Rocznice najważniejsze [8-14 czerwca]

Przypominamy o rocznicach niektórych wydarzeń od 8 do 14 czerwca.

8 czerwca

1533 – Poświęcenie Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu, uważanej za jedno z najważniejszych dzieł polskiego renesansu.

1603 – W Łowiczu zmarł arcybiskup gnieźnieński i prymas Stanisław Karnkowski, jeden z przywódców kontrreformacji w Polsce.

1794 – Porażka powstańców kościuszkowskich dowodzonych przez gen. Józefa Zajączka w bitwie z prawie trzy razy silniejszymi wojskami rosyjskimi pod Chełmem.

1876 – W Paryżu zmarła George Sand, powieściopisarka, przyjaciółka i towarzyszka życia Fryderyka Chopina.

1898 – Dzięki staraniom polskich przemysłowców i bankierów (m.in. Leopolda Kronenberga, Maurycego Poznańskiego, Edwarda Natansona) car Mikołaj II powołał w Warszawie Instytut Politechniczny, na bazie którego powstała później Politechnika Warszawska.

1900 – Na dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie stanął pomnik Mikołaja Kopernika (przeniesiony w 1953 r. na Planty).

1926 – Sejm powołał rząd, na czele którego stanął Kazimierz Bartel (po raz drugi od zamachu majowego).

1927 – W Grodnie urodził się Wiktor Woroszylski, poeta, prozaik, tłumacz.

1930 – Odsłonięcie pomnika Stanisława Moniuszki w Katowicach. Został ufundowany przez członków Związku Śląskich Kół Śpiewaczych, w czasie wojny zniszczyli go Niemcy, ale wkrótce później go odbudowano.

1939 – Urodził się Norman Davies, brytyjski historyk zajmujący się m.in. dziejami Polski.

1941 – Urodził się Zygmunt Smalcerz, sztangista, złoty medalista olimpijski z Monachium (1972), trzykrotny mistrz świata.

1946 – W Londynie odbyła się Parada Zwycięstwa, która uczciła zwycięstwo aliantów nad Niemcami i Japonią podczas II wojny światowej; w paradzie zabrakło polskich żołnierzy, w tym zasłużonych dla obrony Anglii polskich lotników.

1946 – W Łodzi urodził się Piotr Fronczewski, aktor.

1947 – Urodził się Edward Lutczyn, grafik, rysownik, satyryk.

1951 – Urodziła się Olga Jackowska, Kora, wokalistka zespołu Maanam.

1956 – W Nowym Jorku zmarł Jan Lechoń, poeta, współzałożyciel grupy poetyckiej „Skamander”; eseista, tłumacz, krytyk teatralny i literacki; autor zbiorów poezji „Karmazynowy poemat”, „Srebrne i czarne”, a także „Dziennika” z lat 1949-1956.

1968 – Utworzono Uniwersytet Śląski w Katowicach oraz Politechnikę Koszalińską.

1976 – Początek oficjalnej wizyty Edwarda Gierka w RFN, podczas której podpisano kilkanaście porozumień gospodarczych.

1977 – W Warszawie zmarł prof. Kazimierz Kumaniecki, filolog klasyczny, badacz literatury łacińsko-polskiej, tłumacz.

1982 – Stan wojenny: pierwsza audycja podziemnego gdańskiego Radia „Solidarność”.

1984 – W Gdańsku aresztowany został Bogdan Lis, członek podziemnej Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność”.

1987 – Początek III wizyty Jana Pawła II w Polsce. W jej trakcie papież odwiedził Warszawę, Lublin, Tarnów, Kraków, Szczecin, Gdynię, Gdańsk, Częstochowę oraz Łódź.

1991 – W Katowicach zmarł Wilhelm Szewczyk, prozaik, publicysta, redaktor kilku śląskich pism, krytyk literacki, poeta, poseł na Sejm PRL.

