Rocznice najważniejsze 22-28 grudnia

Jakie rocznice przypadają w dniach 15-21 grudnia? Przedstawiamy kalendarz rocznic, na które warto zwrócić uwagę w nadchodzącym tygodniu.

22 grudnia

1840 – W College de France w Paryżu Adam Mickiewicz wygłosił pierwszy wykład na temat literatury słowiańskiej.

1900 – Henryk Sienkiewicz otrzymał notarialny akt własności posiadłości w Oblęgorku niedaleko Kielc, majątku, zakupionego ze składek społecznych z okazji rocznicy 25-lecia pracy literackiej pisarza.

1930 – Na Międzynarodowym Salonie Lotniczym w Paryżu za najlepszy samolot myśliwski uznany został PZL P-6, którego konstruktorem był inż. Zygmunt Pułaski.

1947 – W Krakowie przez Najwyższym Trybunałem Narodowym zakończył tzw. pierwszy proces oświęcimski. Na ławie oskarżonych zasiadło 40 członków załogi niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau. 23 z nich skazano na karę śmierci, w przypadku 16 orzeczono karę pozbawienia wolności, a jednego z oskarżonych uniewinniono.

1952 – W Stanach Zjednoczonych opublikowano raport komisji Izby Reprezentantów dotyczący zbrodni katyńskiej; uznawał on winę Związku Sowieckiego i zalecał przedstawienie tej kwestii w ONZ oraz wniesienie oskarżenia do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze.

1966 – Telewizja Polska wyemitowała pierwszy odcinek spektaklu-serialu „Stawka większa niż życie” ze Stanisławem Mikulskim.

1970 – W Düsseldorfie sąd skazał na karę dożywotniego więzienia Franza Stangla, byłego komendanta niemieckiego obozu zagłady w Treblince, w którym do czasu likwidacji w listopadzie 1943 r. zamordowano około 900 tys. Żydów.

1990 – Lech Wałęsa został zaprzysiężony na prezydenta RP; tego samego dnia na Zamku Królewskim w Warszawie odebrał z rąk Ryszarda Kaczorowskiego – ostatniego prezydenta RP na uchodźstwie – insygnia władzy prezydenckiej II RP.

2001 – Zmarł Grzegorz Ciechowski, muzyk, kompozytor, instrumentalista, wokalista, lider zespołu Republika.

2011 – Zmarł Piotr Figiel, pianista i kompozytor, autor muzyki do filmów „Con Amore”, Przepraszam, czy tu biją”, „Piłkarski poker” oraz przebojów estradowych: „Powrócisz tu”, „Jaka jesteś, Mario”, „To był świat w zupełnie starym stylu”.

23 grudnia

1750 – Urodził się Fryderyk August I, elektor saski, król Saksonii, a od 1807 r. książę warszawski.

1777 – Urodził się Aleksander I Romanow, car Rosji od 1801 r., tytularny król Polski w latach 1815-1825.

1815 – Zmarł Jan Potocki, zapamiętany głównie jako autor „Rękopisu znalezionego w Saragossie”, ale był też posłem na Sejm Czteroletni i podróżnikiem (zwiedził m.in. kraje Morza Śródziemnego, Kaukaz, Chiny i Mongolię). Zasłynął jako pierwszy Polak, który wzbił się w powietrze (w balonie).

1830 – Urodził się Adam Münchheimer, kompozytor, dyrygent i pedagog, dyrektor Teatru Wielkiego w Warszawie, współzałożyciel Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego.

1831 – Zmarła (z trudów wojennych) Emilia Plater, z własnej inicjatywy organizatorka ruchu partyzanckiego na Litwie i Żmudzi podczas powstania listopadowego.

1863 – Na mocy wyroku rosyjskiego sądu wojskowego rozstrzelany został Zygmunt Chmieleński, jeden z dowódców powstania styczniowego.

1884 – W krakowskim „Czasie” ukazał się pierwszy odcinek powieści „Potop” Henryka Sienkiewicza; dzień później publikację powieści rozpoczęło warszawskie „Słowo”.

1887 – Zmarł Leonard Sowiński, poeta, historyk literatury, autor „Rysu dziejów literatury polskiej”.

