Koncert „Symfonia Pamięci” upamiętni pacyfikację kopalni „Wujek”

W Sali Koncertowej katowickiej Filharmonii Śląskiej odbędzie się koncert „Symfonia pamięci”, nawiązujący do 44. rocznicy pacyfikacji kopalni „Wujek”. Wydarzenie poświęcone jest ofiarom starcia z oddziałami milicyjnymi w pierwszych dniach stanu wojennego, w wyniku którego zginęło dziewięciu górników.

„Symfonia pamięci” i „Symfonia Industrialna”

.Podczas koncertu wystąpi Orkiestra Smyczkowa Filharmonii Śląskiej, prezentując program łączący klasykę, muzykę filmową i współczesne kompozycje. Publiczność usłyszy m.in. „Sonatę księżycową” Ludwiga van Beethovena oraz kilka kompozycji Wojciecha Kilara: temat z filmu „Sól ziemi czarnej”, „Pieśń o małym rycerzu”, a także walce z filmów „Trędowata” i „Noce i dnie”. Z muzyki filmowej znajdzie się także temat Waldemara Kazaneckiego z serialu „Dom”.

Jak podkreśliła placówka, ważnym punktem wieczoru będzie „Symfonia industrialna” dyrektora Filharmonii Śląskiej, Adama Wesołowskiego – kompozycja na orkiestrę smyczkową i multimedia.

„To współczesne dzieło stanowi hołd dla przemysłowego dziedzictwa regionu. Brzmienia inspirowane ciężkim przemysłem, wzbogacone archiwalnymi materiałami wideo, ukazującymi historię jednej z największych i najstarszych polskich hut, tworzą niezwykle sugestywny obraz tętniącego życiem Śląska, gdzie tradycja ciężkiej pracy i przemysłowego rozwoju splata się z tożsamością regionu” – zapowiedziała Filharmonia Śląska.

W programie znalazł się także nagrodzony w Konkursie Kompozytorskim „II Symfonia Pamięci” utwór 9–23 autorstwa Mikołaja Jarczyńskiego, którego intensywna ekspresja wpisuje się w refleksyjny charakter wydarzenia.

Organizatorzy podkreślają, że koncert ma być nie tylko muzycznym wspomnieniem tragicznych wydarzeń grudnia 1981 roku, lecz także okazją do refleksji nad wolnością, solidarnością i odpowiedzialnością społeczną. Muzyka – od klasyki po współczesne kompozycje – ma stworzyć przestrzeń zadumy oraz symbolicznego dialogu między przeszłością a teraźniejszością.

Towarzysząca koncertowi wystawa Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności zaprezentuje motyw pacyfikacji kopalni „Wujek” w sztuce i poezji. Koncert rozpocznie się o godz. 19.00 12 grudnia w Sali Koncertowej im. Karola Stryji Filharmonii Śląskiej w Katowicach.

Protest w katowickiej kopalni Wujek rozpoczął się po wprowadzeniu stanu wojennego (13 grudnia 1981 r.), na wieść o zatrzymaniu szefa zakładowej Solidarności Jana Ludwiczaka. W wyniku pacyfikacji kopalni przez siły milicyjne i wojsko 16 grudnia 1981 r. zginęli: Józef Czekalski, Krzysztof Giza, Ryszard Gzik, Bogusław Kopczak, Zenon Zając, Zbigniew Wilk, Andrzej Pełka, Jan Stawisiński i Joachim Gnida. 23 górników zostało rannych od kul, a wielu odniosło lżejsze obrażenia.

W czerwcu 2008 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach skazał prawomocnie byłego dowódcę plutonu specjalnego Romualda C. na 6 lat więzienia, a 13 jego podwładnym wymierzył od 3,5 do 4 lat więzienia. Wniesione kasacje oddalił w 2009 r. Sąd Najwyższy – wyrok stał się ostateczny blisko 28 lat po tragedii.