1996 – Partie prawicowe pod egidą związku zawodowego „Solidarność” zawiązały Akcję Wyborczą Solidarność – blok, który rok później zwyciężył w wyborach parlamentarnych.

1997 – Papież Jan Paweł II kanonizował królową Jadwigę Andegaweńską.

2000 – Sejm wybrał prof. Leona Kieresa na prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.

2003 – Zakończyło się dwudniowe referendum unijne; za przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej opowiedziało się 77,45 proc. głosujących, przeciw 22,55 proc.; frekwencja 58,85 proc.

2008 – W Montrealu Robert Kubica jako pierwszy Polak wygrał wyścig Formuły 1 – Grand Prix Kanady.

2009 – W Poznaniu zburzono pomnik generała Karola Świerczewskiego.

2021 – Zmarł Andrzej Kalinin, pisarz, współpracownik „Kultury” Jerzego Giedroycia, gdzie publikował m.in. „Obrazki ze starych klisz” i opowiadanie „Wigilia białych niedźwiedzi”.

9 czerwca

1595 – W Łobzowie urodził się przyszły król Polski Władysław IV Waza.

1810 – Po raz pierwszy od upadku Rzeczypospolitej wznowiła działalność Mennica Warszawska, bijąc monety Księstwa Warszawskiego.

1832 – Papież Grzegorz XVI ogłosił encyklikę „Cum primum”, potępiającą powstanie listopadowe, jako bunt podjęty przeciwko legalnej władzy.

1855 – Zmarł Piotr Michałowski, malarz, przedstawiciel romantyzmu w polskim malarstwie.

1863 – Powstanie styczniowe: pracownicy Banku Polskiego na Placu Bankowym w Warszawie przekazali powstańcom dowodzonym przez Aleksandra Waszkowskiego depozyty Kasy Głównej Królestwa w wysokości 3,6 miliona złotych, 500 tysięcy rubli rosyjskich i wielu listów zastawnych.

1875 – Zmarł Karol Libelt, filozof, publicysta, działacz niepodległościowy, współtwórca i prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu.

1885 – Urodził się Felicjan Sławoj-Składkowski, premier w latach 1936-1939, jedna z najważniejszych osób obozu sanacyjnego, przed I wojną światową działacz PPS, po jej wybuchu – żołnierz Legionów Polskich i POW.

1906 – Nieudany napad rabunkowy bojowców PPS na pociąg przewożący pieniądze pod Milanówkiem. Z powodu przedwczesnej eksplozji bomby ranny został późniejszy premier Walery Sławek.

1920 – Z powodu różnicy zdań z Piłsudskim w sprawie dalszego toczenia wojny z Rosją bolszewicką zdymisjonowany został rząd premiera Leopolda Skulskiego.

1926 – W Paryżu zmarł Władysław Mickiewicz, działacz emigracyjny, księgarz, bibliotekarz i publicysta.

1928 – Urodził się Wirgiliusz Gryń, aktor, znany m.in. z filmu „Jak rozpętałem drugą wojnę światową” i serialu „Dom”.

1943 – W Moskwie rozpoczął się I Zjazd Związku Patriotów Polskich.

1945 – Wojska czechosłowackie dążąc do rozstrzygnięcia zatargu granicznego z Polską wkroczyły na teren powiatu raciborskiego.

1945 – Powołanie Północnej Grupy Wojsk Radzieckich (stacjonowała na terytorium Polski).

1946 – We Wrocławiu zainaugurowano zajęcia na Uniwersytecie i Politechnice.

1947 – August Zaleski zaprzysiężony został na urząd prezydenta RP na uchodźstwie; stanowisko to objął po zmarłym 6 czerwca 1947 r. Władysławie Raczkiewiczu.

1947 – urodził się Bohdan Smoleń, artysta kabaretowy i aktor komediowy; popularny m.in. dzięki występom w kabarecie Tey, wspólnie z Zenonem Laskowikiem.