1889 – W Łodzi uruchomiona została pierwsza linia tramwaju elektrycznego.

1901 – Urodził się Jakub Berman, po II wojnie światowej aż do 1956 r. jedna z najważniejszych osób w pastwie, najbliższy współpracownik Bolesława Bieruta, nadzorował aparat bezpieczeństwa.

1903 – Urodził się Bolesław Kominek, Górnoślązak, inicjator wysłania w 1965 r. do Episkopatu Niemiec „Orędzia biskupów polskich”, pod koniec życia kardynał i arcybiskup Wrocławia.

1937 – Urodziła się Maja Komorowska, aktorka, znana m.in. z ról w filmach Krzysztofa Zanussiego „Życie rodzinne”, „Za ścianą”, „Bilans kwartalny”, „Cwał” oraz filmów Andrzeja Wajdy „Panny z Wilka”, „Wesele” i „Katyń”.

1942 – Urodziła się Krystyna Kofta, pisarka, dziennikarka.

1944 – Niemcy dokonali masakry we wsi Ochotnica Dolna koło Nowego Targu; w czasie tzw. krwawej Wigilii zginęło 56 osób, w tym kobiety i dzieci.

1947 – Urodził się Tomasz Zygadło, reżyser, twórca filmów „Ćma”, „Odwet”, „Sceny dziecięce z życia prowincji”.

1949 – Urodziła się Ewa Lemańska, aktorka, odtwórczyni m.in. roli Maryny w serialu telewizyjnym „Janosik”.

1960 – Zmarł Piotr Wilniewczyc, konstruktor broni strzeleckiej, współtwórca m.in. pistoletu 9 mm Vis i pistoletu maszynowego PM-63 RAK.

1970 – Zmiany w rządzie po upadku ekipy Władysława Gomułki: stanowisko premiera stracił Józef Cyrankiewicz (zajmował je z krótką przerwą od 1947 r.), a objął Piotr Jaroszewicz.

1973 – Telewizyjna premiera serialu historyczno-przygodowego „Czarne chmury” w reżyserii Andrzeja Konica.

1978 – Zmarł Mieczysław Pawlikowski, aktor, odtwórca m.in. Zagłoby w filmie Jerzego Hoffmana „Pan Wołodyjowski”; w czasie II wojny światowej pilot w Dywizjonach 300 i 301 Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii.

1979 – Urodził się Szczepan Twardoch, pisarz, publicysta; autor powieści „Wieczny Grunwald”, „Morfina”, „Drach”, „Król”.

1981 – Stan wojenny: prezydent Stanów Zjednoczonych Ronald Reagan ogłosił sankcje gospodarcze wobec Polski.

1981 – Stan wojenny: pacyfikacja strajku w Hucie Katowice przy wsparciu czołgów i desantu ze śmigłowców.

1982 – Stan wojenny: ośrodki internowania zostały zamknięte, zwolniono wszystkich internowanych z wyjątkiem siedmiu działaczy „Solidarności”: Andrzeja Gwiazdy, Mariana Jurczyka, Jana Rulewskiego, Seweryna Jaworskiego, Karola Modzelewskiego, Grzegorza Palki i Andrzeja Rozpłochowskiego.

1982 – Rząd podjął uchwałę w sprawie budowy I linii metra w Warszawie.

1987 – Zmarł Seweryn Pollak, poeta, filolog, tłumacz, powstaniec warszawski, współzałożyciel Towarzystwa Kursów Naukowych.

1988 – Sejm przyjął pakiet ustaw zwiększających swobodę prywatnych przedsiębiorstw, także z udziałem kapitału zagranicznego (tzw. ustawa Wilczka).

1988 – Zmarł Kazimierz Tarwid, ekolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, powstaniec warszawski.

1992 – Zmarła Jadwiga Chojnacka, aktorka, pedagog; stworzyła kreacje w filmach „Skarb”, „Kamienne niebo” i „Chłopi”.

1993 – Zmarła Barbara Rachwalska, aktorka – Maria Talar w serialu „Dom”, ale też odtwórczyni wielu innych ról filmowych i teatralnych.

