Marco Rubio chce wzmocnić bezpieczeństwo USA poprzez współpracę nuklearną w Europie Środkowej
W trakcie swojej wizyty w Bratysławie i Budapeszcie 15–16 lutego amerykański sekretarz stanu Marco Rubio ogłosił konkretne kroki w kierunku budowy elektrowni jądrowych w Europie Środkowej z wykorzystaniem najnowocześniejszych amerykańskich technologii. Jak podkreślono, inicjatywy te mają wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne regionu, zwiększyć jego potencjał przemysłowy oraz wspierać rozwój nowoczesnych technologii, w tym sztucznej inteligencji.
Bezpieczeństwo USA a współpraca nuklearna w Europie Środkowej
.Na Słowacji rozpoczęcie budowy nowego dużego reaktora Westinghouse poprzedzi faza przygotowawcza – Front-End Engineering and Design (FEED) – finansowana przez Stany Zjednoczone w ramach programu FIRST (Foundational Infrastructure for Responsible Use of Small Modular Reactor Technology). Program ten wspiera kraje w tworzeniu bezpiecznych, odpowiedzialnych i zabezpieczonych programów energetyki jądrowej.
W Budapeszcie Marco Rubio podpisał zaś międzyrządową umowę nuklearną z Węgrami, która ma zapewnić dziesięciolecia współpracy w zakresie energii jądrowej. Dokument potwierdza zaangażowanie USA w uczynienie Węgier regionalnym hubem dla rozwoju małych reaktorów modułowych (SMR), a amerykańska firma Holtec International jest gotowa wesprzeć Węgry w kwestii przechowywania wypalonego paliwa jądrowego w systemach suchych kaset, zapewniających wysoki poziom bezpieczeństwa i elastyczność, po zatwierdzeniu przez parlament.
Technologia za bezpieczeństwo
.Jak czytamy w komunikacie amerykańskiego Departamentu Stanu inicjatywy te realizują cele prezydenckiego zarządzenia EO 14299, „wdrażanie zaawansowanych technologii reaktorów jądrowych w celu zapewnienia bezpieczeństwa narodowego”, i łączą się z ponad 15-miliardowymi możliwościami biznesowymi dla amerykańskich firm oraz tysiącami nowych miejsc pracy w USA.
Sekretarz Stanu Marco Rubio podkreślił, że Stany Zjednoczone pozostają zaangażowane w wspieranie bezpieczeństwa narodowego sojuszników poprzez innowacyjne technologie nuklearne, czerpiąc z 70 lat globalnego doświadczenia USA w zakresie bezpieczeństwa jądrowego, ochrony i zapobiegania proliferacji.
Jak rozwijać region Europy Środkowej, Trójmorza?
.Na początku 2026 roku Rada Biznesu Trójmorza (TSBC) opublikowała kompleksowy raport poświęcony dalszemu rozwojowi Inicjatywy Trójmorza, wskazując cztery kluczowe obszary działań: prezydencki, rządowy, finansowy i biznesowy. W wymiarze politycznym organizacja postuluje utrzymanie silnego wsparcia przywódców państw regionu, regularne szczyty oraz przyjęcie wspólnej deklaracji na rzecz przyspieszenia rozwoju infrastruktury północ–południe, co miałoby wzmocnić globalną pozycję regionu. TSBC rekomenduje także stałą współpracę doradców prezydenckich (sherpów), spójną strategię komunikacyjną oraz rozszerzenie współpracy o sektor bezpieczeństwa, w tym przemysł obronny i kosmiczny. Na poziomie rządowym kluczowa ma być koordynacja działań państw, regularne spotkania koordynatorów narodowych oraz współpraca resortów transportu, energii i cyfryzacji. W obszarze finansowym TSBC wskazuje na konieczność tworzenia nowych funduszy inwestycyjnych oraz postuluje powołanie wielostronnego Banku Rozwoju Trójmorza jako instytucji dedykowanej finansowaniu projektów regionalnych. W wymiarze biznesowym dokument podkreśla centralną rolę sektora prywatnego, rozwój forów biznesowych oraz funkcję TSBC jako platformy łączącej kapitał, inwestorów, przedsiębiorstwa i projekty infrastrukturalne w celu przyspieszenia integracji gospodarczej regionu.
oprac. Michał Kłosowski