1976 – Katastrofalny pożar bazyliki Św. Elżbiety we Wrocławiu, jednej z najstarszych świątyń w tym mieście (od Reformacji należącej do ewangelików, a od 1946 r. do katolików i pełniącej funkcję kościoła garnizonowego). Usuwanie zniszczeń trwało do 1997 r. gdy ponownej konsekracji dokonał papież Jan Paweł II

2002 – W Londynie zmarła Lidia Ciołkoszowa, historyczka, działaczka socjalistyczna, od 1979 r. przewodnicząca PPS na Obczyźnie.

2006 – Sejm uchwalił ustawę powołującą Centralne Biuro Antykorupcyjne, a także ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego.

2011 – Zmarł Andrzej Święcicki, wieloletni prezes Klubu Inteligencji Katolickiej w Warszawie, socjolog; w czasie II wojny światowej żołnierz AK, po wojnie więziony.

2023 – W Warszawie zmarła Barbara Borys-Damięcka, reżyserka teatralna i telewizyjna, wieloletnia dyrektor Teatru Syrena, przewodnicząca Stowarzyszenia Dyrektorów Teatrów, senator RP od 2007 r.

2024 – Odbyły się wybory do Parlamentu Europejskiego. Najwięcej głosów padło na listy Koalicji Obywatelskiej (37,06 proc. i 21 mandatów) oraz PiS (36,16 proc. i 20 mandatów). Pozostałe mandaty zdobyły: Konfederacja Wolność i Niepodległość (6), blok Trzeciej Drogi Szymona Hołowni i PSL (3) oraz Lewica (3).

2024 – Zmarła Beata Maksymow, najlepsza polska judoczka, popularnie nazywana „Kruszyną”.

10 czerwca

1294 – Książę łęczycki Kazimierz II zginął pod Trojanowem nad Bzurą w bitwie z litewskimi najeźdźcami pod wodzą księcia Witenesa.

1807 – Bitwa pod Lidzbarkiem Warmińskim (wtedy Heilsbergiem), jedna z największych i najkrwawszych w dziejach wojen napoleońskich stoczonych na terenach dzisiejszej Polski. Stojący na czele 56-tysięcznej armii Napoleon starł się z 90-tysięczną armią rosyjską, żadna ze stron nie zdobyła przewagi.

1901 – Urodził się Jerzy Ziętek, w czasach PRL-u wieloletni wojewoda w Katowicach, za rządów sanacji naczelnik (burmistrz) Radzionkowa, a wcześniej powstaniec śląski

1910 – Urodził się Piotr Zaremba, architekt, pierwszy polski prezydent Szczecina w latach 1945-50.

1914 – W Warszawie urodził się Henryk Tomaszewski, grafik, ilustrator, współtwórca polskiej szkoły plakatu.

1920 – Wojna polsko-bolszewicka: odwrót wojsk polskich z Kijowa.

1930 – urodził się Jacek Trznadel, krytyk literacki, pisarz, poeta, eseista.

1934 – W Wilnie urodziła się Magda Teresa Wójcik, aktorka, reżyser, współzałożycielka Teatru Adekwatnego; znana m.in. z roli Łucji w filmie Janusza Zaorskiego „Matka Królów”.

1938 – Urodziła się Violetta Villas, piosenkarka, wykonawczyni przebojów „Do ciebie, mamo”, „Nie ma miłości bez zazdrości”, „Przyjdzie na to czas”, „Szczęście” i „Oczi cziornyje”.

1941 – Urodziła się Alicja Grześkowiak, prawniczka, wykładowca KUL; w latach 1997-2001 marszałek Senatu.

1941 – W Warszawie zmarł Ludwik Krzywicki, działacz socjalistyczny, więzień carski, wybitny socjolog, pedagog, współzałożyciel Głównego Urzędu Statystycznego.

