Orbiter Mars Express uchwycił kratery na Marsie

Należący do ESA, orbiter Mars Express, uchwycił region na północnej półkuli Marsa znany jako Arabia Terra. Obrazy przedstawiają wiele kraterów, którymi usiany jest ten obszar.

.Jak opisują naukowcy z ESA, obrazy uchwycone przez kamerę High Resolution Stereo Camera na pokładzie Mars Express, przedstawiają fragment Arabia Terra, rozległej równiny w starożytnych wyżynach Marsa. Ten region Czerwonej Planety znany jest z dużej ilości kraterów, z których każdy powstał, gdy kosmiczna skała uderzyła w jej powierzchnię.

Ogromna liczba tych formacji widocznych na obrazach jest związana z wiekiem Arabia Terra, Obszar ten jest starożytny i nie zmieniał się, przez co mógł zebrać niezwykłą kolekcję kraterów, które głównie powstawały między 3,7 a 4,1 miliarda lat temu.

.Niektóre z widocznych na obrazach kraterów są wypełnione wyraźnie ciemnym materiałem, inne zawierają jaśniejsze piaski i pofalowane wydmy, a jeszcze inne wykazują oznaki zapadania się ścian i erodujących krawędzi.

Najbardziej widoczny krater na obrazie, wychodzący poza kadr w prawym dolnym rogu, to krater Trouvelot. Ma on około 130 kilometrów średnicy i jak wskazują astronomowie, zapewne powstał on bardzo dawno temu, wskazują na to jego kruszące się krawędzie, nierówne wewnętrzne „tarasowe” ściany, które zapadły się pod własnym ciężarem z upływem czasu, a także widać wiele mniejszych kraterów, które powstały w jego obrębie później i nałożyły się na niego.

Po lewej stronie krateru Trouvelot znajduje się kolejne wgłębienie, które wydaje się jeszcze starsze i bardziej zerodowane, z niemal całkowicie startymi ścianami. Trouvelot przecina ten krater, co wskazuje, że najpewniej powstał on wcześniej.

Zdaniem naukowców, dno starszego krateru jest niemal w całości pokryte ciemną skałą bogatą w minerały takie jak magnez, żelazo, pirokseny i oliwiny (które często powstają w wyniku procesów wulkanicznych). Te skały wulkaniczne mogły zostać wyrzucone podczas uderzeń tworzących kratery, a później przemieszczone przez wiatr oraz przez grawitację ściągającą materiał ze ścian kraterów.

Pozostałe duże kratery widoczne na obrazie oraz inne występujące w całym regionie Arabia Terra, również zawierają podobne ciemne osady na swoich dnach lub ścianach, co wskazuje, że procesy, na skutek których powstały, są powszechne w tej części Marsa.

.W kraterze Trouvelot ciemny materiał został ukształtowany przez wiatr w falujące wydmy zwane barchanami (lub wydmami sierpowatymi). Mają one charakterystyczny sierpowaty lub półksiężycowy kształt i powstają, gdy wiatr wieje głównie w jednym kierunku. Orbiter Mars Express już wcześniej obserwował tego rodzaju formacje na Czerwonej Planecie, na przykład w jej północnym regionie polarnym oraz w pobliżu wyżyny wulkanicznej Tharsis.

.Jak tłumaczą naukowcy, pośród ciemnego materiału w kraterze Trouvelot znajduje się również jasny kopiec o długości około 20 kilometrów, pokryty grzbietami i rowkami, co jest oznaką, że działały tu także inne procesy geologiczne. Tego rodzaju formacje obserwowano także w innych miejscach na Marsie, na przykład w pobliskim kraterze Becquerel, który orbiter Mars Express fotografował w latach 2013 i 2014. Zwykle wykazują one oznaki minerałów, które miały kontakt z wodą lub powstały w jej obecności, i są one częściej znacznie jaśniejsze niż ich otoczenie.

.Astronomowie uważają, że woda odgrywała kluczową rolę również w powstawaniu samych kopców, jednak nie zostało to potwierdzone. Formacje te mogły powstawać w jeziorach lub morzach istniejących w przeszłości na Marsie. Lub też warstwy jasnej skały mogły stopniowo narastać, gdy wody gruntowe podnosząc się wypływały na powierzchnię i mieszały z osadami nanoszonymi przez wiatr na dnie krateru.

Emil Gołoś