Ocet jabłkowy, moda czy realne wsparcie dla zdrowia?

Ocet jabłkowy od lat powraca jako domowy sposób na odchudzanie, oczyszczanie organizmu czy poprawę trawienia. Choć jego popularność rośnie głównie dzięki mediom społecznościowym, warto zadać sobie pytanie, ile w tym mody, a ile potwierdzonych faktów. Co o occie jabłkowym mówi nauka, kiedy rzeczywiście może pomóc, a kiedy lepiej go unikać?

Ocet jabłkowy – czy warto stosować go w swojej diecie?

.Ocet jabłkowy to produkt fermentacji jabłek, zawierający przede wszystkim kwas octowy, ale także niewielkie ilości witamin, minerałów i związków fenolowych. Od wieków był stosowany jako naturalny środek konserwujący i wspomagający trawienie. W ostatnich latach zyskał nowe życie w internetowych poradnikach zdrowotnych i w kręgach zwolenników „naturalnych detoksów”. Choć jego smak i zapach potrafią zniechęcić, wiele osób sięga po niego codziennie, wierząc w jego szerokie spektrum działania. Pytanie brzmi: czy mają ku temu podstawy?

Pierwszy obszar, w którym ocet jabłkowy zyskał rozgłos, to odchudzanie. Popularne są zalecenia, by pić go rano na czczo lub przed posiłkiem, co miałoby rzekomo „spalać tłuszcz” lub przyspieszać metabolizm. W rzeczywistości nie ma dowodów na to, że ocet jabłkowy sam w sobie powoduje utratę tkanki tłuszczowej. Natomiast są badania, które sugerują, że jego spożycie może delikatnie obniżać poziom glukozy we krwi po posiłku oraz opóźniać opróżnianie żołądka, co może prowadzić do uczucia sytości i mniejszego spożycia kalorii. Nie jest to jednak efekt spektakularny. Mówimy raczej o wsparciu procesu, a nie o cudzie w butelce.

Innym przypisywanym mu działaniem jest poprawa trawienia. Kwas octowy może stymulować wydzielanie enzymów trawiennych, co u części osób rzeczywiście może łagodzić uczucie ciężkości po posiłku. Warto jednak zauważyć, że u osób z refluksem lub nadkwaśnością żołądka picie octu jabłkowego może nasilać objawy. Nie jest to więc rozwiązanie dla każdego. Ważne też, by pamiętać o odpowiednim rozcieńczeniu, picie nierozcieńczonego octu może podrażniać przełyk, a długotrwały kontakt z zębami prowadzi do erozji szkliwa.

Coraz częściej mówi się także o wpływie octu jabłkowego na gospodarkę cukrową. W badaniach klinicznych zaobserwowano, że u osób z insulinoopornością lub stanem przedcukrzycowym regularne spożywanie rozcieńczonego octu jabłkowego może obniżać poziom cukru po posiłkach. Efekt ten wydaje się wynikać z opóźnienia wchłaniania węglowodanów i poprawy wrażliwości na insulinę. Choć nie jest to lek, może stanowić uzupełnienie stylu życia dla osób z problemami metabolicznymi, oczywiście po konsultacji z lekarzem.

Detoks i ocet jabłkowy?

.Ocet jabłkowy bywa też elementem tzw. detoksów. Zwolennicy tej koncepcji twierdzą, że pomaga usuwać toksyny z organizmu, choć medycyna nie uznaje „detoksykacji” przez suplementy czy napoje za konieczną ani naukowo uzasadnioną. Nasze ciało, wątroba, nerki, jelita posiada skuteczne mechanizmy oczyszczania. To, co można uznać za korzystne w kontekście octu jabłkowego, to ewentualna poprawa perystaltyki jelit i działania mikrobiomu, ale i tutaj dane są wciąż niejednoznaczne.

Coraz większym zainteresowaniem cieszy się również temat mikrobioty. Ocet jabłkowy w wersji niefiltrowanej i niepasteryzowanej zawiera tzw. matkę octową, mieszaninę bakterii i drożdży, które mogą działać jak łagodny probiotyk. To kolejna przesłanka, by sięgać po naturalny, surowy produkt, a nie jego przemysłowe wersje. Mimo to nie można traktować octu jako zamiennika probiotyków czy specjalistycznego wsparcia mikrobiomu.

W praktyce, jeśli ktoś chce włączyć ocet jabłkowy do codziennej rutyny, kluczowe są umiar i rozwaga. Najczęściej zaleca się picie jednej do dwóch łyżek stołowych rozcieńczonych w szklance wody raz lub dwa razy dziennie, najlepiej przed posiłkiem. Osoby z problemami żołądkowymi, w tym wrzodami, refluksem, cukrzycą lub przyjmujące leki zmieniające poziom potasu lub glukozy powinny najpierw skonsultować się z lekarzem.

