Jak opóźnić starzenie się organizmu?
Aktywność fizyczna i skrócenie czasu spędzanego w bezruchu może opóźniać, a nawet cofać starzenie się organizmu mierzone aktywnością genów – wskazuje analiza wielu badań. W jednym z nich, u kobiet w średnim wieku, 8 tygodni ćwiczeń cofnęło epigenetyczny wiek o 2 lata.
Aktywność fizyczna i skrócenie czasu spędzanego w bezruchu
.Naukowcy z Uniwersytetu Tohoku (Japonia) przeanalizowali dostępną literaturę naukową, aby sprawdzić, jak regularne ćwiczenia fizyczne wpływają na epigenetyczne starzenie się organizmu.
Epigenetyka dotyczy tego, które geny i w jakim stopniu są aktywne lub wyłączane.
Badacze wyjaśniają, że takie podejście daje dużo pełniejszy obraz odnośnie do biologicznego stanu organizmu niż określenie wieku metrykalnego.
Jak wykazała przeprowadzona przez nich analiza, na przykład u myszy ustrukturyzowany trening wytrzymałościowy i siłowy zmniejszał związane z wiekiem zmiany molekularne w tkance mięśniowej.
U zaś ludzi już kilkutygodniowe programy ćwiczeń wykazywały obniżenie markerów starzenia we krwi i mięśniach szkieletowych.
W jednym z badań prowadzące siedzący tryb życia kobiety w średnim wieku obniżyły swój wiek epigenetyczny o dwa lata zaledwie po ośmiu tygodniach łączonego treningu aerobowego i siłowego.
W innym projekcie badawczym starsi mężczyźni o wyższej wartości poboru tlenu – kluczowego wskaźnika wydolności krążeniowo-oddechowej – mieli istotnie wolniejsze starzenie epigenetyczne od średniej.
„Odkrycia te sugerują, że utrzymywanie sprawności fizycznej opóźnia starzenie epigenetyczne w wielu narządach. Wspierają więc pogląd, że ćwiczenia przynoszą różnym organom korzyści, chroniąc je przed starzeniem” – piszą naukowcy.
Wpływ ćwiczeń na organizm
.Eksperci sprawdzili także, które narządy odnoszą największe korzyści z ćwiczeń. Choć zwykle głównym obiektem zainteresowania były mięśnie szkieletowe, regularny trening fizyczny może również spowalniać starzenie serca, wątroby, tkanki tłuszczowej i jelit.
Ponadto stwierdzono, że u olimpijczyków starzenie epigenetyczne przebiega wolniej, niż u osób nieuprawiających sportu, co sugeruje, że długotrwała, intensywna aktywność fizyczna może mieć trwałe działanie spowalniające starzenie.
Autorzy apelują o dalsze badania, które pomogą zrozumieć, dlaczego niektórzy ludzie reagują na ćwiczenia silniej niż inni, oraz w jaki sposób różne rodzaje treningu wpływają na starzenie się poszczególnych narządów.
Wskazują też na znaczenie opracowywania spersonalizowanych programów ćwiczeń, które pozwolą maksymalizować korzyści.
Uzyskane wyniki wspierają zatem coraz silniejsze przekonanie, że utrzymywanie sprawności fizycznej jest nie tylko kluczowe dla codziennego zdrowia, ale może także stanowić jedno z najskuteczniejszych narzędzi spowalniania wewnętrznego procesu starzenia się organizmu.
Mózg może się uczyć w każdym wieku
.Doktorantka w ENS specjalizująca się w nauce o mózgu, ze szczególnym uwzględnieniem psychologii poznawczej i nauki szkolnej z użyciem narzędzi świata cyfrowego, Alice LATIMIER, na łamach „Wszystko co Najważniejsze” twierdzi, że: „Uczenie się jest, w rzeczywistości, czynnością całego życia. Od najmłodszych lat nasz mózg mobilizuje znaczną część swoich funkcji (skupienie, pamięć, widzenie, słyszenie, motoryka…) po to, abyśmy mogli nabywać nową wiedzę i nowe umiejętności. Jakie mechanizmy pozwalają nam się uczyć? I jak się one zmieniają wraz z upływem lat?”.
„Uczenie się jest dynamicznym procesem poznawczym, który przebiega w dwóch etapach: najpierw następuje pozyskanie nowej informacji, a później, jej zmagazynowanie w pamięci. Proces ten zostawia pewnego rodzaju odcisk w naszym mózgu, jako ślad po przeżytym doświadczeniu. A dokładniej, neurony, które uczestniczą w tym doświadczeniu i pozyskaniu nowej informacji zmieniają sposób, w jaki rozmawiają ze sobą: ich połączenia (synapsy) wzmacniają się lub zanikają”.
„Czasami zdarza się, że dynamika naszych procesów uczenia się prowadzi, po prostu, do eliminacji niepotrzebnych połączeń neuronowych, na rzecz połączeń pożytecznych. Mówi się obrazowo o przycinaniu synaps (pruning w jęz. angielskim), tak jak robi się z drzewami, które pozbawia się niepotrzebnych gałęzi. Do „przycinania” synaps dochodzi głównie w dzieciństwie oraz w czasie olbrzymiej rewolucji, jaką jest okres dojrzewania”.
„Zmiany na poziomie neuronów mają związek z tym, czego się uczymy i są szczególnie intensywne w okresie dzieciństwa. Zdobywamy wtedy dużą ilość wiedzy i rozwijamy nowe kompetencje, takie jak widzenie, dotykanie, chodzenie czy mówienie. Te zdobycze odciskają piętno na całym mózgu, ponieważ uczestniczą w procesie transformacji rozmaitych sieci neuronów. Nic w naszym mózgu nie istnieje trwale”.
„Uczenie się pozostawia zatem w naszym mózgu fizyczny ślad. Ten dynamiczny mechanizm nosi nazwę neuroplastyczności bądź plastyczności mózgu. Odkrycie go przez neurobiologów pozwoliło zrozumieć podstawową rzecz: nic w naszym mózgu nie istnieje trwale” – pisze Alice LATIMIER w tekście „Mózg może się uczyć w każdym wieku. O tym, że na naukę nigdy nie jest za późno” – cały artykuł [LINK]
Marek Matacz/PAP/eg