1942 – Próba ucieczki około 350 więźniów polskich z karnej kompanii w KL Auschwitz-Birkenau. Siedmiu uczestników zdołało zbiec, pozostali zginęli.

1944 – W Warszawie urodził się Wojciech Eichelberger, psycholog, popularyzator psychoterapii, autor książek „Kobieta bez winy i strachu”, „Pomóż sobie, daj światu odetchnąć”, „Zdradzony przez ojca”.

1950 – W Poznaniu urodziła się Anna Jantar, jedna z najpopularniejszych polskich piosenkarek w latach 70., wykonawczyni przebojów „Tyle słońca w całym mieście”, „Nic nie może wiecznie trwać”, „Staruszek świat” i „Za każdy uśmiech”.

1953 – W Katowicach zmarł Grzegorz Fitelberg, dyrygent, kompozytor, skrzypek.

1979 – Zakończyła się pierwsza pielgrzymka do Polski papieża Jana Pawła II.

1985 – Premiera filmu „Yesterday” w reżyserii Radosława Piwowarskiego.

1988 – W Warszawie zmarł Henryk Stażewski, malarz, współtwórca nurtu abstrakcji geometrycznej.

1997 – W Krośnie papież Jan Paweł II kanonizował Jana z Dukli.

2010 – Były premier Marek Belka został wybrany przez Sejm RP na stanowisko prezesa Narodowego Banku Polskiego.

11 czerwca

1675 – W Jaworowie król Jan III Sobieski zawarł tajny układ z królem Francji Ludwikiem XIV, wymierzony przeciwko elektorowi prusko-brandenburskiemu Fryderykowi Wilhelmowi.

1694 – Bitwa pod Hodowem, nazywana polskimi Termopilami, podczas której 400-600-osobowy oddział polskich wojsk, w tym husarii, powstrzymał najazd tysięcy Tatarów.

1742 – Prusy i Austria zawarły traktat pokojowy, na mocy którego prawie cały Śląsk przypadł temu pierwszemu państwu. Dwie kolejne wojny, w które wmieszały się mocarstwa europejskie, potwierdziły status quo.

1860 – W Warszawie odbył się pogrzeb Katarzyny Sowińskiej – wdowy po gen. Józefie Sowińskim, poległym w czasie powstania listopadowego; pogrzeb przerodził się w wielką manifestację patriotyczną.

1897 – W Łodzi urodził się Aleksander Tansman, kompozytor, pianista.

1942 – W odwecie za próbę buntu i ucieczki z obozu Auschwitz-Birkenau zostało zamordowanych 300 Polaków pracujących w karnej kompanii.

1943 – Heinrich Himmler wydał rozkaz o utworzeniu na terenie ruin getta warszawskiego obozu koncentracyjnego – Konzentrationslager Warschau, zwanego potocznie „Gęsiówką”.

1944 – Początek walki partyzantów sowieckich, Armii Ludowej i Armii Krajowej z niemieckimi oddziałami w Lasach Janowskich i Puszczy Solskiej.

1952 – Urodził się Bronisław Wildstein, w czasach PRL działacz opozycji, dziennikarz.

1955 – W Gdyni powołano Wyższą Szkołę Marynarki Wojennej.

1965 – Premiera filmu „Salto” w reżyserii Tadeusza Konwickiego.

1974 – W Warszawie zmarł Franciszek Niepokólczycki, pułkownik WP, w czasie II wojny światowej oficer ZWZ-AK; od 1943 r. zastępca komendanta Kierownictwa Dywersji KG AK; w latach 1945-46 prezes Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

1981 – Zmarła Maria Czapska, eseistka, tłumaczka, współredaktorka paryskiej „Kultury”.

1985 – W Berlinie na moście Glienicke Marian Zacharski, agent wywiadu PRL, skazany w 1981 r. w USA na dożywocie za wykradzenie tajemnic przemysłu zbrojeniowego, m.in. systemów radarowych i antyrakiety Patriot, został wymieniony wraz z trzema innymi agentami bloku wschodniego na 24 osoby oskarżone o szpiegostwo na rzecz zachodnich służb specjalnych.

