Młodzi Europejczycy skręcają w prawo [Badanie Young Europe 2025]

Badanie „Young Europe 2025” zostało przygotowane przez TUI Stiftung i oparte na badaniu młodych osób w wieku 16–26 lat, przeprowadzonym w dniach 23.04–19.05.2025 r. w siedmiu krajach: Niemczech, Francji, Hiszpanii, Włoszech, Grecji, Polsce oraz Wielkiej Brytanii (N = 6 703). Badanie zrealizowano metodą wywiadów online na panelu YouGov, z zastosowaniem doboru kwotowego i ważenia danych ze względu na wiek, płeć oraz poziom wykształcenia, tak aby odzwierciedlić strukturę populacji w każdym kraju. 

Raport „Young Europe 2025” dotyczy polaryzacji poglądów młodych Europejczyków wobec kluczowych kwestii politycznych: imigracji, ochrony klimatu, równości i redystrybucji. Autorzy badania posługują się pojęciem polaryzacji afektywnej – mierzą emocjonalny dystans pomiędzy grupami o odmiennych poglądach (np. zwolennikami ograniczania imigracji oraz zwolennikami jej liberalizacji), wykorzystując tzw. „termometr uczuć” od −5 do +5.

Przesunięcia na osi lewica–prawica

We wszystkich badanych krajach rośnie odsetek młodych deklarujących poglądy prawicowe. W Polsce udział młodych „prawicowych” wzrósł z 16% w 2021 r. do 21% w 2025 r., podobnie jak w Niemczech (z 8% do 14%) czy we Francji (z 15% do 21%). Jednocześnie w kilku krajach – zwłaszcza w Niemczech, Francji i Włoszech – rośnie również grupa identyfikująca się z lewicą, co oznacza raczej „rozciągnięcie” spektrum niż prosty zwrot w jedną stronę.

Poniższy wykres pokazuje wzrost samoidentyfikacji z prawicą w latach 2021–2025:

Polska należy do grupy państw, w których udział prawicy wśród młodych jest relatywnie wysoki i rosnący. W praktyce oznacza to silne zakorzenienie konserwatywnego elektoratu młodzieżowego, ale nie eliminuje obecności znaczącej lewicy – raczej wzmacnia dwubiegunowość sceny.

Imigracja jako oś konfliktu

Imigracja pozostaje jednym z najbardziej polaryzujących tematów wśród młodych Europejczyków. W Polsce odsetek młodych opowiadających się za dalszym ograniczaniem imigracji wzrósł z 20% do 51% między 2021 a 2025 rokiem. Podobny, choć mniej gwałtowny trend obserwujemy w Niemczech (z 24% do 37%) i Hiszpanii (z 21% do 44%).

Polska wyróżnia się więc jednym z najwyższych poziomów sceptycyzmu wobec imigracji. Na poziomie polaryzacji afektywnej oznacza to, że młodzi prawicowi Polacy szczególnie silnie emocjonalnie dystansują się od zwolenników otwartej polityki migracyjnej – niemal połowa z nich wykazuje wysoki poziom wrogości wobec „drugiej strony”.

Równość i redystrybucja

Kwestie równości i redystrybucji również dzielą młodych, ale nieco inaczej niż imigracja. Około 38% młodych Europejczyków uważa, że działania rządów na rzecz równości kobiet „nie idą wystarczająco daleko”. W Polsce odsetek ten wzrósł z 30% do 37%, a w Niemczech z 34% do 44%, podczas gdy w Hiszpanii spadł z 30% do 28%.

Polska łączy więc relatywnie konserwatywny profil w kwestii imigracji z dość wysokim poparciem dla dalszych działań równościowych. Temat równości najmocniej polaryzuje młodych o poglądach lewicowych w większości krajów; w Polsce silna polaryzacja widoczna jest także po stronie młodej prawicy, która emocjonalnie reaguje na postulaty równościowe.

Państwo dobrobytu i koszty życia

W kwestii państwa dobrobytu młodzi Europejczycy są bardziej ambiwalentni. Ogółem 24% opowiada się za zwiększeniem wydatków socjalnych nawet kosztem wyższych podatków, podczas gdy 27% woli niższe podatki za cenę mniejszej skali świadczeń. W Polsce – podobnie jak w Grecji, Włoszech i Francji – przeważają zwolennicy „mniej państwa socjalnego”. To odróżnia młodych Polaków od ich zachodnioeuropejskich rówieśników, wśród których częściej oczekuje się większej ochrony socjalnej i regulacji kosztów życia.

Badanie „Young Europe 2025”. Podsumowanie pozycji Polski

Polska młodzież jest w porównaniu z innymi krajami UE bardziej prawicowa, bardziej sceptyczna wobec imigracji, a jednocześnie stosunkowo otwarta na dalsze działania równościowe.

Polaryzacja afektywna przebiega w Polsce wzdłuż osi imigracja–równość, przy czym silnie zarysowuje się emocjonalny dystans pomiędzy elektoratami prawicy i lewicy.

Z perspektywy stabilności systemu politycznego oznacza to wzrost temperatury sporów kulturowych i światopoglądowych w najmłodszych kohortach wyborców.

Oprac. Arkadiusz Jordan