Prezydent Karol Nawrocki wziął udział w obchodach Powstania w Getcie Warszawskim

W niedzielę, 19 kwietnia 2026 roku, odbyły się obchody rocznicy Powstania w Getcie Warszawskim. Prezydent RP Karol Nawrocki złożył wieniec pod Pomnikiem Bohaterów Getta, w pobliżu Muzeum POLIN, podkreślając znaczenie tego wydarzenia w historii Europy.

.Getto warszawskie zostało utworzone przez Niemców w październiku 1940 roku w celu izolacji i zamknięcia ludności żydowskiej stolicy Polski i jej okolic. Na obszarze 300 hektarów stłoczono ponad 400 000 osób. Było to największe getto w okupowanej Polsce, a zarazem w całej Europie. Przed wojną niemal 30% mieszkańców stolicy II Rzeczypospolitej stanowili Żydzi, co było efektem wielowiekowej obecności tej społeczności oraz polityki otwartości Polski wobec Żydów uciekających przed prześladowaniami w Europie.

Doktryna nazistowska zakładała całkowite wyeliminowanie Żydów z Europy, a Polska – ze względu na liczbę ludności żydowskiej, szacowaną na około 3,5 miliona osób – stała się jednym z głównych obszarów realizacji tej polityki. Około 400 000 Żydów z Warszawy i okolic zostało poddanych skrajnie brutalnym warunkom życia narzuconym przez okupacyjne władze niemieckie. Głód, choroby i egzekucje szybko stały się codziennością mieszkańców getta.

W lipcu i sierpniu 1942 roku Niemcy przeprowadzili masowe deportacje Żydów do obozów zagłady, przede wszystkim do Treblinki. W getcie pozostało około 60 000 osób – głównie robotników przymusowych oraz tych, którym udało się uniknąć wywózki. W tych warunkach żydowski ruch oporu rozpoczął przygotowania do zbrojnego zrywu, podejmowanego ze świadomością jego tragicznych konsekwencji.

Pierwsze starcia z Niemcami miały miejsce w lutym 1943 roku i doprowadziły do czasowego wstrzymania deportacji. 19 kwietnia Niemcy przystąpili do ostatecznej likwidacji getta. Oddziały dowodzone przez generała Jürgena Stroopa napotkały zdeterminowany opór bojowników Żydowskiej Organizacji Bojowej i Żydowskiego Związku Wojskowego. Część uzbrojenia została dostarczona przez polski ruch oporu, który prowadził również działania poza murami getta.

Niektóre punkty oporu utrzymywały się przez kilka dni mimo znaczącej przewagi militarnej przeciwnika. Powstanie trwało niemal miesiąc. 16 maja 1943 roku Niemcy wysadzili Wielką Synagogę na Tłomackiem, symbolicznie ogłaszając zakończenie operacji. Przeżyła jedynie niewielka liczba Żydów, z których część wzięła udział w Powstaniu Warszawskim w 1944 roku.

.Co roku w Warszawie odbywają się uroczystości upamiętniające te wydarzenia, organizowane przed Pomnikiem Bohaterów Getta w pobliżu Muzeum POLIN, poświęconego historii polskich Żydów. Prezydent Karol Nawrocki, wybrany na urząd w 2025 roku, uczestniczył w obchodach, składając wieniec u stóp pomnika. Minister w Kancelarii Prezydenta, Wojciech Kolarski, złożył kwiaty na grobach przywódców żydowskiego ruchu oporu – Marka Edelmana i Pawła Frenkela.

Prezydent przypomniał w mediach społecznościowych, że „19 kwietnia 1943 r. wybuchło Powstanie w Getcie Warszawskim – pierwsze powstanie miejskie w okupowanej przez Niemców Europie, które było jednocześnie największym zbrojnym zrywem Żydów podczas II wojny światowej”.

W uroczystościach uczestniczyli również przedstawiciele władz państwowych i dyplomatycznych: ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce Tom Rose, marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty, marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, wiceminister spraw zagranicznych Władysław Bartoszewski, prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski oraz delegacje partii politycznych. Odegrano hymn powstania – pieśń w języku jidysz „Zog Nit Keynmol”, po czym Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich odmówił modlitwę za poległych.

Ambasador Tom Rose podkreślił w mediach społecznościowych: „Żydowscy bojownicy walczyli o żydowski honor, żydowską godność i żydowską samoobronę. Zniszczyli wizerunek żydowskiej ofiary i stworzyli nowe credo: Żyda walczącego – Żyda, który stawia opór, Żyda, który broni się i Żyda, który nigdy więcej nie zaakceptuje bezsilności”.

Upamiętnienie Powstania w Getcie Warszawskim pozostaje ważnym elementem polityki historycznej zarówno Polski, jak i narodu żydowskiego. Przypomina o wielowiekowej obecności Żydów w Polsce oraz o wspólnym doświadczeniu tragicznych wydarzeń XX wieku. Żydzi i Polacy padli ofiarą ludobójczej polityki dwóch totalitarnych systemów – nazistowskich Niemiec i komunistycznej Rosji.

Dlatego szczególnego znaczenia nabiera obowiązek pielęgnowania pamięci o żydowskich obywatelach Rzeczypospolitej oraz prowadzenia konsekwentnej polityki pamięci i pojednania między obydwoma narodami.

Nathaniel Garstecka