Jak marsjański wiatr kształtuje powierzchnię Czerwonej Planety?

Należąca do ESA sonda Mars Express zaobserwowała, jak marsjański wiatr wzbijając ziarna piasku, działając podobnie jak kosmiczna piaskarka, rzeźbił niezwykłe struktury na powierzchni Czerwonej Planety, w pobliżu jej równika.

.Grzbiety, kopce i podobne struktury geologiczne pozostające po erozji otaczającego terenu nazywane są jardangami i są one powszechne na Marsie. Są one dowodem na to, że potężny marsjański wiatr, może działać jak kosmiczna piaskarka, ciskając ziarnami piasku i rzeźbić wyżłobienia w powierzchni planety, które rozciągają się na dziesiątki kilometrów.

Te silnie erozyjne, niosące piasek wiatry wbijają się w miękkie warstwy skał osadowych, znajdując istniejące pęknięcia i ścierając znajdujący się tam materiał. Charakterystyczne, wydłużone grzbiety lub kopce pozostają na swoim miejscu, podczas gdy otaczająca je ziemia jest wywiewana, tworząc charakterystyczny pustynny krajobraz.

.Na zdjęciu uchwyconym przez astronomów z ESA, wszystkie jardangi były nachylone w tym samym kierunku ze względu na dominujący wiatr wiejący z tej strony, zakrzywiając się od lewej dolnej części (południowego wschodu). Znajdują się one na północnym krańcu gór Eumenides Dorsum, które już wcześniej zostały uchwycone przez sondę Mars Express. Wzniesienia te rozciągają się daleko na zachód do regionu o dużej aktywności wulkanicznej znanego jako Tharsis i stanowią część ogromnej, formacji Medusae Fossae, w której występuje dużo pyłu.

.Na zdjęciach Czerwonej Planety zostały uchwycone również inne niezwykłe cechy geologiczne znajdujące się nieopodal wgłębień wyżłobionych przez marsjański wiatr. Jedną z nich krater uderzeniowy, który wygląda, jakby powstał niedawno, i jest otoczony dużą, falistą warstwą materiału, która została wyrzucona podczas uderzenia.

Kolejną bardziej subtelną cechą, są słabo widoczne, położone tuż poniżej i obok głównej części jardangów, tak zwane formacje „platy flow”, który przypominają nieco unoszące się na rzekach kry lodowe, występujące na Ziemi. Powstały one, gdy starożytna lawa przemieszczała się po tym terenie, a następnie jej powierzchnia zastygła tworząc skorupę. Lawa nadal płynęła pod spodem, wpływając na zastygłą powierzchnię, rozbijając ją na kawałki i przemieszczając je jako „płyty” lub kawałki „kry”.

Astronomowie zakładają, że jardangi nie tylko graniczą z tym formacjami, ale również powstały na ich szczycie, co sugeruje, że prawdopodobnie mogły one powstać niedawno.

.Zdjęcia zostało wykonane przez kamerę High Resolution Stereo Camera, jednego z ośmiu instrumentów znajdujących się na pokładzie sondy Mars Express. Od momentu wystrzelenia w 2003 roku pojazd kosmiczny rejestruje i bada krajobrazy Marsa. Od ponad dwóch dekad orbiter tworzy mapy powierzchni planety w niezwykłej rozdzielczości, w kolorze i w trzech wymiarach, dostarczając informacji, które pomagają naukowcom lepiej poznać Marsa.

Oprac. EG