Najważniejsze rocznice 8-14 grudnia

Najważniejsze rocznice przypadające w dniach 8-14 grudnia 2025 roku obejmuje wydarzenia historyczne, rocznice, najważniejsze bitwy mające wpływ na naszą historię, rocznice urodzin i daty śmierci bohaterów naszej zbiorowej wyobraźni.

Najważniejsze rocznice 8-14 grudnia

.Przypominamy o wybranych wydarzeniach związanych z historią Polski i świata.

8 grudnia

1201 – Po śmierci Bolesława Wysokiego księciem śląskim został jego syn Henryk Brodaty, jeden z najwybitniejszych polskich władców w okresie rozbicia dzielnicowego.

1506 – Sejm elekcyjny w Piotrkowie powołał na tron polski Zygmunta Jagiellończyka, który jako Zygmunt I Stary panował do 1548 r.

1806 – Urodził się Jan Tomasz Seweryn Jasiński, aktor, reżyser i dyrektor teatralny.

1831 – W Paryżu pod kierownictwem Joachima Lelewela powstał Komitet Narodowy Polski.

1864 – Urodził się Aleksander Meysztowicz, ziemianin, konserwatysta; prezes Tymczasowej Komisji Rządzącej Litwy Środkowej (1921-1922), poseł na Sejm, współzałożyciel wileńskiego „Słowa”; w latach 1926-1928 minister sprawiedliwości.

1882 – Urodził się Stanisław Jasiukowicz, polityk, działacz Narodowej Demokracji, członek Delegatury Rządu na Kraj, 1945 roku skazany w Moskwie w tzw. procesie szesnastu.

1893 – Urodziła się Helena Sługocka, śpiewaczka operowa, primadonna oper warszawskiej, poznańskiej i katowickiej.

1894 – W Zakopanem zmarł Jan Krzeptowski, „Sabała”, gawędziarz, skrzypek, pieśniarz, przewodnik tatrzański, nazwany przez twórcę stylu zakopiańskiego Stanisława Witkiewicza Homerem Tatr.

1902 – Urodziła się Zofia Chomętowska, fotografka. Wraz z Tadeuszem Przypkowskim była fotoserwisantką wystawy „Warszawa oskarża” (1945) – pierwszej powojennej polskiej wystawy fotograficznej pokazywanej w warszawskim Muzeum Narodowym.

1908 – Urodził się Zenon Kliszko, jeden z najbliższych współpracowników Władysława Gomułki; w grudniu 1970 r. faktycznie kierował krwawą pacyfikacją robotniczych protestów na Wybrzeżu. Po dojściu do władzy Edwarda Gierka został zepchnięty na tor boczny.

1918 – Inauguracja pierwszego roku akademickiego na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.

1919 – Rada Najwyższa państw ententy ogłosiła deklarację dotyczącą proponowanego przebiegu tymczasowej granicy wschodniej Polski – tzw. linii Curzona.

1919 – Urodził się Kazimierz Żygulski, socjolog kultury, działacz polityczny, więzień sowieckich łagrów, minister kultury w latach 1982-1986.

1920 – W Tczewie została otwarta Szkoła Morska, przeniesiona następnie do Gdyni.

1923 – Działalność rozpoczął polski oddział YMCA (Young Men’s Christin Association).

1933 – W Gdyni otwarto Dworzec Morski, macierzysta baza polskiej floty transatlantyckiej i punkt przeładunkowy z własną bocznicą kolejową.

1937 – W Krynicy-Zdroju uruchomioną pierwszą w Polsce kolej linowo-terenową prowadzącą na Górę Parkową.

1939 – Otwarty został Kanał Gliwicki (wtedy w niemieckiej części Śląska) – droga wodna o długości 40 km łącząca Górnośląski Okręg Przemysłowy z Odrą.

1940 – W obozie koncentracyjnym w Dachau z wycieńczenia zmarł Edward Krasiński, działacz społeczny, pamiętnikarz, wieloletni zarządca Biblioteki Ordynacji Krasińskich w Warszawie.

1941 – W Chełmnie nad Nerem zaczął działać niemiecki obóz zagłady KL Kulmhof – przywieziono do niego pierwszy transport 700 Żydów z Koła; do kwietnia 1944 r. w obozie Niemcy zamordowali około 200 tys. Żydów.