2005 – W Koninie zmarł Henryk Kluba, reżyser, aktor, producent filmowy, wieloletni rektor łódzkiej szkoły filmowej.

2010 – Zmarł Andrzej Piątkowski, szermierz, trener; trzykrotny medalista olimpijski w turnieju drużynowym w szabli, wielokrotny medalista mistrzostw świata.

2018 – W Łodzi zmarł Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny; szczególną popularność przyniosła mu rola Romana Maliniaka w serialu Telewizji Polskiej „Czterdziestolatek” w reżyserii Jerzego Gruzy.

2019 – Zmarł Zbigniew Domino, prokurator stalinowskiej Prokuratury Wojskowej współodpowiedzialny za zbrodnie na żołnierzach podziemia niepodległościowego, w latach 1973-75 oficer w Głównym Zarządzie Politycznym WP, pisarz. W marcu 2019 r. pion śledczy postawił mu zarzuty „podżegania do bezprawnego pozbawienia wolności”.

2024 – Zmarł Orest Lenczyk, jeden z najlepszych polskich trenerów piłkarskich. Zdobył wicemistrzostwo ze Stalą Mielec i GKS Bełchatów, mistrzostwo z Wisłą Kraków i Śląskiem Wrocław. Z sukcesami trenował też GKS Katowice, Ruch Chorzów i Zagłębie Lubin.

12 czerwca

1827 – W Warszawie zmarł Wojciech Skarszewski, arcybiskup warszawski i prymas Królestwa Polskiego (1824-1827); targowiczanin, skazany w czasie powstania kościuszkowskiego na karę śmierci, uwolniony po upadku insurekcji.

1835 – We Lwowie odbyła się prapremiera „Dożywocia” Aleksandra Fredry.

1915 – W Radomiu zmarł Józef Brandt – malarz, przedstawiciel nurtu batalistycznego, w latach 70. i 80. XIX wieku lider polskiej kolonii artystycznej w Monachium; do jego najbardziej znanych dzieł należy „Czarniecki pod Koldyngą”, „Bitwa pod Chocimiem”, „Matka Boska Poczajowska”.

1940 – W Kielcach na Stadionie Leśnym Niemcy rozstrzelali 63 Polaków.

1943 – W Brzeżanach w czasie ostatecznej likwidacji getta i obozu pracy Niemcy zamordowali około 1,4 tys. Żydów.

1945 – Antysemickie rozruchy w Rzeszowie. Iskrą zapalną było odnalezienie zwłok 9-letniej dziewczynki. Mieszkający w pobliżu Żydzi zostali oskarżeni przez tłum o dokonanie mordu rytualnego i brutalnie pobici.

1945 – Uchwała Rady Ministrów o przejęciu przez państwo całego poniemieckiego majątku ruchomego i nieruchomego.

1952 – W Warszawie urodził się Jerzy Eisler, historyk, znawca dziejów PRL, dyrektor Oddziału IPN w Warszawie; autor książek „Marzec 1968”, „Polski rok 1968”, „Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989”, „Grudzień 1970. Geneza, przebieg, konsekwencje”, „Polskie miesiące, czyli kryzys(y) w PRL” i „Siedmiu wspaniałych. Poczet pierwszych sekretarzy KC PZPR”.

1959 – W Londynie zmarł Jerzy Świrski, wiceadmirał; w latach 1920-1925 dowódca Floty i Wybrzeża, następnie szef Kierownictwa Marynarki Wojennej (1925-1947).

1960 – W Londynie zmarł Józef Retinger, polityk, negocjator, znawca literatury i sztuki; w czasie II wojny światowej osobisty doradca polityczny gen. Władysława Sikorskiego, emisariusz, wykorzystywany do najtajniejszych misji, przerzucony m.in. do okupowanej Polski w 1944 r.; po wojnie działał na rzecz europejskiej integracji.