Ocet jabłkowy nie jest cudownym środkiem, ale może być użytecznym elementem zdrowego stylu życia. Nie zastąpi zbilansowanej diety ani ruchu, ale w niektórych przypadkach może działać wspomagająco. Warunkiem jest krytyczne podejście i trzymanie się faktów, a nie obietnic bez pokrycia.

Zdrowie – nikt się nie dowie, jako smakujesz, aż się zepsujesz

.Rosnące globalne obciążenie chorobami nowotworowymi znacząco przekracza obecne możliwości skutecznej kontroli zachorowań – pisze prof. Piotr CZAUDERNA.

W 2020 roku na całym świecie zdiagnozowano ponad 19 milionów nowych przypadków nowotworów (w tym w Polsce ok. 170 000), a 10 milionów ludzi z tego powodu zmarło. Oczekuje się, według Global Cancer Observatory, że do 2040 roku obciążenie to wzrośnie do około 30 milionów nowych przypadków raka rocznie i 16 milionów zgonów, a nowotwory staną się główną przyczyną śmierci. Tymczasem wiele zachorowań na nowotwory można przypisać potencjalnie modyfikowalnym czynnikom ryzyka. Znajomość tego faktu jest absolutnie kluczowa dla rozwoju skutecznych strategii zapobiegania chorobom nowotworowym.

Niedawno w renomowanym międzynarodowym czasopiśmie medycznym „Lancet” konsorcjum Global Burden of Disease Study 2 opublikowało badania związków między wskaźnikami czynników ryzyka (metabolicznego, zawodowego, środowiskowego i behawioralnego) a nowotworami na całym świecie. 

Palenie tytoniu odpowiadało za 36,3 proc. zgonów z powodu raka u mężczyzn i 12,3 proc. u kobiet, spożywanie alkoholu – za 6,9 proc. zgonów z powodu raka u mężczyzn i 2,3 proc. u kobiet. Z kolei otyłość (stwierdzana w oparciu o wysoki wskaźnik Body Mass Index – BMI) odpowiadała za 4,2 proc. zgonów z powodu raka u mężczyzn i 5,2 proc. u kobiet. Odkryto również bardzo niepokojący, ponad 20-procentowy wzrost zgonów z powodu nowotworów w latach 2010–2019, który można przypisać powyższym możliwym do uniknięcia przyczynom. Zauważono także, że czynniki ryzyka metabolicznego odgrywały rosnącą rolę. Rośnie też liczba nowotworów związana z czynnikami dietetycznymi i hormonalnymi, w tym zwłaszcza nowotworów piersi i prostaty.

Co istotne, wszystkie wymienione wyżej czynniki można kontrolować czy też ograniczać za pomocą stosunkowo prostych interwencji. Ich szkodliwy wpływ jest zresztą znany już od dziesięcioleci. Dlatego tak ważna jest profilaktyka zdrowotna. Można w jej obrębie wyróżnić kilka typów:

To, o czym nie pamiętamy lub nie chcemy pamiętać, to fakt, że w zdecydowanej większości przypadków to nie geny decydują o wystąpieniu nowotworu, ale nasze własne zachowania. Co najwyżej geny mogą skutkować pewną predyspozycją do rozwoju określonych nowotworów, którą możemy modyfikować poprzez odpowiednie zachowania prozdrowotne.

Działania na rzecz zapobiegania nowotworom winny wykraczać poza sektor zdrowotny i obejmować szeroki zakres polityk społecznych, w tym także ujmować kwestię szczepień stanowiących element profilaktyki przeciwnowotworowej, takich jak szczepienia przeciwko wirusom brodawczaka ludzkiego HPV i wirusowego zapalenia wątroby HBV. Szacuje się, iż zapobieganie nowotworom jest niezwykle opłacalne, każde 100 milionów dolarów zainwestowane w prewencję może przynieść oszczędności rzędu 100 miliardów dolarów.

– profilaktykę wczesną, polegającą na kształtowaniu prawidłowych wzorców zdrowotnych w oparciu o odpowiednią edukację, w tym również szczepienia ochronne,

– profilaktykę zdrowotną pierwotną, polegającą na kontrolowaniu czynników ryzyka oraz identyfikacji osób, które znajdują się w grupie ryzyka,

– profilaktykę wtórną, skierowaną do osób znajdujących się w grupie ryzyka i nakierowaną na wczesne wykrycie choroby, a tym samym jak najszybsze wdrożenie leczenia,

– profilaktykę III fazy, skierowaną do osób chorych, mającą na celu zminimalizowanie skutków choroby i zapobieganie powikłaniom.

Tekst dostępny na łamach Wszystko co Najważniejsze: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/prof-piotr-czauderna-zdrowie/

Oprac. LW