1995 – Zaprzysiężenie prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego (na pierwszą kadencję).

2000 – Zaprzysiężenie prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego (na drugą kadencję).

2001 – Zmarł prof. Jan Kott, krytyk literacki i teatralny, eseista, tłumacz.

2005 – Zaprzysiężenie prezydenta Lecha Kaczyńskiego.

2005 – Działalność zakończyła Sekcja Polska BBC.

2012 – Zmarł Michał Bobrowski, satyryk scenarzysta, reżyser, autor popularnego cyklu telewizyjnego „Spotkania z balladą”.

2016 – Zmarł Stanisław Wielanek, instrumentalista, członek Kapeli Czerniakowskiej, autor piosenek warszawskiego folkloru.

2023 – Zmarła Izabella Cywińska, reżyserka teatralna i filmowa, szefowa Ministerstwa Kultury w rządzie Tadeusza Mazowieckiego.

24 grudnia

1473 – Zmarł Jan Kanty, teolog, filozof, profesor Akademii Krakowskiej; kanonizowany w 1767 r.

1529 – Inkorporacja Mazowsza do Korony.

1707 – Zmarła księżniczka legnicko-brzeska Karolina Piastówna (Charlotte von Liegnitz-Brieg-Wohlau), ostatnia przedstawicielka dynastii Piastów.

1784 – Urodził się Tomasz Łubieński, żołnierz i przedsiębiorca, szwoleżer gwardii Napoleona I, dowódca korpusu jazdy w czasie powstania listopadowego, współtwórca Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego.

1798 – Urodził się Adam Mickiewicz, czołowy poeta polski epoki romantyzmu.

1799 – Urodziła się Maryla Wereszczakówna, młodzieńcza miłość Adama Mickiewicza, upamiętniona w IV części „Dziadów” oraz wierszach „Do M***” i „Kurhanek Maryli”.

1807 – Dekretem Fryderyka Augusta (księcia warszawskiego) powołana została Rada Stanu Księstwa Warszawskiego.

1857 – Zmarł Stanisław Jachowicz, bajkopisarz, pedagog.

1874 – Urodził się Adam Didur, śpiewak operowy, jeden z najlepszych basów swojej epoki, występował w mediolańskiej La Scali i nowojorskiej Metropolitan Opera, po II wojnie światowej był organizatorem i pierwszym dyrektorem Opery Śląskiej w Bytomiu.

1883 – Urodził się Stefan Jaracz, aktor, reżyser, w latach 30. dyrektor warszawskiego teatru Ateneum; wystąpił m.in. w filmach „Księżna Łowicka” i „Jego wielka miłość”.

1884 – Urodził się Antoni Antoine Cierplikowski, słynny fryzjer stylista. Z jego paryskiego zakładu korzystały m.in. Marlena Dietrich, Greta Garbo, Josephine Baker, Pola Negri, Isadora Duncan, Mata Hari, Brigitte Bardot, a także koronowane głowy.

1886 – Urodził się Jan Stańczyk, w czasach II RP związkowiec i czołowy działacz PPS-u, a po 1939 r. minister pracy w emigracyjnych rządach Władysława Sikorskiego i Stanisława Mikołajczyka.

1890 – Urodził się Walerian Czuma, bohaterski dowódca obrony Warszawy we wrześniu 1939 r., a wcześniej żołnierz Legionów Polskich, dowódca oddziałów polskich na Syberii (1918-1920), generał WP.

1898 – W Warszawie odsłonięty został pomnik Adama Mickiewicza.

1909 – Urodził się Adam Rapacki, ekonomista, dyplomata i polityk, w PRL-u minister spraw zagranicznych, autor planu utworzenia w Europie Środkowej strefy bezatomowej.

1914 – Rozejm bożonarodzeniowy na froncie zachodnim podczas I wojny światowej: W okopach pod Ypres w Belgii żołnierze niemieccy i brytyjscy zaprzestali działań zbrojnych, śpiewali kolędy, a nawet grali w piłkę.

1923 – Urodził się Mikołaj Kozakiewicz, socjolog, polityk, działacz ruchu ludowego, marszałek Sejmu PRL X kadencji (od 1889 r.).

