Polacy na paryskich cmentarzach

Polskie groby historyczne i miejsca pamięci znajdują się na najsłynniejszym cmentarzu Paryża – Pere-Lachaise, gdzie spoczywa m.in. Fryderyk Chopin, a także na cmentarzu Montmartre, przy alejce noszącej nazwę Alei Polaków. Główna polska nekropolia we Francji mieści się zaś w podparyskim Montmorency.

Polacy na paryskich cmentarzach

.Na Pere-Lachaise, założonym na początku XIX wieku, wśród grobów sławnych osobistości francuskich i wybitnych cudzoziemców, znajduje się ponad 470 polskich grobów, w tym prawie 130 grobów historycznych. Takie dane liczbowe podaje Towarzystwo Opieki nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi we Francji.

Spoczywają tam m.in.: pisarka Klementyna Hoffmanowa, gen. Józef Wysocki (uczestnik dwóch polskich powstań i Wiosny Ludów), Maria Walewska (w grobowcu rodziny Ornano), a także syn Walewskiej i cesarza Napoleona – Aleksander Colonna-Walewski, jak również – żona Honoriusza Balzaka – Ewelina Hańska. Jarosław Dąbrowski, uczestnik Komuny Paryskiej, upamiętniony jest symbolicznie na Murze Komunardów (na cześć rozstrzelanych uczestników Komuny).

Najbardziej znany grobowiec – Fryderyka Chopina – należy do najczęściej odwiedzanych przez turystów. Na Pere-Lachaise, nekropolii prestiżowej od lat 30. XIX wieku, znaleźć też można groby z nazwiskami arystokratycznych rodzin polskich: Druckich-Lubeckich, Rzewuskich, Lubomirskich, Czartoryskich.

Pomnik w hołdzie Polakom poległym za Francję

.`W 2006 roku odsłonięty został na Pere-Lachaise, w Alei Kombatantów Zagranicznych, pomnik w hołdzie Polakom poległym za Francję, ufundowany przez władze polskie. Jego autorami są Marek Moderau i architekt Jan Balga. Oddaje on hołd uczestnikom wojen napoleońskich, wojny francusko-pruskiej 1870-1871, kampanii 1940 we Francji i bitwy o Normandię w 1944 roku oraz walk o wyzwolenie Francji.

Na innej znanej nekropolii Paryża – cmentarzu Montmartre na północy miasta, leżącym u stóp wzgórza Montmartre, znajduje się 120 polskich grobów, w tym prawie 50 grobów historycznych. W tym miejscu pochówki polskie pojawiły się po powstaniu listopadowym; cmentarz wybrano ze względu na bliskość dzielnicy Batignolles, gdzie osiedlali się XIX-wieczni wychodźcy z Polski. Dziś wiele tych grobów mieści się w Alei Polaków (Avenue des Polonais). Ze względu na koszty emigrantów chowano w grobach zbiorowych; jako pierwszy z nich powstał grób „lelewelowski”, gdzie pochowany został Joachim Lelewel (jego szczątki przeniesiono w XX wieku do Wilna). Również na cmentarzu Montmartre znajduje się grobowiec Juliusza Słowackiego, którego prochy w 1927 roku przeniesiono na Wawel.

Specyfiką pochówków polskiej emigracji popowstaniowej w Paryżu były właśnie groby zbiorowe, tworzone w kwaterach wieczystych, gdzie spoczywało kilka bądź kilkanaście osób, a nad nimi wznoszono wspólny pomnik. Groby te – jak podkreśla Towarzystwo Ochrony nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi – „były sposobem na to, aby zachować zbiorowym wysiłkiem trwałą pamięć nie tylko o wydarzeniach, ale i o osobach, ktore poświęcając dla sprawy narodowej wszystko, żyły i zmarły na emigracji, po wielekroć w ubóstwie”. W tych grobach spoczęli posłowie na Sejm, członkowie Rządu Narodowego, działacze polityczni, dowódcy, ale także prości żołnierze. Wielka Emigracja upamiętniła ich na Montmartre zgodnie z dewizą wyrażoną na jednym z grobów zbiorowych: „Exules Poloni Memoriae Suorum (Wygnańcy Polscy Pamięci Swoich)”.

