Kim był Edward Jagła, członek powojennego „Zielonego Trójkąta” walczącego z komunistami
W dniu 1 marca 2026 r., w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, w Gnieźnie zostanie odsłonięty pomnik i tablica upamiętniające Edwarda Jagłę, dowódcę jednego z patroli należących do związku zbrojnego „Zielony Trójkąt” – podziemnej antykomunistycznej organizacji niepodległościowej.
Kim był Edward Jagła?
.Zaplanowane na 1 marca 2026 r. wydarzenie rozpocznie się o godzinie 14. mszą świętą za ojczyznę w Kościele Parafialnym pw. bł. Michała Kozala BM przy ulicy Orzeszkowej w Gnieźnie. Po mszy nastąpi odsłonięcie znajdującego się przed wejściem do świątyni pomnika i tablicy upamiętniającej Edwarda Jagłę. W ramach wydarzenia przewidziano także spotkanie i prelekcję w sali parafialnej.
Edward Jagła urodził się w 1926 roku. Jak przypomniał Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu, Jagła był dowódcą jednego z patroli należących do związku zbrojnego „Zielony Trójkąt” – podziemnej antykomunistycznej organizacji niepodległościowej.
„Mający konspiracyjne doświadczenie z czasów służby w AK Jagła, zwerbował w lipcu 1945 r. swoich kolegów ze Skiereszewa: Zbigniewa Karolewskiego, Zygmunta Prella, Ludwika Piskulskiego i Lecha Solarka oraz mieszkańca »Kcyńskiej Łaty« w Gnieźnie, Henryka Keszkę. Członkowie patrolu brali udział w akcjach zdobywania broni, amunicji, środków transportu, w zwalczaniu obowiązkowego kontyngentu dla Armii Czerwonej oraz w akcjach ostrzegawczych wobec najbardziej bezwzględnych przedstawicieli władzy komunistycznej” – wskazał IPN.
Ilu było Żołnierzy Wyklętych?
.W sierpniu i wrześniu 1945 r. nastąpiły aresztowania członków „Zielonego Trójkąta”. Edward Jagła został zastrzelony 15 września 1945 r. przed swoim domem przez funkcjonariuszy UB. Żołnierze wyklęci, nazywani też niezłomnymi, byli żołnierzami polskiego powojennego podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, którzy stawiali opór sowietyzacji Polski i podporządkowaniu jej ZSRR.
Według IPN w 1945 r. w granicach ówczesnej Polski działało ok. 350 oddziałów podziemia niepodległościowego, a w ich szeregach walczyło 13-17 tys. żołnierzy. Szacuje się, że przez organizacje antykomunistycznego podziemia niepodległościowego do 1956 r. przeszło w sumie ok. 200 tys. osób.
1 marca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, przypadający w rocznicę rozstrzelania przywódców IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Święto to zostało ustanowione z inicjatywy prezydenta Lecha Kaczyńskiego z 2010 r., a w 2011 ustawę w tej sprawie przyjął parlament.
„Nie jesteśmy bandytami”
.W roku 2026 minie 75 lat od dokonania przez reżim komunistyczny jednej z największych zbrodni na żołnierzach powojennego podziemia niepodległościowego.
Niezłomni byli bezpośrednimi kontynuatorami długiej tradycji niepodległościowej, szczególnie idei Testamentu Polski Podziemnej, wyrażającego nadzieję na przywrócenie Polsce należnego jej miejsca i suwerenności. „Jeszcze raz w dziejach Polska chce być tym, który sam przestrzegając w polityce zasad uczciwości i prawdy, chce wierzyć również w uczciwość innych rządów i narodów” – pisali autorzy „Testamentu”. W obliczu brutalnych represji okupantów jedynym sposobem oporu stał się zbrojny opór wobec sowietyzacji.
Mimo różnic poglądów i wyznawanych ideologii Wyklęci byli zjednoczeni w dążeniu do odzyskania niepodległości. Doskonale zdawali sobie z tego sprawę ich wrogowie. „Wszyscy oskarżeni są typowymi przedstawicielami obozu reakcji i wstecznictwa, złożonego z ludzi wyzbytych wszelkich skrupułów, pozbawionych jakichkolwiek ideowych pobudek działania, ludzi, którzy w zaciekłej ślepej nienawiści do Związku Radzieckiego, Polski Ludowej i całego obozu demokracji i postępu nie cofają się przed żadną zbrodnią, bez wahania dopuszczają się zdrady własnej ojczyzny i wysługują się jawnym wrogom kraju” – głosiło propagandowe uzasadnienie wyroku wydanego na ppłk. Łukasza Cieplińskiego i pozostałych Niezłomnych zamordowanych 1 marca 1951 r. Dokonany na nich mord sądowy był symbolicznym wyrokiem na całe podziemie antykomunistyczne, liczące w szczytowym momencie około 150 tysięcy żołnierzy. Był to największy ruch sprzeciwu wobec okupacji sowieckiej oraz rządów komunistycznych aż do powstania wielomilionowego ruchu „Solidarności” w 1980 r.
.Przełomowe dla trwających ponad dwie dekady wysiłków na rzecz pamięci o Niezłomnych było ustanowienie, z inicjatywy prezydenta Lecha Kaczyńskiego, Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Zgodnie z ustawą z 3 lutego 2011 r. święto upamiętnia, tych „którzy w obronie niepodległego bytu Państwa Polskiego, walcząc o prawo do samostanowienia i urzeczywistnienie dążeń demokratycznych społeczeństwa polskiego, z bronią w ręku, jak i w inny sposób, przeciwstawili się sowieckiej agresji i narzuconemu siłą reżimowi komunistycznemu”.
PAP/MJ
