Najstarsza szkocka moneta. Sensacyjne odkrycie pod Edynburgiem
Archeolog-amator w trakcie poszukiwań badawczych prowadzonych w lesie w pobliżu położonego pod Edynburgiem Penicuik w hrabstwie Midlothian w południowo-wschodniej Szkocji natknął się na zaskakujące znalezisko sprzed wieków, którym okazała się najstarsza szkocka moneta w historii. Jak podkreślili eksperci nie jest to najstarsza moneta odkryta kiedykolwiek w Szkocji, ale jest to najstarsza moneta, która została wybita w tym kraju.
Najstarsza szkocka moneta
.Zidentyfikowana w Penicuik moneta rzuca nowe światło na średniowieczną historię Szkocji. Jak wynika z datowania przeprowadzonego przez naukowców artefakt liczy blisko 900 lat i pochodzi z czasów panowania króla Dawida I Szkockiego, który sprawował władzę w Szkocji w latach 1124–1153. Moneta została odkryta przez miłośnika archeologii za pomocą wykrywacza metalu. Po przekazaniu znaleziska w ręce ekspertów zostało ono wystawione w Muzeum Narodowym Szkocji.
Odkryta moneta jest niezwykła z uwagi na to, że pochodzi ona z właściwego średniowiecza, ale przede wszystkim z tego powodu, że jest to najstarsza szkocka moneta – tj. nie jest znana inna, starsza moneta, która została wybita w Szkocji. Król Dawid I Szkocki, znany także jako Święty Dawid I lub Dawid I Święty, jest uznawany za pierwszego twórcę rodzimej szkockiej monety. Do tej pory historycy uważali, że wszystkie monety z najstarszej szkockiej emisji zostały wybite w Carlisle w hrabstwie Cumbria, które chociaż obecnie jak i wcześniej stanowiło część Królestwa Anglii, to w okresie gdy władcą Szkocji był Dawid I Szkocki, to szkocki król panował również nad Kumbrią w latach 30. XII wieku.
Znalezisko z Penicuik ma jednak ten jeszcze zaskakujący wymiar, że moneta ta została wybita w Edynburgu – jest to pierwsza znana średniowieczna szkocka moneta, która została wyprodukowana poza Carlisle. „Odkryta moneta ma wyjątkowy status, ponieważ jest to pierwsza tego typu moneta, która została wybita w Edynburgu” – stwierdziła dr Alice Blackwell, będąca starszym kustoszem ds. archeologii średniowiecznej i historii z Narodowego Muzeum Szkocji.
Pierwsza znana moneta wybita w Edynburgu
.„Przed tym odkryciem uważano, że wszystkie najwcześniejsze monety wybite za panowania króla Dawida I Szkockiego pochodziły z Carlisle. Teraz dysponujemy dowodami na to, że już pierwsze wczesne szkockie monety były produkowane w samym sercu Królestwa Szkocji” – powiedziała starsza kustosz z Narodowego Muzeum Szkocji. Odkryta moneta pochodząca z drugiej połowy lat 30. XII wieku zawiera po jednej stronie wizerunek króla Dawida I Szkockiego, a po drugiej stronie wzór w motywie krzyża. Na monecie znajduje się także inskrypcja brzmiąca: „+E(A?)BALD:EONESBVRG” – zawiera ona słowo „ESBVRG”, co stanowi potwierdzenie tego, iż w Edynburgu wybijano pierwsze znane serie szkockich monet w historii.
Dr Alice Blackwell w rozmowie z mediami stwierdziła, że monety są istotnym źródłem informacji historycznych, dzięki którym możemy zrozumieć historię średniowiecznych państw takich jak Królestwo Szkocji. „Nie zachowały się praktycznie żadne dokumenty wyjaśniające, w jaki sposób bite były monety, albo gdzie i dlaczego zmieniały się ich wzory na przestrzeni lat. Tym samym same monety stanowią podstawowe źródło historyczne” – powiedziała dr Alice Blackwell.
.Za panowania króla Dawida I produkcja monet w Szkocji objęła później takie miejsca jak Perth, Berwick-upon-Tweed, Aberdeen, St Andrews i Roxburgh w regionie Szkockiego Pogranicza. Oprócz rozwój działalności menniczej panowanie Dawida I było okresem transformacji dla Szkocji, gdyż to właśnie wówczas po raz pierwszy pojawiły się w Szkocji królewskie miasta typu burgh, które charakteryzowały się specjalnymi przywilejami nadanymi na mocy statutu królewskiego, często z rynkami i samorządem.
Marcin Jarzębski