1943 – W Warszawie gestapo aresztowało w wyniku denuncjacji 19 członków Oddziału II (Informacyjno-Wywiadowczego) Komendy Głównej AK; do równoczesnych aresztowań doszło w Podkowie Leśnej, także na skutek działań agentów gestapo; wśród zatrzymanych był ppłk dypl. Marian Drobik „Dzięcioł”, szef Oddziału II KG AK.

1943 – W Berlinie w więzieniu Moabit zmarł Piotr Drzewiecki, inżynier, działacz gospodarczy, burmistrz Warszawy w latach 1916-17 i pierwszy prezydent stolicy w niepodległej Polsce (1918-21).

1945 – W Zielonej Górze urodziła się Maryla Rodowicz, jedna z najpopularniejszych polskich piosenkarek, wykonawczyni takich przebojów jak „Małgośka”, „Remedium”, „Sing-sing”, „Niech żyje bal”, „Do łezki łezka”, „Dziś prawdziwych Cyganów już nie ma”.

1953 – W Solecznikach pod Wilnem urodził się Władysław Kozakiewicz, złoty medalista w konkursie skoku o tyczce na igrzyskach olimpijskich w Moskwie w 1980 r.

1958 – W Warszawie odnaleziono ciało porwanego i zamordowanego 15-letniego Bohdana Piaseckiego, syna Bolesława Piaseckiego, przewodniczącego Stowarzyszenia PAX, który przed wojną był twórcą ONR-Falanga. Motywy zabójstwa nie zostały wyjaśnione, wiele wskazuje jednak na to, że miało ono charakter polityczny.

1965 – Zakończył obrady II Sobór Watykański.

1970 – W Polsce przeprowadzony został trzeci powojenny powszechny spis ludności.

1976 – W Warszawie zmarł Kazimierz Lisiecki, pedagog, działacz społeczny, współtwórca Towarzystwa Przyjaciół Dzieci Ulicy i Państwowego Zespołu Ognisk Wychowawczych.

1978 – Premiera filmu „Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz” w reżyserii Stanisława Barei.

1981 – Papież Jan Paweł II ustanowił w Krakowie Papieską Akademię Teologiczną.

1989 – W Warszawie zmarł Szymon Datner, historyk żydowskiego pochodzenia, badacz historii Holocaustu.

1990 – W Krakowie zmarł Tadeusz Kantor, jeden z najważniejszych twórców i reformatorów XX-wiecznego teatru, malarz, scenograf, aktor, wykładowca krakowskiej ASP; autor manifestów artystycznych, współzałożyciel Grupy Krakowskiej i założyciel Teatru Cricot 2, jego najgłośniejsze spektakle to „Umarła klasa”, „Wielopole, Wielopole”, „Niech sczezną artyści”, „Nigdy tu już nie powrócę”.

1991 – Prezydent Federacji Rosyjskiej Borys Jelcyn zawarł z prezydentami Ukrainy Leonidem Krawczukiem i Białorusi Stanisławem Szuszkiewiczem układ białowieski, na mocy którego ZSRR przestał istnieć. Rosja, Ukraina i Białoruś powołały Wspólnotę Niepodległych Państw.

1991 – Nadawanie audycji rozpoczęło Radio Maryja.

1992 – W życie weszła tzw. Mała Konstytucja – ustawa regulująca wzajemne stosunki między władzą ustawodawczą a wykonawczą III RP. Obowiązywała do roku 1997, do wejścia w życie Konstytucji RP.

2001 – W Krakowie otwarty został most Kotlarski, najdłuższy taki obiekt łukowy w Polsce (166 m) wybudowany bez podpory w nurcie rzeki.

2007 – Zmarł Ryszard Schramm, biolog, taternik, współautor pierwszego przejścia głównej grani Tatr.

2014 – W Krakowie rozpoczął się proces beatyfikacyjny ks. Piotra Skargi, jezuity, pisarza i kaznodziei, przedstawiciela polskiej kontrreformacji.

2015 – Zmarł Janusz Odrowąż-Pieniążek, historyk literatury, pisarz i muzealnik, wieloletni dyrektor Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie.

2021 – We Wrocławiu zmarł Antoni Gucwiński, dyrektor Ogrodu Zoologicznego we Wrocławiu w latach 1966-2006. W tym czasie w latach 1971-2001 popularyzował wiedzę o przyrodzie, współtworząc i prowadząc z żoną Hanną Gucwińską program telewizyjny w TVP zatytułowany „Z kamerą wśród zwierząt”.