1967 – Rząd polski zerwał stosunki dyplomatyczne z Izraelem.

1968 – Premiera filmu „Dziecko Rosemary” w reżyserii Romana Polańskiego.

1979 – Z gdyńskiego portu w rejs dookoła świata wypłynął Henryk Jaskuła; do Gdyni powrócił po 344 dniach; był pierwszym Polakiem i trzecim żeglarzem w historii, który samotnie, bez zawijania do portów, okrążył Ziemię; dokonał tego na „Darze Przemyśla”.

1986 – Polska została ponownie członkiem Międzynarodowego Funduszu Walutowego.

2010 – W Warszawie zmarł Jerzy Stefan Stawiński, scenarzysta, reżyser, prozaik, współtwórca polskiej szkoły filmowej; żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego; autor powieści „Młodego warszawiaka zapiski z urodzin”.

2016 – Zmarł Cezary Wodziński – filozof, znawca myśli Martina Heideggera, tłumacz i eseista; wykładowca m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Warszawskiego.

2021 – Zmarł Witold Kieżun, wybitny ekonomista, a w czasie wojny powstaniec warszawski.

13 czerwca

1611 – Wojska polskie zdobyły Smoleńsk.

1702 – Urodził się Michał Kazimierz Radziwiłł, zwany Rybeńko, wojewoda wileński i hetman wielki litewski.

1775 – W Wilnie urodził się Antoni Henryk Radziwiłł, kompozytor, mecenas sztuki; namiestnik Wielkiego Księstwa Poznańskiego w latach 1815-1831.

1825 – Sejm Królestwa Polskiego powołał Towarzystwo Kredytowe Ziemskie.

1833 – W Wilkowie na Mazowszu zmarł Jakub Kubicki – jeden z najwybitniejszych architektów polskiego klasycyzmu, uczeń Dominika Merliniego; twórca m.in. Belwederu w Warszawie.

1864 – W Paryżu zmarł gen. Henryk Dembiński, działacz emigracyjny, uczestnik wojen napoleońskich, w powstaniu listopadowym generał dywizji i gubernator Warszawy; w czasie rewolucji węgierskiej dowódca Armii Północnej, szef sztabu, przejściowo wódz naczelny armii węgierskiej.

1872 – W Rudnikach koło Mościsk urodził się Jan Szczepanik, wynalazca samouk, nazywany polskim Edisonem; zajmował się m.in. barwną kinematografią.

1884 – W Krakowie urodził się Leon Chwistek, malarz, teoretyk sztuki, matematyk, filozof.

1906 – Założenie klubu sportowego Cracovia.

1915 – Pod Rokitną ułani II Brygady Legionów Polskich przeprowadzili szarżę na rosyjskie okopy; poległ w niej dowódca szwadronu rotmistrz Zbigniew Dunin-Wąsowicz; szarża stała się jednym z symboli walk o niepodległość, tematem wielu obrazów, pieśni i utworów poetyckich.

1919 – Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych o powołaniu Centralnej Biblioteki Wojskowej w Warszawie.

1926 – W Warszawie powstała Polska Partia Socjalistyczna – Lewica.

1930 – W Warszawie urodził się Ryszard Kukliński.

1930 – W Warszawie urodził się Andrzej Mularczyk, pisarz, autor słuchowisk radiowych, scenarzysta.

1946 – Wydany został dekret o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa – tzw. mały kodeks karny.

1950 – W wypadku samochodowym w Niemczech zginął Ksawery Pruszyński, pisarz, publicysta, autor reportaży „Podróż po Polsce” i „W czerwonej Hiszpanii”, powieści „Droga wiodła przez Narvik” oraz opowiadań „Trzynaście opowieści”, „Karabela z Meschedu”.

