Polacy wobec zagrożenia wojną. Tylko 27 proc. Polaków deklaruje gotowość do obrony kraju

Zaledwie 27 proc. Polaków deklaruje, że w sytuacji zagrożenia wojną zgłosiłoby się do obrony kraju. Jednocześnie aż 68,6 proc. badanych nie zamierzałoby wyjeżdżać z Polski. Sondaż IBRiS dla Radia ZET pokazuje więc społeczeństwo przywiązane do swojego kraju, ale znacznie ostrożniejsze, gdy pytanie dotyczy bezpośredniego udziału w jego obronie.

.Badanie przeprowadzone przez IBRiS przynosi dwa pozornie sprzeczne obrazy polskiego społeczeństwa. Pierwszy mówi o niewielkiej gotowości do zgłoszenia się do obrony kraju. Drugi pokazuje, że zdecydowana większość Polaków nawet w obliczu zagrożenia wojennego nie zamierzałaby opuszczać Polski.

Najważniejsza różnica między tymi odpowiedziami wynosi aż 41,6 punktu procentowego. O tyle większy jest odsetek osób deklarujących pozostanie w kraju od odsetka gotowych zgłosić się do jego obrony. Nie oznacza to jednak, że dokładnie 41,6 proc. społeczeństwa chce pozostać w Polsce, ale nie chce uczestniczyć w jej obronie. Do sformułowania takiego wniosku potrzebna byłaby tabela krzyżowa pokazująca odpowiedzi tych samych respondentów na oba pytania.

Większość nie zgłosiłaby się do obrony kraju

Gotowość do obrony kraju zadeklarowało łącznie 27 proc. respondentów. Odpowiedź „zdecydowanie tak” wybrało 11,7 proc. badanych, a „raczej tak” 15,3 proc. Oznacza to, że nawet wśród osób odpowiadających pozytywnie przeważa deklaracja ostrożniejsza i mniej kategoryczna.

Przeciwnego zdania było 58,1 proc. ankietowanych. Największa grupa, obejmująca 34,7 proc. respondentów, odpowiedziała „raczej nie”, natomiast 23,4 proc. wybrało odpowiedź „zdecydowanie nie”. Przewaga odpowiedzi negatywnych nad pozytywnymi wynosi zatem 31,1 punktu procentowego.

Znaczący jest także odsetek osób niezdecydowanych. Aż 14,9 proc., a więc niemal co siódmy respondent, nie potrafiło określić, czy w sytuacji zagrożenia wojną zgłosiłoby się do obrony kraju. Może to świadczyć zarówno o niepewności co do własnego zachowania w sytuacji ekstremalnej, jak i o niejednoznaczności samego pojęcia „obrony kraju”, które może oznaczać służbę wojskową, udział w obronie cywilnej albo inne formy zaangażowania.

Zupełnie inaczej przedstawiają się odpowiedzi na pytanie o ewentualny wyjazd z Polski. Zamiar opuszczenia kraju zadeklarowało 23,2 proc. badanych, w tym 10,2 proc. odpowiedziało „zdecydowanie tak”, a 13 proc. „raczej tak”. Wyjazd rozważałby więc niemal co czwarty respondent.

Aż 68,6 proc. Polaków nie starałoby się jednak wyjechać. Odpowiedź „raczej nie” wskazało 30,5 proc. badanych, natomiast 38,1 proc. odpowiedziało „zdecydowanie nie”. W tym przypadku najbardziej kategoryczna odpowiedź jest zarazem najczęściej wybieraną spośród wszystkich możliwości. Różnica między odsetkiem osób zamierzających pozostać a odsetkiem rozważających wyjazd wynosi 45,4 punktu procentowego, a jedynie 8,2 proc. nie potrafiło odpowiedzieć na to pytanie.

Płeć najmocniej różnicuje gotowość do obrony

Największy podział ujawniony w badaniu dotyczy płci. Wśród mężczyzn gotowość do obrony kraju deklaruje 42 proc., w tym 19 proc. odpowiada „zdecydowanie tak”, a 23 proc. „raczej tak”. Odpowiedzi negatywnej udziela 44 proc. mężczyzn, co oznacza, że obie postawy są w tej grupie niemal równie częste. Kolejne 14 proc. nie ma wyrobionego zdania.

Wśród kobiet gotowość do zgłoszenia się do obrony kraju deklaruje zaledwie 14 proc. badanych. Jedynie 5 proc. odpowiada „zdecydowanie tak”, a 9 proc. „raczej tak”. Aż 71 proc. kobiet udziela odpowiedzi negatywnej, w tym 42 proc. wybiera „raczej nie”, a 29 proc. „zdecydowanie nie”. Różnica między mężczyznami i kobietami w deklarowanej gotowości do obrony wynosi zatem 28 punktów procentowych.

Znacznie mniejsze różnice pojawiają się przy pytaniu o wyjazd. Opuszczenie Polski rozważałoby 22 proc. mężczyzn i 25 proc. kobiet, a więc różnica wynosi tylko 3 punkty procentowe. Pozostanie w kraju deklaruje 73 proc. mężczyzn i 64 proc. kobiet. Wśród mężczyzn szczególnie wysoki jest odsetek odpowiedzi „zdecydowanie nie”, sięgający 45 proc.