2021 – We Wrocławiu zmarł reżyser filmowy Sylwester Chęciński, twórca trylogii o rodzinach Pawlaków i Kargulów, rozpoczętej filmem „Sami swoi” w 1967 r., filmów „Wielki Szu”, „Rozmowy kontrolowane” i „Historii żółtej ciżemki”.

9 grudnia

1410 – W Nieszawie został zawarty rozejm polsko-krzyżacki.

1919 – Koniec rządu z premierem Ignacym Janem Paderewskim na czele. Funkcjonował przez 11 miesięcy, składał się w większości z osób bezpartyjnych.

1922 – Gabriel Narutowicz został wybrany na prezydenta RP.

1934 – Urodziła się Irena Santor, gwiazda polskiej estrady.

1937 – Zmarł pisarz Andrzej Strug.

1950 – W piwnicy domu przy Nowolipki w Warszawie odnaleziono część archiwum Ringelbluma.

1956 – Reaktywowano Związek Harcerstwa Polskiego – symboliczny koniec stalinizmu w polskim ruchu młodzieżowym.

1980 – Ropa naftowa w Karlinie (wybuch pożaru w szybie wywołał krótkotrwałą nadzieję na duże złoża tego surowca).

1985 – Zmarł Ireneusz Iredyński, literat i czołowy bon vivant stolicy w latach 60.

1990 – Lech Wałęsa wygrał ze Stanem Tymińskim w II turze wyborów prezydenckich.

2007 – Zmarł Ryszard Reiff, w grudniu 1981 r. jedyny członek rady państwa, który odmówił podpisania dekretu o wprowadzenia stanu wojennego.

10 grudnia

1850 – Zmarł Józef Bem, bohater Powstania Listopadowego i antyhabsburskiego powstania na Węgrzech w 1848 r.

1901 – W Sztokholmie wręczono pierwszą Nagrodę Nobla (w piątą rocznicę śmierci fundatora Alfreda Nobla).

1903 – Maria Curie i jej mąż Piotr Curie odebrali Nagrodę Nobla z fizyki.

1905 – Literacką Nagrodę Nobla odebrał Henryk Sienkiewicz.

1911 – Maria Skłodowska-Curie odebrała Nagrodę Nobla z chemii.

1912 – Urodził się Jerzy Turowicz, wieloletni szef „Tygodnika Powszechnego”.

1924 – Władysław Reymont odebrał Literacką Nagrodę Nobla.

1936 – Zmarł Leon Wasilewski, socjalista i współpracownik Piłsudskiego, ojciec Wandy Wasilewskiej.

1940 – Urodził się Aleksander Smolar, w czasach PRL działacz opozycji demokratycznej, więziony po protestach marcowych 1968 r., w III RP doradca premierów Tadeusza Mazowieckiego i Hanny Suchockiej, a w latach 1991-2020 prezes Fundacji Stefana Batorego.

1945 – Urodził się Marek Grechuta, piosenkarz i poeta.

1956 – Katowice po trzech latach wróciły do swojej poprzedniej nazwy (od marca 1953 r. były Stalinogrodem).

1980 – Czesław Miłosz odebrał Literacką Nagrodę Nobla.

1983 – Danuta Wałęsa odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla przyznaną jej mężowi, szefowi „Solidarności” Lechowi Wałęsie.

1989 – W Nowej Hucie został zdemontowany pomnik Lenina – największy taki w Polsce.

1992 – Zmarł Ignacy Loga-Sowiński, członek ścisłego kierownictwa (Biura Politycznego KC PZPR) za czasów Władysława Gomułki.

1996 – Wisława Szymborska odebrała Nagrodę Nobla z literatury.

2019 – Olga Tokarczuk odebrała Nagrodę Nobla z literatury.

2019 – Zmarł Adam Słodowy, autor popularnego programu telewizyjnego „Zrób to sam”.

11 grudnia

1817 – Zmarła Maria Walewska, hrabina, kochanka cesarza Napoleona Bonaparte.

1866 – W Warszawie uruchomiona została pierwsza linia tramwaju konnego. Sześciokilometrowa trasa łączyła leżący na lewym brzegu Wisły Dworzec Wiedeński z położonym na prawym brzegu Dworcem Petersburskim (dziś Wileński) oraz nowo otwartym Dworcem Terespolskim (Wschodnim).

1876 – Urodził się Mieczysław Karłowicz, kompozytor i miłośnik Tatr.

1918 – Urodził się Zygmunt Kałużyński, publicysta, krytyk filmowy, popularyzator historii kina, przez wiele lat związany z tygodnikiem „Polityka”.

