Powstało archeologiczne archiwum tkanek mózgowych

Archiwum

Czasami ludzkie tkanki mózgowe potrafią przetrwać długie lata. Archeolodzy co jakiś czas natrafiają na takie przypadki podczas wykopalisk. Powstało właśnie archiwum okazów – czytamy na łamach pisma „Proceedings of the Royal Society B”.

Archiwum tkanek mózgowych

.Zazwyczaj jest tak, że ludzkie tkanki miękkie rozkładają się najszybciej, archeologom zaś pozostają do analizy jedynie szkielety. Tkanka nerwowa należy do najbardziej podatnych na rozkład. Okazuje się jednak, że istnieją całkiem liczne wyjątki od tej reguły.

Opracowano właśnie rejestr przypadków, kiedy w znaleziskach archeologicznych z całego świata i z różnych epok zachowały się fragmenty tkanek mózgowych. Analiza przeprowadzona została przez naukowców z Uniwersytetu Oksfordzkiego pod kierunkiem Alexandry Morton-Hayward.

Zespół stworzył obszerny rejestr zakonserwowanych ludzkich tkanek mózgowych. Jest to wynik największego i najbardziej kompletnego jak dotąd przeglądu literatury archeologicznej w wielu językach.

Spis zawiera dane dotyczące ponad czterech tys. zachowanych ludzkich tkanek mózgowych z ponad 200 źródeł i z sześciu kontynentów (z wyłączeniem Antarktydy). Wiele z tych tkanek miało nawet 12 tys. lat.

Stanowiska archeologiczne

.Przegląd literatury i konsultacje z naukowcami pozwoliły zidentyfikować dużą liczbę stanowisk archeologicznych, na których znajdowano ludzkie tkanki mózgowe. W tej liczbie znajduje się stanowisko z epoki kamienia z terenu Szwecji, kopalnia soli w Iranie z ok. VI w. p.n.e., znaleziska inkaskie z Andów. Fragmenty tkanek należały do m.in. do członków egipskiej i koreańskiej rodziny królewskiej, brytyjskich i duńskich mnichów czy odkrywców Arktyki.

„Ten rejestr dowodzi, że tkanki mózgowe można znaleźć w różnych miejscach, od Arktyki po jałowe pustynie” – opisuje współautorka badań, prof. Erin Saupe z Uniwersytetu Oksfordzkiego.

Analizy ujawniły pewne wzorce warunków środowiskowych związane z różnymi sposobami konserwacji, w tym wysuszeniem, zamrożeniem, przekształceniem tłuszczów w tzw. wosk grobowy czy konserwacją w torfie. Co ciekawe, w ponad 1300 przypadkach ludzkie tkanki mózgowe zachowały się mimo rozkładu innych tkanek.

„W medycynie sądowej doskonale wiadomo, że mózg jest jednym z pierwszych narządów, ulegających rozkładowi po śmierci, jednak to ogromne archiwum wyraźnie pokazuje, że istnieją pewne okoliczności, w których tkanka może przetrwać” – komentuje Alexandra Morton-Hayward.

Archeologia ludzkiego mózgu

.Francuski paleoantropolog, prof. Antoine BALZEAU, na łamach „Wszystko co Najważniejsze” zaznacza, że:„Mózg to prawdopodobnie ta część ludzkiego ciała, która wzbudza najwięcej fantazyjnych wyobrażeń, jeśli chodzi o przedstawianie jego ewolucji na przestrzeni dziejów. Jednym z oczywistych czynników tej fascynacji jest to, że znalezienie skamieniałego mózgu jest niemożliwe. Zbudowany z tkanek miękkich, które źle znoszą upływ czasu, mózg jest tą częścią ludzkiego ciała, której nie da się odnaleźć w badaniach wykopaliskowych. To niezwykle frustrujące, gdy chodzi o wędrówki po meandrach paleoneurologii”.

„Na szczęście pozostają kości. A ponieważ mózg przez całe życie osobnika napiera na wewnętrzną powierzchnię czaszki, odciska na niej swój ślad. Otoczka kostna i mózg ściśle do siebie przylegają, a w procesie wzrostu dopasowują się do siebie. Dlatego kształt czaszki dorosłego człowieka odzwierciedla szczyt rozwoju jego mózgu”.

„Kiedy znajdujemy skamieniałą czaszkę, jej wewnętrzna powierzchnia jest odwzorowaniem mózgu; może dzięki temu powstać model wirtualny uzyskiwany dzięki metodom obrazowania medycznego, aby odtworzyć endocranium. Odzwierciedla ono ogólny kształt mózgu, jak również drobne szczegóły, takie jak granice między płatami i inne małe bruzdy, obrazujące rozszerzanie się stref mózgu. Odnajdywane pozostałości kostne czaszek ludzi prehistorycznych pomagają zrozumieć działanie mózgów naszych przodków, choć paleoantropolodzy mają jeszcze wiele do zrobienia, jeśli chodzi o pełne zrozumienie budowy i funkcjonowania mózgów prehistorycznych ludzi” – pisze prof. Antoine BALZEAU w tekście „Archeologia ludzkiego mózgu. Stereotypy ewolucji a rzeczywistość„.

PAP/WszystkocoNajważniejsze/eg

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 31 marca 2024