Wyniki te pokazują, że płeć bardzo silnie różnicuje deklaracje dotyczące bezpośredniego udziału w obronie, ale w znacznie mniejszym stopniu wpływa na sam zamiar pozostania w Polsce. Zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn zdecydowana większość nie zamierzałaby wyjeżdżać, chociaż kobiety nieco częściej dopuszczają taki scenariusz.

Podział polityczny traci znaczenie przy pytaniu o wyjazd

Gotowość do obrony kraju częściej deklarują wyborcy ugrupowań zaliczonych w badaniu do opozycji, a więc Prawa i Sprawiedliwości, Partii Razem, Konfederacji oraz Konfederacji Korony Polskiej. W tej grupie odpowiedzi pozytywnej udziela 35 proc. respondentów, w tym 19 proc. odpowiada „zdecydowanie tak”, a 16 proc. „raczej tak”. Niegotowość deklaruje 57 proc., natomiast 8 proc. nie ma zdania.

W elektoracie obozu rządzącego, obejmującym wyborców Koalicji Obywatelskiej, Lewicy, PSL i Polski 2050, gotowość do obrony kraju deklaruje 21 proc. badanych. Odpowiedź „zdecydowanie tak” wybiera 6 proc., a „raczej tak” 15 proc. Odpowiedzi negatywnej udziela 60 proc., a aż 19 proc. nie potrafi zająć stanowiska.

Różnica między elektoratami w gotowości do obrony wynosi 14 punktów procentowych. Nie wynika ona jednak wyłącznie z większego sprzeciwu wśród zwolenników obozu rządzącego, ponieważ odsetek odpowiedzi negatywnych jest w obu grupach zbliżony i wynosi odpowiednio 57 oraz 60 proc. Największa różnica dotyczy osób niezdecydowanych, których w elektoracie rządzącym jest o 11 punktów procentowych więcej niż wśród wyborców opozycji.

Podział polityczny niemal całkowicie zanika przy pytaniu o opuszczenie Polski. Wyjazd rozważa 24 proc. wyborców opozycji i 23 proc. sympatyków obozu rządzącego. Różnica wynosi zaledwie 1 punkt procentowy. Pozostanie deklaruje natomiast 76 proc. wyborców opozycji i 69 proc. elektoratu rządzącego, przy czym w pierwszej grupie aż 52 proc. odpowiada „zdecydowanie nie”.

Co naprawdę mówi sondaż IBRiS

Pierwsza główna teza badania dotyczy rozdzielenia dwóch postaw, które w debacie publicznej bywają przedstawiane jako tożsame. Gotowość do pozostania w kraju nie jest tym samym co gotowość do zgłoszenia się do jego obrony. Polacy zdecydowanie częściej deklarują, że nie wyjadą, niż że podejmą bezpośrednie działania obronne.

Druga teza odnosi się do znaczenia płci. To właśnie płeć, a nie preferencje polityczne, najsilniej różnicuje odpowiedzi dotyczące gotowości do obrony kraju. Różnica między mężczyznami a kobietami wynosi 28 punktów procentowych, podczas gdy między elektoratem opozycji a elektoratem rządzącym jest o połowę mniejsza i sięga 14 punktów.

Trzecim istotnym wnioskiem jest ograniczone znaczenie politycznych podziałów w obliczu pytania o opuszczenie Polski. Wyjazd rozważa niemal taki sam odsetek wyborców obu obozów. Niezależnie od preferencji partyjnych większość respondentów deklaruje zamiar pozostania w kraju.

Czwarta teza dotyczy stanowczości odpowiedzi. W obu pytaniach kategoryczne odpowiedzi negatywne pojawiają się częściej niż kategoryczne deklaracje pozytywne. Gotowość do obrony kraju zdecydowanie potwierdza 11,7 proc. badanych, podczas gdy zdecydowanie ją odrzuca 23,4 proc. Zamiar wyjazdu kategorycznie deklaruje 10,2 proc., natomiast 38,1 proc. zdecydowanie wyklucza opuszczenie Polski.

Sondaż nie pozwala przewidzieć rzeczywistych zachowań społeczeństwa w razie wojny. Mierzy deklaracje składane w warunkach pokoju i wobec hipotetycznie określonego „zagrożenia wojną”, a nie reakcji na konkretny scenariusz militarny. Nie rozstrzyga również, jak respondenci rozumieją obronę kraju i czy zaliczają do niej wyłącznie walkę zbrojną, czy także działania medyczne, logistyczne, administracyjne i związane z ochroną ludności.

Badanie IBRiS dla Radia ZET zostało przeprowadzone metodą telefonicznych, standaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo CATI w dniach 10–11 lipca 2026 r. Próba obejmowała 1067 osób i miała charakter ogólnopolski oraz reprezentatywny. 

Sebastian Nizio