1954 – Urodziła się Antonina Krzysztoń, piosenkarka, kompozytorka, autorka tekstów.

1954 – Urodził się Andrzej Lepper, założyciel i lider Samoobrony, w latach 2001-2007 poseł na Sejm i pod koniec tego okresu wicepremier.

1956 – Urodził się Ryszard Woźniak, malarz, performer, autor instalacji, teoretyk sztuki, pedagog.

1957 – Urodził się Michał Bajor, piosenkarz, aktor, popularny m.in. dzięki roli Nerona w filmie „Quo vadis” Jerzego Kawalerowicza.

1958 – Rząd powołał Ochotnicze Hufce Pracy.

1962 – Urodził się Cezary Pazura, aktor, popularny m.in. dzięki filmom „Kroll”, „Psy”, „Psy 2. Ostatnia krew”.

1973 – Urodziła się Kasia Kowalska, wokalistka, kompozytorka, autorka tekstów.

1975 – W Piotrkowie Trybunalskim urodziła się Anita Lipnicka, wokalistka, autorka tekstów; związana m.in. z zespołem Varius Manx.

1977 – Premiera filmu „Kochaj albo rzuć” w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego.

1980 – Grażyna Rabsztyn ustanowiła w Warszawie rekord świata w biegu na 100 m przez płotki (12,36 s).

1984 – W Warszawie zmarł Karol Małcużyński – dziennikarz, publicysta; korespondent na procesie zbrodniarzy wojennych w Norymberdze, autor m.in. komentarzy do Polskiej Kroniki Filmowej, poseł na Sejm w okresie PRL.

1999 – W Warszawie papież Jan Paweł II beatyfikował 108 męczenników II wojny światowej.

2001 – Prawo i Sprawiedliwość zostało wpisane do rejestru partii politycznych.

2004 – W Polsce po raz pierwszy odbyły się wybory do Parlamentu Europejskiego; wygrała je Platforma Obywatelska (24,10 proc. głosów), drugie miejsca zajęła Liga Polskich Rodzin (15,92 proc.), a trzecie Prawo i Sprawiedliwość (12,67 proc.); frekwencja wyniosła 20,87 proc.; w wyniku wyborów w europarlamencie zasiadło 54 polskich posłów.

2007 – W Warszawie zmarł Jacek Skubikowski, piosenkarz, gitarzysta, kompozytor i autor tekstów piosenek.

14 czerwca

1634 – W Polanowie podpisany został polsko-rosyjski „pokój wieczysty”; król Władysław IV zrzekł się tytułu cara i praw do tronu rosyjskiego, Rzeczpospolita zachowała ziemię smoleńską, siewierską i czernichowską.

1807 – Porażka wojsk rosyjskich w bitwie z Napoleonem pod Frydlandem niedaleko Królewca. Konsekwencją tego wydarzenia była zgoda cara Aleksandra I na utworzenie Księstwa Warszawskiego.

1812 – Urodził się Antoni Patek, uczestnik powstania listopadowego, zegarmistrz; wspólnie z Adrienem Philippe’em założył istniejącą do dziś firmę produkującą luksusowe zegarki.

1845 – Otwarto pierwszy odcinek Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej pomiędzy Warszawą a Grodziskiem Mazowieckim.

1909 – W Warszawie zmarł Witold Wojtkiewicz, malarz, rysownik, ilustrator, jeden z czołowych twórców Młodej Polski.

1927 – W Paryżu na Cmentarzu Montmartre przeprowadzono ekshumację szczątków Juliusza Słowackiego, które na polecenie marszałka Józefa Piłsudskiego sprowadzono do Polski i uroczyście złożono na Wawelu.

1927 – Uchwałą warszawskiego magistratu powołano Miejski Ogród Zoologiczny na Pradze.

1930 – W Poznaniu urodził się Włodzimierz Odojewski, prozaik, publicysta, wieloletni kierownik literacki Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.