1926 – Zmarł Dawid Abrahamowicz, jeden z najważniejszych polskich polityków w Galicji, prezes Koła Polskiego w austriackiej Radzie Państwa, w latach 1907-1909 minister do spraw Galicji.

1926 – Urodziła się Maria Janion, historyczka literatury, krytyczka literacka, znawczyni polskiego i europejskiego romantyzmu, profesor Instytutu Badań Literackich PAN.

1926 – Urodził się Witold Pyrkosz, aktor, niezapomniany Pyzdra z „Janosika”, Wichura z „Czterech pancernych i psa”, Balcerek z serialu komediowego „Alternatywy 4” i senior rodu Mostowiaków w „M jak miłość”.

1927 – W Wiśle spłonęła rezydencja prezydenta RP, modrzewiowy pałacyk myśliwski Fryderyka Habsburga. W miejscu spalonego pałacyku kilka lat później stanął nowy gmach, według projektu Adolfa Szyszko-Bohusza.

1944 – 89 Polaków zostało zamordowanych przez UPA w Ihrowicy na Podolu.

1946 – W sowieckim więzieniu zmarł gen. Leopold Okulicki, ostatni Komendant Główny AK, skazany rok wcześniej w moskiewskim procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego.

1948 – Aresztowany został przez UB Jan Rodowicz „Anoda” – żołnierz Szarych Szeregów, oficer AK, bohater akcji pod Arsenałem; w czasie Powstania Warszawskiego walczył w batalionie „Zośka”; zginął w niejasnych okolicznościach 7 stycznia 1949 r. w budynku Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego podczas brutalnego śledztwa.

1955 – Uniwersytet Poznański zmienił nazwę na Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.

1956 – Rząd utworzył ZOMO – Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej.

1980 – Premiera pierwszego odcinka serialu telewizyjnego „Królowa Bona” w reżyserii Janusza Majewskiego, z Aleksandrą Śląską w roli tytułowej.

1981 – Stan wojenny: Zakończenie strajku okupacyjnego w kopalni „Ziemowit”.

2004 – Zmarła Elwira Seroczyńska, łyżwiarka, wicemistrzyni olimpijska ze Squaw Valley (1960), mistrzyni świata (1962).

2006 – Zmarł Tadeusz Chrzanowski, historyk sztuki, literat, publicysta „Tygodnika Powszechnego” i paryskiej „Kultury”, wieloletni przewodniczący Społecznego Komitetu Zabytków Krakowa.

2011 – Zmarł Michał Sumiński, dziennikarz, autor telewizyjnego programu „Zwierzyniec”, podróżnik, autor książek o tematyce żeglarskiej.

2014 – Zmarł Krzysztof Krauze, scenarzysta i reżyser, autor m.in. „Gier ulicznych”, „Długu”, „Mojego Nikifora”.

2021 – Zmarła Marzenna Schejbal, uczestniczka Powstania Warszawskiego, sanitariuszka i łączniczka w Batalionie „Łukasiński”, więźniarka obozu w Oberlangen, przewodnicząca Koła Byłych Żołnierzy AK w Londynie.

25 grudnia

1025 – W Gnieźnie odbyła się koronacja królewska Mieszka II.

1076 – W Gnieźnie odbyła się koronacja królewska Bolesława II Śmiałego.

1815 – Namiestnikiem Królestwa Polskiego mianowany został gen. Józef Zajączek.

1876 – Zmarła Narcyza Żmichowska, poetka, powieściopisarka, autorka prac pedagogicznych oraz podręczników, aktywnie działająca w ruchu emancypacyjnym.

1883 – We Lwowie zmarł Józef Alojzy Retzenhein, żołnierz, publicysta i pamiętnikarz, uczestnik powstania listopadowego, Wiosny Ludów i powstania styczniowego, przyjaciel i biograf Juliusza Słowackiego, współzałożyciel Biblioteki Polskiej w Paryżu.

1893 – Urodził się Mieczysław Smorawiński, żołnierz Legionów Polskich, generał WP; we wrześniu 1939 r. dostał się do sowieckiej niewoli; przetrzymywany w obozie w Kozielsku; w kwietniu 1940 r. zamordowany przez NKWD w Katyniu.

