Ochrona prawa do życia stanowi fundament wszystkich innych praw człowieka [Leon XIV]

Papież Leon XIV 25 września 2026 r. w pierwszym przemówieniu wygłoszonym we Francji oświadczył, że „ochrona prawa do życia stanowi nieodzowny fundament wszystkich innych praw człowieka”. Zaapelował o to, by nie być obojętnym wobec cierpienia na świecie z powodu konfliktów i nie uznawać wojen za nieuniknione.

Ochrona prawa do życia stanowi fundament wszystkich innych praw człowieka

Po przylocie do Paryża papież rozmawiał z prezydentem Emmanuelem Macronem w Pałacu Elizejskim. Było to kolejne spotkanie obu przywódców – wcześniej Emmanuel Macron spotkał się z Leonem XIV w Watykanie. Następnie papież wygłosił przemówienie, którego wraz z szefem państwa słuchali inni przedstawiciele władz, reprezentanci społeczeństwa obywatelskiego i korpusu dyplomatycznego.

Leon XIV zauważył, że „blask wybitnych francuskich umysłów, których przedstawiciele byli zarazem wielkimi katolikami, podkreśla, jak bardzo nauka, sztuka, literatura i filozofia mogą służyć dobru ludzkości, jeśli ukierunkowane są na poszukiwanie piękna, dobra i prawdy, aby świat miał życie”.

W ten sposób papież nawiązał do hasła swojej wizyty: „Aby świat miał życie”. O znaczeniu pielgrzymki i jej miejscu w relacjach Kościoła z Francją pisało „Wszystko co Najważniejsze” w tekście „Leon XIV podejmuje niedokończoną rozmowę Kościoła z Francją”.

Religia i francuska laickość

Prezydent Emmanuel Macron, zabierając głos przed wystąpieniem papieża, zaznaczył, że dla wielu obywateli jego wizyta jest powodem do nadziei. Wskazał na to, że zarówno chrześcijaństwo, jak i judaizm oraz islam są dziś ofiarą nasilonych działań wymierzonych przeciwko osobom bądź obiektom z powodu ich religii. Zapewnił, że Francja będzie chronić obiekty kultu.

Wyraził przekonanie, że osobom różnych wyznań – katolicyzmu, judaizmu, islamu, protestantyzmu, prawosławia – nie może być obojętne dążenie do pokoju, które jest „walką o dobro wspólne”.

Kiedy Republika zadecydowała ponad 120 lat temu o oddzieleniu Kościoła od państwa, dała kształt francuskiej laickości, która nie jest wcale negacją religii – oświadczył Emmanuel Macron. Leon XIV wyraził uznanie dla zaangażowania wielu instytucji w odbudowę paryskiej katedry Notre-Dame po pożarze w 2019 roku i podziękował prezydentowi Emmanuelowi Macronowi za szczególną uwagę, jaką temu poświęcał.

Chrześcijańskie korzenie i prawa człowieka

Papież przypomniał, że Francja jest krajem o bogatych korzeniach chrześcijańskich, który wniósł w dzieje świata takie osiągnięcia, jak uznanie praw człowieka oraz wolności religijnej.

– Wolność, równość i braterstwo nie są jedynie słowami wyrytymi na fasadach budynków publicznych, lecz wskazują na uniwersalne wymogi etyczne, które także w orędziu Ewangelii znajdują niewyczerpane źródło inspiracji i urzeczywistnienia – powiedział.

Leon XIV stwierdził również, że „kwestia poszanowania godności człowieka oraz podstawowych praw i wolności, które wynikają z ludzkiej natury, pojawia się w każdej epoce i powinna towarzyszyć przemianom społecznym oraz postępowi technicznemu”.

Jak zauważył, jest to szczególnie ważne w epoce sztucznej inteligencji po to, jak dodał, „abyśmy nie zatracili naszego człowieczeństwa pośród raju maszyn, który wkracza w nasze codzienne życie i coraz silniej na nie wpływa”. Kwestia relacji między człowiekiem a nowymi technologiami jest jednym z ważnych tematów obecnego pontyfikatu; Leon XIV wielokrotnie zabierał głos na temat sztucznej inteligencji. Dlatego – jego zdaniem – potrzebna jest umiejętność rozeznania etycznego, by rozpoznać to, co jest moralnie dobre.

