentów towarzyszyło mu następnie stale, co pokazuje, jak daleko zagrożenie może ingerować w życie opozycjonisty przebywającego poza Rosją.

„Istnieje lista osób do wyeliminowania” — ocenia Tiutrin, przekonany, że za niebezpieczeństwem stoi Moskwa. W jego interpretacji operacje wymierzone w emigrantów służą również zastraszeniu szerszego środowiska oraz pokazaniu, że Zachód nie potrafi zagwarantować mu bezpieczeństwa.

Amerykańskie zarzuty dotyczą planowania zabójstw rosyjskich dysydentów

Tłem ostrzeżeń jest ujawniony 15 września komunikat amerykańskiego Departamentu Sprawiedliwości o zarzutach wobec pięciu osób, które według śledczych działały w sieci powiązanej z rosyjskimi służbami. Wśród oskarżonych są Jurij Chramiejew, przedstawiany jako były pułkownik rosyjskiego wywiadu, jego syn Kiriłł, wskazany jako funkcjonariusz FSB, dwóch obywateli Kuby i obywatel Wenezueli. Wszyscy pozostają poza zasięgiem amerykańskich organów ścigania, a przedstawione zarzuty nie są prawomocnym ustaleniem winy.

Według prokuratury sieć działała co najmniej od 2024 r., organizując rozpoznanie potencjalnych celów oraz próbując zlecać zabójstwa i ataki. W jednej z opisanych operacji osoba zwerbowana w USA miała fotografować i filmować miejsca związane z rosyjskim dysydentem, a następnie otrzymała propozycję 40 tys. dolarów za jego zabicie, którą odrzuciła. Dokumenty opisują także próbę zlecenia zabójstwa osoby przebywającej na Litwie, ale nie ujawniają nazwisk obu potencjalnych ofiar.

Mandeville umieszcza te doniesienia w historii przemocy wymierzonej w przeciwników rosyjskich władz poza granicami kraju, przypominając zamordowanie Aleksandra Litwinienki przy użyciu polonu oraz próbę otrucia Siergieja Skripala nowiczokiem. Dla opozycjonistów takie przypadki sprawiają, że ostrzeżenie służb o zagrożeniu życia nie może zostać zlekceważone. Kreml odrzucał oskarżenia dotyczące podobnych operacji, a w reakcji na wrześniowe zarzuty amerykańskie powołał się na brak, w jego ocenie, wiarygodnych dowodów.

W analizie Laure Mandeville emigracyjna działalność Kasparowa ma dla Kremla szczególne znaczenie, ponieważ były mistrz świata należy do najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli demokratycznej opozycji rosyjskiej. Od wyjazdu do Nowego Jorku w 2013 r. wykorzystuje międzynarodowe kontakty do mobilizowania poparcia dla Ukrainy, a założona przez niego Renew Democracy Initiative działa na rzecz wzmacniania demokracji. Jego argument pozostaje jednoznaczny — bezpieczeństwo przeciwników Putina oraz Europy wiąże z porażką rosyjskiej agresji.

O tym, dlaczego rozpoznanie natury rosyjskiego zagrożenia ma znaczenie dla bezpieczeństwa Europy, Laure Mandeville pisała również w tekście «Niezrozumienie natury Rosji może doprowadzić do tragedii».

Ostrzeżenie o zagrożeniu życia nie skłoniło Kasparowa do zapowiedzi wycofania się z działalności, choć wymusiło dodatkowe środki bezpieczeństwa. Były mistrz świata deklaruje, że będzie nadal zabiegał o wojskową i gospodarczą pomoc dla Ukrainy, przekonany, iż dopóki Putin pozostaje u władzy, on i jego rodzina nie będą naprawdę bezpieczni. W przytoczonej przez Mandeville wypowiedzi zwycięstwo Ukrainy przedstawia jako najlepszą gwarancję bezpieczeństwa dla siebie, swoich współpracowników i całej Europy.

Arkadiusz Jordan
Paryż