1895 – Urodził się Stefan Rowecki „Grot”, komendant główny ZWZ-AK do 1943 r., a wcześniej żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Aresztowany 30 czerwca 1943 r. przez Niemców i osadzony w obozie Sachsenhausen; został tam zamordowany po wybuchu Powstania Warszawskiego.

1900 – Urodził się Karol Schayer, architekt, według projektu którego powstał tuż przed II wojną światową gmach Muzeum Śląskiego w Katowicach (zburzony zaraz potem przez Niemców).

1900 – Urodził się Antoni Zygmund, matematyk, przed II wojną światową związany z Uniwersytetem we Lwowie, potem z Massachusetts Institute of Technology, członek PAN i Amerykańskiej Akademii Nauk.

1913 – Urodził się Mieczysław Moczar, jedna z czołowych postaci obozu rządzącego po II wojnie światowej, lider frakcji „partyzantów”, największe wpływy osiągnął w czasach marcowej kampanii antysemickiej 1968 r. Został odsunięty na tor boczny przez Edwarda Gierka.

1916 – Zmarł Adam Chmielowski (Brat Albert), zakonnik, malarz, założyciel zgromadzeń zakonnych albertynów i albertynek oraz przytulisk dla bezdomnych; kanonizowany w 1989 r.

1916 – Car Mikołaj II w specjalnym rozkazie do armii i floty zapowiedział utworzenie „wolnej Polski z wszystkich trzech jej rozdzielonych terytoriów”.

1925 – Zmarła Ester Rachel Kamińska, założycielka Teatru Żydowskiego w Warszawie.

1929 – Urodził się Jerzy Antczak, reżyser, jeden z twórców Teatru Telewizji, autor nominowanej do Oscara ekranizacji „Nocy i dni”, a także filmów „Hrabina Cosel” oraz „Chopin. Pragnienie miłości”.

1940 – Urodził się Henryk Wujec, w PRL-u działacz opozycji demokratycznej. Był wielokrotnie represjonowany, w stanie wojennym został internowany i aresztowany. W III RP był posłem.

1942 – Urodził się Laco Adamik, reżyser filmowy i teatralny; autor spektakli telewizyjnych.

1943 – Ponad 40 Polaków zostało zamordowanych przez oddział UPA w Janówce na Wołyniu.

1946 – Urodził się Jerzy Sztwiertnia, reżyser seriali „Komediantka”, „Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy”, „Plebania”.

1947 – Premiera filmu „Jasne łany” w reżyserii Eugeniusza Cękalskiego, uznawanego za pierwszy polski film socrealistyczny.

1956 – W Krakowie po trzyletniej przerwie zaczął ukazywać się „Tygodnik Powszechny” pod redakcją Jerzego Turowicza.

1965 – Premiera pierwszego telewizyjnego serialu kryminalnego „Kapitan Sowa na tropie” z Wiesławem Gołasem w roli głównej.

1966 – Premiera filmu Wojciecha Jerzego Hasa „Szyfry”.

1970 – Na antenie Programu Trzeciego Polskiego Radia wyemitowano pierwszy odcinek „Ilustrowanego Tygodnika Rozrywkowego”, audycji satyrycznej, według pomysłu Jacka Janczarskiego i Adama Kreczmara, w reżyserii Jerzego Markuszewskiego.

1974 – Premiera filmu „Nie ma róży bez ognia” w reżyserii Stanisława Barei.

1984 – Zmarł Janusz Odrowąż, literat i satyryk, autor tekstów popularnych przebojów, m.in. „Serduszko puka w rytmie cha-cha”, „Pikulina”, „Staropolskim obyczajem”.

1988 – Zmarł Jan Białostocki, historyk sztuki, autor prac „Sztuka cenniejsza niż złoto”, „Pięć wieków myśli o sztuce”.

1997 – Zmarł arcybiskup Bronisław Dąbrowski, sekretarz Konferencji Episkopatu Polski (1969-1993); przez wiele lat przewodniczył delegacji Konferencji Episkopatu ds. Stosunków z Rządem PRL; uczestnik rozmów przygotowujących Okrągły Stół.