1932 – Do gdańskiego portu wpłynął niszczyciel ORP „Wicher” rozpoczynając tzw. kryzys gdański; działania podjęte przez władze polskie były reakcją na wzrost nastrojów nacjonalistycznych wśród niemieckich mieszkańców Wolnego Miasta Gdańska, które przekładały się na działania gdańskiego senatu, zmierzające do ograniczenia uprawnień przysługujących w tym mieście Polsce.

1933 – W Łodzi urodził się Jerzy Kosiński, pisarz, autor książek „Malowany ptak”, „Kroki”, „Wystarczy być”, „Pustelnik z 69 Ulicy”.

1939 – W Warszawie urodził się Marek Gaszyński, dziennikarz, prezenter muzyczny, autor tekstów piosenek „Nie zadzieraj nosa”, „Sen o Warszawie”, „Gdzie się podziały tamte prywatki”, a także książek, m.in. o Czesławie Niemenie i Czerwonych Gitarach.

1939 – W Łodzi urodził się Czesław Majewski, kompozytor, pianista, aktor kabaretowy.

1940 – Niemcy skierowali z Tarnowa do KL Auschwitz pierwszy transport więźniów politycznych złożony z 728 Polaków; wśród nich była niewielka grupa polskich Żydów. Dzień ten uznawany jest za początek funkcjonowania obozu.

1945 – W Bytomiu rozpoczęła działalność Opera Śląska.

1947 – Na terenie b. niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau odbyła się uroczystość otwarcia Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka.

1955 – W Katowicach urodził się Piotr Szmitke, malarz, rzeźbiarz, scenograf, reżyser, kompozytor i dramaturg.

1956 – Do Polski powrócił Stanisław Cat-Mackiewicz; publicysta, pisarz, polityk; na emigracji przeciwnik gen. Sikorskiego; w latach 1954-1955 premier rządu RP na emigracji; nawiązał współpracę ze służbami specjalnymi PRL.

1958 – W Świerku uruchomiony został pierwszy polski reaktor jądrowy „Ewa”.

1959 – W Łodzi urodził się Władysław Pasikowski, reżyser, scenarzysta, autor filmów „Kroll”, „Psy”, „Psy 2. Ostatnia krew”, „Demony wojny wg Goi”, „Operacja Samum”, „Pokłosie”, „Jack Strong”, a także serialu „Glina”.

1969 – W Wiesbaden zmarł Marek Hłasko, pisarz, popularny m.in. dzięki książce „Piękni dwudziestoletni”.

1970 – W Krakowie zmarł Roman Ingarden – filozof, uczeń Edmunda Husserla, twórca krakowskiej szkoły filozoficznej, fenomenolog, badacz podstaw teorii literatury i estetyki opisowej, członek PAN, wieloletni wykładowca i profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

1985 – W Gdańsku zakończył się proces działaczy opozycji demokratycznej: Władysława Frasyniuka, Bogdana Lisa i Adama Michnika; zapadły wyroki skazujące na kary od 2,5 roku do 3,5 roku więzienia.

1985 – We Wrocławiu po raz pierwszy od czasu II wojny światowej udostępniona została publiczności „Panorama Racławicka” Wojciecha Kossaka i Jana Styki.

1987 – Zmarł Stanisław Bareja, reżyser, autor komedii „Miś”, „Co mi zrobisz jak mnie złapiesz”, „Poszukiwana, poszukiwany” oraz seriali „Alternatywy 4” i „Zmiennicy”.

2017 – Zmarł Andrzej Kiszka, w czasie wojny żołnierz Batalionów Chłopskich, Armii Krajowej i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Na mocy amnestii z 1947 r. ujawnił się, ale powrócił do działalności konspiracyjnej. Prawie 10 lat spędził w więzieniu. Pośmiertnie awansowany na pułkownika. 

PAP/MB