1922 – Gabriel Narutowicz został zaprzysiężony na prezydenta RP.

1927 – Uruchomiono linię kolejową z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego, zbudowaną przez spółkę akcyjną „Elektryczne Koleje Dojazdowe”; była to pierwsza normalnotorowa elektryczna kolej w Polsce.

1932 – Urodził się Dariusz Fikus, wieloletni redaktor tygodnika „Polityka”.

1981 – W Warszawie rozpoczął obrady Kongres Kultury Polskiej (rozpędzony kilka dni później, po wprowadzeniu stanu wojennego).

1994 – Zmarł gen. Stanisław Maczek, w czasie II wojny światowej dowódca 1. Polskiej Dywizji Pancernej.

12 grudnia

1586 – Zmarł król Stefan Batory.

1612 – Urodził się książę Janusz Radziwiłł, w czasie potopu uznał władzę króla Szwecji Karola Gustawa, ale wcześniej zasłużył się w wojnach z Rosją (w 1634 i 1654 r.) oraz z Kozakami podczas powstania Chmielnickiego.

1860 – Urodził się Jan Kasprowicz, poeta, dramaturg, krytyk teatralny i tłumacz; jeden z głównych przedstawicieli Młodej Polski.

1915 – Urodził się Jeremi Przybora, poeta, aktor, współtwórca Kabaretu Starszych Panów.

1953 – W Warszawie otwarto Halę Torwar, drugie w Polsce (po katowickim) sztuczne lodowisko.

2022 – Zmarł Mirosław Hermaszewski, pierwszy polski astronauta, pilot wojskowy, na początku stanu wojennego włączony do Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego.

13 grudnia

1860 – W Warszawie powstało Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych.

1936 – Otwarcie zapory na Sole w Porębce – największego takiego obiektu w czasach II RP.

1942 – Pierwszy transport do KL Auschwitz Polaków wysiedlanych z Zamojszczyzny w ramach realizacji niemieckiego Generalplan Ost (Generalnego Planu Wschodniego).

1966 – Na emigracji zmarł Stanisław Mikołajczyk.

1981 – W Polsce został wprowadzony stan wojenny.

1989 – Kinowa premiera filmu „Przesłuchanie” w reżyserii Ryszarda Bugajskiego.

2022 – Zmarł Mariusz Walter, jeden z twórców TVN.

14 grudnia

1658 – Hetman Stefan Czarniecki na czele polskiej jazdy przeprawił się na duńską wyspę Als, odbijając ją z rąk Szwedów. Wydarzenie to upamiętnia tekst „Mazurka Dąbrowskiego”.

1901 – Urodził się Feliks Stamm, legendarny trener bokserski, autor sukcesów polskich sportowców w tej dyscyplinie.

1911 – Roald Amundsen na czele norweskich polarników dotarł do bieguna południowego.

1913 – Urodził się Artur Sandauer, literat i krytyk literacki. W czasach socrealizmu objęty zakazem publikowania, za Gomułki był jednym z sygnatariuszy „Listu 34” (z protestem przeciwko cenzurze), a w sierpniu 1980 podpisał się pod „Apelem 64”, wezwaniem do władz o dialog ze strajkującymi.

1923 – Upadł rząd „Chjeno-Piasta” z premierem Wincentym Witosem na czele. Nazwę zawdzięczał koalicji Chrześcijańskiej Demokracji, endecji i PSL Piast. Zmagał się hiperinflacją i protestami robotniczymi.

1948 – Powstał klub piłkarski Górnik Zabrze.

1976 – Otwarcie Huty „Katowice”, koniec największej inwestycji epoki Edwarda Gierka.

1981 – Zmarł Ludwik Cohn, w 1976 r. był współzałożycielem Komitetu Obrony Robotników, a wcześniej sygnatariuszem „Listu 59” (w proteście przeciwko wpisaniu do konstytucji przewodniej roli PZPR i sojuszu z ZSRR) oraz członek Klubu Krzywego Koła. W okresie międzywojennym socjalista, przewodniczący Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Młodzieży i obrońca w procesach politycznych.

2020 – Zmarł aktor Piotr Machalica.

Pełne kalendarium rocznic na każdy miesiąc 2025 r. można znaleźć na łamach „Wszystko co Najważniejsze” tutaj: >>https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kalendarium-rocznic-2025-najwazniejsze-daty-i-wydarzenia/

PAP/MJ