Polska przed 13 grudnia 1981. Przygotowania do wprowadzenia stanu wojennego

.Jak przebiegały i na czym polegały przygotowania reżimu komunistycznego do wprowadzenia w Polsce stanu wojennego 13 grudnia 1981 r.? –  pyta prof. Wojciech POLAK

Przygotowania do wprowadzenia stanu wojennego prowadziły równolegle dwa resorty siłowe: resort spraw wewnętrznych w ramach operacji „Lato-80” i resort obrony narodowej. W kontekście tego ostatniego warto przytoczyć wypowiedź płk. Ryszarda Kuklińskiego: „W wojsku polskim przygotowania te rozpoczęły się 22 października 1980 r., to jest na dwa dni przed rozprawą rejestracyjną ‘Solidarności’ w Sądzie Wojewódzkim w Warszawie.

W dniu tym – na polecenie ówczesnego ministra Obrony Narodowej, generała armii Wojciecha Jaruzelskiego – Sztab Generalny Wojska Polskiego rozpoczął w trybie pilnym opracowywanie planu wprowadzenia na terytorium PRL stanu wojennego.

Ogólne kierownictwo nad planowaniem od początku do końca sprawował szef Sztabu Generalnego WP generał broni Florian Siwicki. We wstępnej fazie planowania w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego uczestniczyli wyłącznie zastępcy Szefa Sztabu, to jest: generał dyw. Tadeusz Hupałowski, generał dyw. Jerzy Skalski, generał dyw. Antoni Jasiński, generał bryg. Mieczysław Dachowski, oraz ja sam, pułkownik Ryszard Kukliński.

Później do tego zespołu włączeni zostali dodatkowo, z Zarządu Operacyjnego Sztabu Generalnego Wojska Polskiego: generał bryg. Wacław Szklarski, pułkownik dyplomowany Czesław Witt, pułkownik dypl. Franciszek Puchała oraz z Zarządu X Sztabu Generalnego WP: pułkownik Stefan Marciniak.

Ze sztabem generalnym Wojska Polskiego współpracowały: Sekretariat Komitetu Obrony Kraju, który przygotowywał wszystkie akty prawne stanu wojennego; Ministerstwo Spraw Wewnętrznych z wiadomymi zadaniami oraz Wydział Propagandy KC PZPR, wespół z Głównym Zarządem Politycznym Wojska Polskiego.

Wstępna [właściwie studyjna] wersja planów, łącznie z projektami niektórych aktów prawnych stanu wojennego, gotowa była już w listopadzie 1980 roku i jeszcze w tym samym miesiącu została przedstawiona do rozpatrzenia przez Komitet Obrony Kraju, któremu przewodniczył ówczesny premier Pińkowski.

Prezentacja planów miała charakter ogólny, bez wdawania się w szczegóły, gdyż w ocenie kierownictwa wojskowego część członków Komitetu Obrony Kraju należała do grupy tak zwanych ‘Smoncesów’ czyli ludzi niepewnych, zdradzających pewne skłonności do przemodelowania systemu politycznego PRL, którzy w tym organie władzy zasiadali tylko czasowo. Tym niemniej przedstawiona na listopadowym posiedzeniu Komitetu Obrony Kraju przez MON i MSW koncepcja stanu wojennego, w swych celach i generalnych założeniach niewiele odstawała od tej, która zrealizowano w grudniu roku następnego.

Ministerstwo Obrony Narodowej postulowało: zawieszenie praw obywatelskich, ustanowienie nadzwyczajnych uprawnień władzy i administracji państwowej oraz wydanie specjalnego dekretu o stosunkach pracy. Wojsko zażądało również zastosowania postanowień o powszechnym obowiązku obrony umożliwiających:

• przeprowadzenie szerokiej militaryzacji jednostek gospodarki narodowej oraz powołanie do jednego miliona osób do służby w Obronie Cywilnej”.

• przeprowadzenie częściowej mobilizacji, która mogłaby sięgać powołania około 250 tys. rezerwistów;

• zamianę z mocy prawa zasadniczej służby wojskowej, przeszkolenia studentów i absolwentów szkół wyższych na czynną służbę wojskową;

Tekst dostępny na łamach Wszystko co Najważniejsze: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/polska-przed-13-grudnia-1981-przygotowania-do-wprowadzenia-stanu-wojennego/

PAP/MB