Neolityczna gliniana figurka z Transylwanii

Podczas wykopalisk prowadzonych na terenie stanowiska archeologicznego Arcuș – Platoul Târgului w miejscowości Vásártető w środkowej Rumunii przez naukowców z rumuńskiego Narodowego Muzeum Karpat Wschodnich został odkryty niezwykły artefakt sprzed 7,5 tys. lat, którym okazała się neolityczna gliniana figurka z Transylwanii.

Neolityczna gliniana figurka z Transylwanii

.Odsłonięta przez archeologów na obszarze stanowiska Arcuș – Platoul Târgului neolityczna gliniana figurka charakteryzuje się niewielkimi rozmiarami, ponieważ mierzy zaledwie 6 cm wysokości. Zdaniem jednak rumuńskich badaczy z Narodowego Muzeum Karpat Wschodnich znaczenie tego przedmiotu znacząco przewyższa jego skromne rozmiary. Zabytek wykonano z gliny zmieszanej z plewami i piaskiem, co stanowiło powszechną technikę schudzania masy, zwiększającą trwałość materiału wytwarzanego podczas wypału.

Artefakt odsłonięty w Arcuș – Platoul Târgului w miejscowości Vásártető w środkowej Rumunii został wypalony w wysokiej temperaturze, co nadało mu jasny, ceglastoczerwony kolor. Ciemnobrązowe odcienie widoczne na przedniej stronie sugerują nierównomierną ekspozycję na ciepło w trakcie procesu wypału.

Chociaż kształtu twarzy neolitycznej figurki z Transylwanii archeologom nadal nie udało się odtworzyć, to już teraz wiadomo, że wyróżnia ją kilka cech pośród których znajdują się takie elementy jak: oczy nacięte w wyraźny kształt litery „V”, niewielki owalny nos, długie włosy (na które wskazują delikatnie ryte linie) najprawdopodobniej ułożone we fryzurę o kształcie koka. W przekonaniu specjalistów tym samym zidentyfikowana neolityczna gliniana figurka z Transylwanii może być jednym z najstarszych znanych przedstawień kobiecej fryzury na północ od Dunaju.

Ramiona postaci są wyciągnięte na boki i wydają się uniesione, tworząc pozę powszechnie kojarzoną z modlitwą, inwokacją lub gestem rytualnym w neolitycznej sztuce symbolicznej. Ukazane na przedniej stronie tułowia dwa niewielkie uwypuklenia wyraźnie wskazują, że postać ta jest kobietą.

W przeciwieństwie do wielu figurek „Wenus” z prehistorycznej Europy – których to wspólną cechą są przesadnie zaznaczone biodra i inne cechy fizyczne wiązane z wysoką płodnością – ta figurka ukazuje szczupłą i zgrabną kobietę. Smukła sylwetka, powściągliwe modelowanie i subtelna ekspresja tej figurki odróżniają ją od innych znanych tego typu artefaktów pochodzących z czasów prehistorycznej Europy.

.Gliniane figurki są stosunkowo rzadko spotykane, jeżeli chodzi o znaleziska archeologiczne związane z kulturą starczewską – fakt ten sprawia, że niedawno odkryta neolityczna gliniana figurka z Transylwanii jest wyjątkowo cennym i rzadkim artefaktem. Większość wcześniej udokumentowanych idoli z tego okresu odnaleziono w regionach takich jak Banat lub w dorzeczu rzeki Criș. Wiele z tych figurek-idoli wpisuje się w symbolikę płodności poprzez odpowiednio zaakcentowane cechy anatomiczne. Jak twierdzą archeolodzy, powściągliwa forma figurki z Arcuș sugeruje albo regionalne zróżnicowanie stylistyczne, albo odmienną funkcję symboliczną.

Marcin Jarzębski