2010 – TVP 2 wyemitowała 1121, ostatni odcinek popularnej telenoweli „Złotopolscy”.

2012 – Zmarł Jerzy Bereś, rzeźbiarz i performer, uczeń Xawerego Dunikowskiego, autor wielu manifestacji artystycznych.

26 grudnia

1655 – Wojska szwedzkie zakończyły oblężenie klasztoru paulinów na Jasnej Górze; jego obroną kierował przeor Augustyn Kordecki.

1820 – Adam Mickiewicz napisał „Odę do młodości”.

1842 – Zmarł Marcin Dunin, arcybiskup poznański i gnieźnieński, prymas Polski.

1898 – Urodził się Rafał Ekielski, konstruktor motocykla Orla-Viller 350 i współtwórca motocykla SHL.

1914 – Pod Łowczówkiem zakończyła się kilkudniowa bitwa, w której żołnierze I Brygady Legionów Polskich walczyli z wojskami rosyjskimi.

1918 – W Poznaniu odbyła się wielka demonstracja patriotyczna zorganizowana przez Polaków na cześć przybyłego do miasta Ignacego Paderewskiego.

1919 – Powstał Polski Związek Narciarski.

1923 – Zmarł Włodzimierz Przerwa-Tetmajer, malarz, grafik, pierwowzór Gospodarza w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego.

1929 – Z Francji w pierwszy rejs pod polską banderą wypłynął żaglowiec szkolny „Dar Pomorza”.

1935 – Urodził się Kazimierz Orłoś, pisarz, scenarzysta, dramaturg.

1942 – Zmarł Majer Bałaban, historyk, orientalista, współorganizator Instytut Nauk Judaistycznych, wykładowca Wolnej Wszechnicy Polskiej.

1944 – Operacja Freston – w nocy z 26 na 27 grudnia w okolicach Częstochowy Brytyjczycy dokonali ostatniego zrzutu cichociemnych do okupowanej Polski.

1952 – Zmarł Władysław Strzemiński, malarz, publicysta, teoretyk sztuki; – w czasach II RP był pionierem konstruktywistycznej awangardy.

1969 – Premiera telewizyjnego spektaklu „Mieszczanin szlachcicem” Moliera w reżyserii Jerzego Gruzy, z Bogumiłem Kobielą w roli pana Jourdain.

1975 – Na emigracji w Wielkiej Brytanii zmarł prof. Stanisław Kot, historyk, działacz Stronnictwa Ludowego; minister w rządzie RP na uchodźstwie, ambasador RP w Moskwie w latach 1941-1942.

1977 – Zmarł Zygmunt Wiehler, kompozytor, autor ponad tysiąca piosenek, wśród nich takich przebojów jak „Ada, to nie wypada” i „Nie kochać w taką noc to grzech”.

2014 – Zmarł Stanisław Barańczak, tłumacz literatury angielskiej (m.in. Szekspira), poeta Nowej Fali, eseista, działacz Komitetu Obrony Robotników.

27 grudnia

1459 – W Krakowie urodził się Jan Olbracht, król Polski w latach 1492-1501.

1529 – Po wygaśnięciu męskiej linii książąt mazowieckich Zygmunt I Stary przyłączył Mazowsze do Polski.

1587 – W katedrze wawelskiej na króla Polski koronowany został Zygmunt III Waza (1587-1632).

1614 – Zmarł Bartosz Paprocki, heraldyk, historyk, autor „Herbów rycerstwa polskiego”.

1836 – Urodził się Antoni Walery Wróblewski, jeden z dowódców powstania styczniowego, związany z „czerwonymi”; potem generał Komuny Paryskiej; członek władz I Międzynarodówki; od 1895 r. w PPS.

1856 – W Warszawie uruchomione zostały pierwsze w uliczne latarnie gazowe: wzdłuż Ludnej, Książęcej, Nowego Światu i Krakowskiego Przedmieścia, a także na Placu Zamkowym.

1891 – Zmarł Aleksander Chodźko, slawista, orientalista, poeta, profesor College de France.

