Rocznice Najważniejsze. 5 marca

Rocznice Najważniejsze. 5 marca

„Rocznice Najważniejsze” to wybór doniosłych, przełomowych oraz interesujących wydarzeń historycznych przygotowany przez Redakcję portalu „Wszystko co Najważniejsze”. Codziennie prezentujemy Państwu listę rocznic, o których w danym dniu szczególnie warto pamiętać. Na co zwrócić uwagę 5 marca?

Piękno historii

.Historia jest niewyczerpanym źródłem informacji. Jej znajomość pomaga zrozumieć otaczającą rzeczywistość. To nie tylko opis minionych zdarzeń, ale przede wszystkim opowieść o przeszłości kształtująca pamięć i tożsamość – potężne narzędzie społecznej kontroli, a zarazem skuteczna tarcza przed manipulacją.

W realiach państwa demokratycznego, gdzie o kondycji wspólnoty politycznej współdecydują obywatele, ich znajomość historii jest wyjątkowo ważna. W Europie Środkowo-Wschodniej – regionie przez dekady skazanym na zmienność i tymczasowość, nad którym rozpościera się cień agresywnego imperializmu – rozumienie przeszłości jest jednym z fundamentów dalszej egzystencji. W świecie błyskawicznych przemian i nowych technologii, kiedy coraz śmielej rozmawiamy o podboju kosmosu oraz automatyzacji i robotyzacji procesu myślenia, historia nie traci na znaczeniu. Wręcz przeciwnie – wskazuje wypróbowane ścieżki, którymi możemy podążać, a także te, których powinniśmy unikać na dalszej drodze do rozwoju i nowoczesności. Jednocześnie historia nie rości sobie prawa do miana wyroczni. Nie oferuje gotowych rozwiązań współczesnych dylematów, ale uczy stawiać właściwe pytania.

Poprzez cykl „Rocznice Najważniejsze” pragniemy w sposób symboliczny kultywować pamięć o postaciach i wydarzeniach istotnych dla polskiej oraz europejskiej tożsamości, a także tych, które miały fundamentalne znaczenie dla rozwoju kultury i cywilizacji. Chcemy również zaciekawić i zaskoczyć, a przy tym zachęcić Czytelnika do dalszego zgłębiania wiedzy na poruszane przez nas tematy.

Rocznice Najważniejsze: 5 marca

.Co wydarzyło się w dziejach Polski i świata dnia 5 marca? Przedstawiamy wybór „Rocznic Najważniejszych”:

1234: Urodziła się Kinga, węgierska królewna, księżna krakowska i sandomierska, żona Bolesława V Wstydliwego, a po jego śmierci klaryska. Święta Kościoła katolickiego, patronka ubogich i górników solnych.

1326: Urodził się Ludwik I Wielki (w Polsce zwany Ludwikiem Węgierskim), król Węgier od 1342 r., a po śmierci Kazimierza Wielkiego także Polski (w latach 1370-1382), ojciec Jadwigi Andegaweńskiej.

1603: Podczas polsko-szwedzkiej wojny o Inflanty doszło do bitwy pod Rakvere. Wojsko polskie pod wodzą hetmana Jana Karola Chodkiewicza odniosło zwycięstwo, które przyspieszyło kapitulację szwedzkiej załogi Dorpatu w kwietniu 1603 r.

1684: Rzeczpospolita, Wenecja, Austria i Państwo Kościelne zawiązały sojusz przeciw Imperium Osmańskiemu i Tatarom zwany Świętą Ligą. W 1686 r. do przymierza dołączyła Rosja. Oficjalnie przestało obowiązywać w 1699 r. po pokonaniu Turcji i podpisania traktatu w Karłowicach.

1770: W Bostonie doszło do wydarzeń znanych jako „masakra bostońska”. Podczas protestów przeciw rządom brytyjskim doszło do zamieszek, w trakcie których wojsko otworzyło ogień do cywili. Zginęło 5 osób, a kilka kolejnych zostało rannych. Zdarzenia bostońskie urosły do rangi symbolu i stały się jednym z powodów wzrostu nastrojów antybrytyjskich. Przyczyniły się tym samym do wybuchu wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych w 1775 r.

1862: – W Pradze założono towarzystwo sportowe o nazwie „Czeski Sokół”. Była to najstarsza organizacja sokolska w Europie Środkowo-Wschodniej, na której wzorowane były inne organizacje tego typu w krajach sąsiednich, w tym na ziemiach polskich. Celem organizacji sokolskich było podnoszenie sprawności fizycznej i duchowej oraz rozbudzanie ducha narodowego.

1863: Zmarł Andrij Potebnia, ukraiński rewolucjonista, oficer armii carskiej, który walczył w powstaniu styczniowym po stronie polskiej. Poległ w bitwie pod Skałą.

1901: Urodził się Julian Przyboś, polski poeta, eseista, tłumacz, nauczyciel, dyplomata, działacz niepodległościowy, uczestnik wojny polsko-sowieckiej (1919-1921). Uchodzi za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli Awangardy Krakowskiej.

1933: W Niemczech odbyły się wybory parlamentarne, w których zwyciężyła koalicja pod wodzą Adolfa Hitlera, zdobywając 44,5 proc. głosów, co dawało jej samodzielną większość.

1946: Podczas przemówieniu w Fulton premier Winston Churchill po raz pierwszy użył określenia „żelazna kurtyna”, odnoszące się do podziału Europy na blok wschodni i zachodni. Wydarzenie to uchodzi za symboliczny początek zimnej wojny.

1947: W Norymberdze rozpoczął się tzw. „proces prawników” – trzeci z dwunastu procesów norymberskich. W tym wypadku sądzono przedstawicieli nazistowskiego „wymiaru sprawiedliwości”.

1949: Podczas I wojny arabsko-izraelskiej (1948-1949) rozpoczęła się operacja „Uwda”, która doprowadziła do zajęcia pustyni Negew przez Izrael.

1953: W Kuncewie zmarł Józef Stalin, sowiecki dyktator, jeden z największych zbrodniarzy w dziejach ludzkości. Jego śmierć zapoczątkowała kilkuletni okres odwilży postalinowskiej.

1959: Zmarł Teofil Budzanowski, polski nauczyciel, poeta, poseł na Sejm RP (1938-1939), uczestnik wojny polsko-sowieckiej (1919-1921) oraz wojny obronnej w 1939 r., następnie działacz konspiracyjny, porucznik AK, powstaniec warszawski. W 1944 r. odznaczony Orderem Virtuti Militari „za dzielność, inicjatywę i dobry przykład dla podwładnych”.

1992: Podczas konferencji ministrów spraw zagranicznych w Kopenhadze powołano do życia Radę Państw Morza Bałtyckiego (CBSS).

Patryk Palka/WszystkoCoNajważniejsze

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 5 marca 2024
Fot. Churchill i Stalin podczas konferencji jałtańskiej w 1945 r., domena publiczna, Wikimedia Commons