Monumentalny rzymski posąg z Turcji. Rzeźba mierzy ponad 2 metry

W trakcie wykopalisk prowadzonych w Kibyrze w południowo-zachodniej Turcji archeolodzy zidentyfikowali fragmenty monumentalnego marmurowego posągu rzymskiego cesarza Hadriana. Po zakończonej w 2026 r. rekonstrukcji rzeźba mierzy 2,14 m wysokości i stanowi rzadki przykład niemal kompletnego posągu cesarza Hadriana odkrytego na terenie Anatolii.

Monumentalny rzymski posąg z Turcji

Badania w starożytnym mieście Kibyra prowadzą naukowcy z Uniwersytetu Burdur Mehmet Akif Ersoy (MAKÜ) w ramach projektu tureckiego Ministerstwa Kultury i Turystyki „Dziedzictwo dla Przyszłości”. Wykopaliska w Kibyrze rozpoczęły się w 2006 r., a w ostatnim czasie prace archeologów koncentrowały się na monumentalnej Bramie Wejściowej prowadzącej do miasta.

W obrębie tej konstrukcji badacze odnaleźli fragmenty należące prawdopodobnie do czterech marmurowych posągów, które pierwotnie mogły znajdować się w jej górnej części. Szczególne znaczenie miało odkrycie dobrze zachowanej głowy portretowej Hadriana. Archeolodzy połączyli ją z odnalezionym wcześniej torsem przedstawiającym postać ubraną w zbroję, dzięki czemu możliwe stało się odtworzenie znacznej części rzeźby.

Rekonstrukcja posągu rzymskiego cesarza

Rekonstrukcję posągu zakończono w 2026 r. Zespół archeologów i konserwatorów pracował pod kierownictwem prof. Ünala Demirera z Wyższej Szkoły Zawodowej Gölhisar należącej do MAKÜ. Jak wskazuje zespół prowadzący wykopaliska, zachowane cechy portretowe głowy pozwalają z dużą pewnością identyfikować przedstawioną postać jako cesarza Hadriana, który panował w latach 117–138 n.e.

Władca został ukazany jako dowódca wojskowy, ubrany w bogato dekorowaną zbroję. Jej powierzchnię zdobią reliefy, wśród których wyróżniają się przedstawienia lwa i orła. Posąg wykonano z wysokiej jakości marmuru pochodzącego, jak ustalili badacze, z rejonów Afyon-Döğer i İscehisar na terenie dzisiejszej Turcji.

Archeolodzy datują rzeźbę na około 130 r. n.e., czyli na okres panowania Hadriana. Znalezisko jest tym bardziej wartościowe, że z Anatolii znanych jest stosunkowo niewiele zachowanych w tak znacznym stopniu posągów tego cesarza. Hadrian wielokrotnie podróżował po prowincjach Cesarstwa Rzymskiego, a w czasie swoich wypraw kilkukrotnie odwiedzał również Anatolię.

Rzeźba, która powstała w związku z cesarską wizytą

Miejsce znalezienia rzeźb oraz ich datowanie skłoniły badaczy do przypuszczenia, że mogły zostać wykonane w związku z przygotowaniami Kibyry do planowanej wizyty cesarza. W miastach Cesarstwa Rzymskiego wznoszenie posągów i innych monumentów ku czci władcy, zwłaszcza w związku z jego przyjazdem, było sposobem manifestowania lojalności oraz podkreślania znaczenia miejscowej wspólnoty.

Prof. Şükrü Özüdoğru, kierujący wykopaliskami w Kibyrze, podkreśla jednak, że nie zachowały się źródła pisane potwierdzające osobistą wizytę Hadriana w mieście. Możliwe więc, że monumentalne rzeźby powstały w oczekiwaniu na jedną z jego podróży przez Anatolię. Oprócz posągu cesarza archeolodzy odnaleźli także fragmenty rzeźby, która prawdopodobnie przedstawiała jego żonę, cesarzową Sabinę, oraz pozostałości kilku innych rzymskich posągów.

Marcin Jarzębski