1894 – Urodził się Mieczysław Grydzewski, publicysta, krytyk literacki, współzałożyciel i członek redakcji miesięcznika „Skamander”, twórca i redaktor tygodnika „Wiadomości Literackie” (1924-1939).

1903 – Urodził się Bogdan Suchodolski, pedagog, filozof, historyk kultury.

1909 – Urodził się Henryk Jabłoński, od 1972 do 1985 r. przewodniczący Rady Państwa, czyli formalnie najważniejsza osoba w PRL. W młodości działacz PPS, w czasie wojny żołnierz kampanii wrześniowej, z wykształcenia historyk.

1913 – Urodził się Szczepan Pieniążek, sadownik, profesor SGGW, twórca i dyrektor Instytutu Sadownictwa w Skierniewicach, członek Polskiej Akademii Nauk.

1918 – Wybuchło Powstanie Wielkopolskie, które miało na celu wyparcie Niemców z Wielkopolski i przyłączenie jej do odradzającej się Rzeczypospolitej; impulsem do wybuchu walk stał się przyjazd do Poznania Ignacego Jana Paderewskiego.

1928 – Powstało państwowe przedsiębiorstwo Linie Lotnicze LOT.

1936 – Zmarł Leon Wyczółkowski, malarz, grafik, rysownik, autor m.in. obrazów „Rybacy”, „Ujrzałem raz” i „Sarkofag św. Stanisława biskupa”.

1939 – Zbrodnia w Wawrze pod Warszawą – Niemcy rozstrzelali 106 mężczyzn, wyciągniętych z mieszkań w trakcie nocnej obławy.

1941 – Z Moskwy do okupowanej Polski odleciała tzw. pierwsza Grupa Inicjatywna, której zadaniem było odtworzenie partii komunistycznej na terenach znajdujących się pod okupacją niemiecką; w jej składzie znaleźli się Marceli Nowotko, Paweł Finder, Bolesław Mołojec, Pinkus Kartin, Czesław Skoniecki i Maria Rutkiewicz.

1949 – Zmarł Antoni Ponikowski, w latach 20. rektor Politechniki Warszawskiej; premier RP oraz minister oświaty, kultury i sztuki.

1953 – Zmarł Julian Tuwim, poeta, tłumacz, satyryk, współtwórca grupy poetyckiej „Skamander”, autor popularnych wierszy dla dzieci.

1984 – W Toruniu przed Sądem Wojewódzkim rozpoczął się proces funkcjonariuszy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oskarżonych o uprowadzenie i zamordowanie księdza Jerzego Popiełuszki.

1995 – Marek Kamiński zdobył Biegun Południowy. Był pierwszym człowiekiem, który zdobył oba bieguny Ziemi w ciągu jednego roku.

2002 – W „Gazecie Wyborczej” ukazał się artykuł opisujący złożenie przez producenta filmowego Lwa Rywina propozycji korupcyjnej Adamowi Michnikowi.

2004 – Zmarł Janusz Popławski, muzyk, kompozytor, popularyzator muzyki, gitarzysta zespołu Niebiesko-Czarni.

2007 – Zmarł Jerzy Kawalerowicz, reżyser filmowy, scenarzysta; autor filmów „Pociąg”, „Matka Joanna od Aniołów”, „Austeria”, „Faraon” i „Quo vadis”; współzałożyciel i pierwszy prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich (1966-1978).

2018 – Zmarł bp Tadeusz Pieronek, sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski w latach 1993-1998, rektor Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie w latach 1998-2004.

28 grudnia

———-

1233 – Prawa miejskie otrzymały Toruń i Chełmno; prawo lokacyjne wystawił mistrz Zakonu Krzyżackiego Hermann von Salza.

1832 – Z inicjatywy przebywających na emigracji Joachima Lelewela i Józefa Zaliwskiego powstał komitet Zemsta Ludu. Jego celem było przygotowanie i wywołanie kolejnego powstania na ziemiach polskich.

1866 – Urodził się Szymon Askenazy, historyk, dyplomata, profesor Uniwersytetu Lwowskiego.

1880 – Urodził się Tytus Czyżewski, krytyk sztuki, poeta, malarz.

1894 – Zmarł Henryk Rodakowski, malarz, portrecista, przedstawiciel nurtu romantycznego.