Sztuczna inteligencja a ludzkie sumienie

Papież stwierdził, że „prawdziwie wolne społeczeństwo nie narzuca jednolitości, ale chroni różnorodność sumień, zapobiegając tendencjom autorytarnym i promując dialog etyczny, który wzbogaca tkankę społeczną”.

Leon XIV mówił o potrzebie „odnowionego braterstwa, które wymaga uczenia się bezwarunkowego przyjmowania życia, otaczania z czułością ludzkiej kruchości, towarzyszenia z szacunkiem i we wzajemnym zaufaniu na każdym etapie życia”.

– Dlatego ponownie stanowczo powtarzamy, że ochrona prawa do życia stanowi nieodzowny fundament wszystkich innych praw człowieka – dodał. Papież odnotował, że istnieje pokusa, by oczekiwać od nauki rozwiązania wszystkich problemów i ukojenia każdego cierpienia. Ostrzegł, że „często jednak grozi nam uleganie złudzeniu”.

– Z niepokojem dostrzegam niekiedy we współczesnych społeczeństwach tendencje, które grożą sprowadzeniem nauki i technologii do dochodowych przedsięwzięć, sprzyjających manipulacjom genetycznym, macierzyństwu zastępczemu, handlowi organami czy oferowaniu zaplanowanej śmierci – powiedział.

Leon XIV broni prawa do życia

Nie zapominajmy, że wzajemny szacunek i ochrona życia każdego człowieka są odpowiedzialnością każdego z nas i nas wszystkich – stwierdził papież w kraju, którego prezydent podpisał przyjętą przez parlament ustawę o pomocy w umieraniu. Kwestie eutanazji i ochrony życia należą do tematów szczególnie istotnych w kontekście obecnej wizyty Leona XIV we Francji.

Do Konstytucji Francji w 2024 roku wpisano prawo do aborcji. W coraz bardziej zsekularyzowanej Francji Leon XIV oświadczył, że właściwie pojmowana laickość nie polega na wykluczaniu religii z przestrzeni publicznej czy z edukacji i wychowania. Jak zaznaczył, państwo i instytucje religijne powinny prowadzić ze sobą dialog i łączyć siły w służbie dobru wspólnemu.

Papież apeluje o pokój

Mówiąc o wojnach na świecie, podkreślił: – Nie możemy pozostawać obojętni wobec tak wielkiego cierpienia, które rani ludzką godność i woła do Boga o sprawiedliwość. Powaga tych sytuacji powinna poruszyć nasze sumienia i wzywa każdego, gdziekolwiek się znajduje, do prawdziwego nawrócenia serca i zmiany postawy.

– Zachęcam was, abyście nigdy nie godzili się z perspektywą wojny, uznając ją za „nieuniknioną”, lecz niestrudzenie zabiegali o dialog i dyplomację, aby chronić pokojowe społeczeństwa, szanujące godność oraz prawa osób i narodów. W obliczu szczęku oręża i wielorakich kryzysów, które wstrząsają naszym światem, powołaniem Francji jest pozostać niestrudzonym budowniczym pokoju i multilateralizmu, zwłaszcza w naszej drogiej Europie – oświadczył papież.

Dodał: – Oby Francja, wierna swoim wartościom, wytyczała drogę pokoju nieuzbrojonego i rozbrajającego oraz odpowiedzialnie wnosiła swój niezastąpiony wkład w dzieło pokoju.

Wizyta Leona XIV w Paryżu

Wystąpień papieża i prezydenta Francji słuchało około 500 osób – przedstawiciele władz państwowych, duchowieństwa, dyplomaci, osobistości ze świata kultury i sportu, a także osoby uczestniczące w odbudowie katedry Notre Dame po pożarze. Jeszcze przed rozpoczęciem wizyty „Wszystko co Najważniejsze” opisywało jej program oraz symboliczne znaczenie w materiale „Dzwony zabiją w całej Francji. Przez siedem minut najstarsza córa Kościoła usłyszy własną historię”.

Pałac Elizejski zapowiedział 25 września 2026 r., że wśród prezentów, które wręczy papieżowi prezydent Emmanuel Macron będzie m.in. „Ewangeliarz DNA”, czyli zakodowany w odcinku syntetycznego DNA egzemplarz Ewangelii (według św. Marka) w wersji greckiej, zgodnej z najstarszymi manuskryptami i w tłumaczeniu francuskim.

PAP/MJ