Nekropolia polskiej emigracji we Francji

.Za nekropolię narodową polskiej emigracji we Francji uważany jest położony w Montmorency pod Paryżem cmentarz Champeaux. W Montmorency zamieszkali na starość nestorzy Wielkiej Emigracji: gen. Karol Kniaziewicz i pisarz Jan Ursyn Niemcewicz, których odwiedzali, przyjeżdżając z Paryża, ich towarzysze broni (a także Adam Mickiewicz czy Chopin). Po śmierci obaj zostali pochowani w tamtejszym kościele, zaś cmentarz na miejsce spoczynku wybrali kolejni Polacy – byli żołnierze napoleońscy, pisarze, artyści. Tu spoczęli działacze obozu Hotel Lambert, Adam Mickiewicz (którego szczątki przeniesiono w 1890 roku na Wawel, lecz pozostał grób rodzinny); Cyprian Kamil Norwid (w mogile zbiorowej).

Stopniowo na Montmorency pojawiały się kolejne polskie groby – przedstawicieli inteligencji, działaczy emigracyjnych, duchownych, artystów. W XX wieku tu spoczęli uczestnicy działań wojennych i emigranci polityczni. Wśród znanych osobistości pochowanych w Montmorency są: gen. Kazimierz Sosnkowski, malarze: Olga Boznańska i Tadeusz Makowski, pisarz Aleksander Wat, a także brat Józefa Piłsudskiego – Bronisław Piłsudski. Według danych Towarzystwa Opieki nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi w Montmorency znajduje się prawie 280 polskich grobów.

Na cmentarzu Montparnasse, w południowej części Paryża, znajduje się zbiorowy grób weteranów powstań listopadowego i styczniowego oraz innych walk niepodległościowych. Mniejsze cmentarze w Paryżu, które kryją polskie groby, to cmentarze w dzielnicach Batignolles i Passy. W podparyskim Le Mesnil-le-Roi (koło Maisons-Laffite) znajdują się groby twórców „Kultury” paryskiej: Jerzego Giedroycia, Józefa Czapskiego, Zofii i Zygmunta Hertzów.

Bazylika Sacré-Coeur. Ucieleśnienie kontrrewolucji

.Kiedy mój przyjaciel i ja wspinaliśmy się po schodach na wzgórzu Montmartre, ponad drzewami ukazały się nam neoromańsko-bizantyjskie kopuły bazyliki, a następnie wyrosła wielka figura Jezusa Chrystusa, który jedną ręką wskazuje swoje serce, a drugą błogosławi Paryż. I wtedy pojawiły się dwie święte postaci, wzory cnót rycerskich i odwagi – król Ludwik IX i Joanna d’Arc. Oto stanęliśmy przed kościołem, który chciałem odwiedzić od ponad dekady: Bazyliką Najświętszego Serca w Paryżu – pisze Sebastian MORELLO

Gdy klękałem, aby odmówić różaniec przed Najświętszym Sakramentem, uderzył mnie zdumiewający hart ducha niezbędny do wybudowania Sacré-Cœur. W 1789 r. Francja, najstarsza córka Kościoła, ogłosiła, że nie będzie już podążać drogą uczniów Jezusa Chrystusa i odtąd będzie apostatką. Wygnała ze swoich ziem duchowieństwo, wymordowała zakonników, skonfiskowała dobra kościelne i na ich murach nabazgrała bezmyślne rewolucyjne hasła, głosząc, iż Chrystus nie ma żadnych praw na ziemskim padole.

.Na pośmiewisko Najświętszej Maryi Panny posadzono prostytutkę na tronie i niesiono ją ulicami miasta, aby następnie postawić ją w samym sercu Katedry Notre-Dame i czcić jako „Boginię Rozumu”. Arystokrację i kler, wielkich obrońców Kościoła, wywodzących się z dwóch równoległych światów, świeckiego i duchownego, nowe państwo rewolucyjne systematycznie brało pod but. Niedługo później to państwo wyłoniło się jako nowy bóg epoki rewolucji, który miał zaspokoić najskrytsze tęsknoty każdego człowieka, ponieważ tworzył społeczeństwo na nowo, obywatelskie i na swój obraz.

LINK DO TEKSTU: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/sebastian-morello-sacre-coeur/

PAP/Anna Wróbel/MJ