1899 – Urodził się Eugeniusz Bodo, gwiazda polskiego filmu w okresie międzywojennym.

1904 – We Lwowie odbyła się prapremiera widowiska „Betlejem polskie” Lucjana Rydla.

1916 – Urodził się Gerard Labuda, historyk, mediewista, rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w latach 1962-65, prezes PAN i PAU.

1927 – Urodził się Edward Babiuch, w 1980 r. przez kilka miesięcy premier, z przekąsem nazywany „Edwardem Przejściowym”.

1928 – Powstało Krynickie Towarzystwo Hokejowe.

1930 – Urodził się Jerzy Krasuski, historyk, specjalista w dziedzinie historii stosunków polsko-niemieckich.

1939 – W niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen zmarł Stanisław Estreicher, historyk prawa, bibliograf, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, w latach 1919-1921 jego rektor; aresztowany w ramach Sonderaktion Krakau w listopadzie 1939 r.

1942 – W Bukareszcie zmarł prof. Wacław Makowski, prawnik, minister sprawiedliwości w kilku rządach II RP, związany z sanacją, od 1938 r. marszałek Sejmu; 2 września 1939 r. przewodniczył ostatnim obradom Sejmu II RP.

1946 – Polska została członkiem UNICEF (Funduszu Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom).

1954 – Zmarł Wincenty Lutosławski, filozof, działacz polityczny społeczny, prekursor ruchów abstynenckich i propagator jogi.

1959 – Powstały Zakłady Górnicze „Lubin”, dwa lata później przekształcone w Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi – KGHM.

1961 – Premiera filmu „Historia żółtej ciżemki” w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego.

1962 – Zmarł Kazimierz Świtalski, Jeden z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (1928-1929), premier (1929), marszałek Sejmu RP (1930-1935), następnie senator.

1977 – Oddano do użytku odcinek Centralnej Magistrali Kolejową, łączący Zawiercie z Grodziskiem Mazowieckim.

1981 – Zakończył się najdłuższy w powojennym górnictwie strajk, podjęty przez załogę kopalni węgla „Piast” w Bieruniu po wprowadzeniu stanu wojennego; do końca protestu 650 metrów pod ziemią wytrwało ponad tysiąc górników, którzy spędzili na dole dwa tygodnie.

1989 – Sejm przyjął dziesięć ustaw z tzw. planu Balcerowicza, dotyczących reform gospodarczo-ustrojowych; miały one umożliwić transformację gospodarki sterowanej centralnie w rynkową.

1993 – Zmarł Ludwik Perski, reżyser filmów dokumentalnych.

2016 – Zmarł Tadeusz Olechnowicz, żeglarz, ostatni komendant „Daru Pomorza”, współtwórca i pierwszy komendant „Daru Młodzieży”. 

Newsletter „Piękno Historii” dla czytelników „Wszystko co Najważniejsze”

Ruszył nowy projekt redakcji „Wszystko co Najważniejsze” – newsletter „Piękno Historii”.

Nasz newsletter to przestrzeń dla każdego, kto interesuje się historią – zarówno na co dzień, jak i okazjonalnie. Co tydzień prezentujemy wybór najważniejszych i najciekawszych wydarzeń historycznych, których rocznice obchodzimy w danym tygodniu. Znajdą tu Państwo również jakościowe teksty na temat historii autorstwa profesjonalnych historyków, napisane w sposób przystępny i ciekawy.

Newsletter „Piękno Historii” to także szansa na zapoznanie się z głosem z epoki, w który warto się wsłuchać. Prezentujemy go pod postacią cytatu z wybranego źródła historycznego. Proponujemy ponadto zdjęcie bądź obraz z epoki, dzięki którym obcowanie z przeszłością będzie ciekawsze. Znajdą tu Państwo również polecenia książek historycznych, po jakie warto sięgnąć. Co tydzień przedstawimy także sylwetkę polskiego naukowca, wynalazcy, myśliciela lub artysty, którego dokonania  wpłynęły na świat, jaki znamy dziś. 

Zapraszamy do subskrybowania!

Link do zapisów: [Zapisz się].

PAP/ LW