Rumunia wchodzi do Rady Pokoju. Prezydent w roli obserwatora
Prezydent Rumunii Nicusor Dan weźmie udział w inauguracji Rady Pokoju prezydenta USA Donalda Trumpa w Waszyngtonie w charakterze obserwatora – wynika z postu opublikowanego przez polityka na Facebooku.
Rumunia weźmie udział w wydarzeniu jako obserwator
.W przyszłym tygodniu wezmę udział w pierwszym posiedzeniu Rady Pokoju w Waszyngtonie, odpowiadając na zaproszenie prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa” – ogłosił w niedzielę prezydent Dan. Spotkanie zaplanowano na 19 lutego.
Dodał, że Rumunia weźmie udział w wydarzeniu jako obserwator i że „potwierdzi to nasze zdecydowane poparcie dla międzynarodowych wysiłków na rzecz pokoju i otwartość na udział w procesie odbudowy Strefy Gazy”.
Nicusor Dan analizuje postanowienia Karty powołującą radę
.Decyzja o udziale w tych dyskusjach opiera się na poparciu procesu dyplomatycznego ustanowionego rezolucją przyjętą w listopadzie przez Radę Bezpieczeństwa ONZ, zainicjowanego przez Stany Zjednoczone” – zaznaczył rumuński prezydent.
Polityk podkreślił, że jego kraj analizuje, w jakim stopniu niektóre postanowienia Karty (powołującej Radę) mogą zostać zrewidowane lub zinterpretowane tak, aby były w pełni zgodne z międzynarodowymi zobowiązaniami Bukaresztu, takimi jak Karta Narodów Zjednoczonych.
Donald Trump zaproponował pierwotnie utworzenie Rady, ogłaszając plan zakończenia wojny w Strefie Gazy we wrześniu ubiegłego roku, ale od tego czasu rozszerzył kompetencje inicjatywy, obejmując nią różne konflikty na całym świecie.
Polacy w Rumunii przed 1989 r.
.Kiedy polska mniejszość narodowa pojawiła się na ziemiach rumuńskich? Jak na przestrzeni dziejów funkcjonowali Polacy w Rumunii? – pyta prof. Robert RAJCZYK.
Ze względu na sąsiedztwo geograficzne z Rzeczpospolitą Obojga Narodów stosunki z ziemiami rumuńskimi omawianych nacji dotyczyły przede wszystkim Hospodarstwa Mołdawskiego. Dotychczasowe kontakty polsko-mołdawskie miały przede wszystkim charakter polityczny i gospodarczy oraz kulturalny. Obejmowały m.in. recepcję języka oraz rozwiązań w dziedzinie administracji. Własne plany dynastyczne względem Mołdawii miał król Jan III Sobieski, który na miejscowym tronie chciał osadzić swojego syna. Warto nadmienić, że w XIV w. Hospodarstwo Mołdawskie stało się lennikiem Korony Polskiej. Nie można także zapominać o znanych postaciach historycznych, które łączyły związki z Polską i Siedmiogrodem (ówcześnie w Królestwie Węgierskim, a obecnie w Rumunii): Stefanie Batorym – tamtejszym wojewodzie, późniejszym królu Polski, czy pochowaną w katedrze w Alba Iulia Izabellą Jagiellonką.
Sama obecność polskiego „żywiołu narodowego” na terenie dzisiejszej Rumunii ma związek z wypędzeniem Braci Polskich w latach 1658-1660, z których część osiedliła się w Siedmiogrodzie. Hospodarstwa mołdawskie i wołoskie stanowiły także azyl dla działaczy politycznych oraz powstańców polskich, np. z roku 1848 czy 1830. Struktura społeczna tej politycznej w swoim wymiarze emigracji obejmowała zatem przede wszystkim arystokrację oraz wojskowych i terytorialnie koncentrowała się głównie w ośrodkach miejskich, zasilając miejscowe elity oraz gospodarkę. Intensywny rozwój ekonomiczny Bukowiny, leżącej geograficznie w granicach hospodarstwa mołdawskiego, sięga połowy lat 70. XVIII w., po przyłączeniu tejże do Cesarstwa Austriackiego, a od 1867 r. do dualistycznej monarchii austro-węgierskiej. Rozpoczyna się eksploatacja gospodarcza przede wszystkim w zakresie gospodarki leśnej oraz wydobycia soli. Druga fala migracji polskiego etnosu narodowego ma więc charakter w głównej mierze ekonomiczny w ramach jednego organizmu państwowego. Co ciekawe, kolejna fala imigrantów z Polski także przybywa do Rumunii ze względów politycznych. Chodzi o uchodźców w 1939 r. Wreszcie nastąpiły czasy socjalistycznej Rumunii, w której Polacy osiedlali się, powodowani tzw. emigracją serc, lub też czasowo przebywali w związku z pracą zawodową (pracownicy polskim firm wykonujących kontrakty w Rumunii, np. Budimex, który wybudował funkcjonujący do dzisiaj szpital w Bukareszcie po trzęsieniu ziemi w 1977 r.)
ierunki aktywności polskiej emigracji mają więc dwojaki wymiar: kulturalno-społeczny oraz polityczny. Ten ostatni aspekt zawiera podejmowanie wszelkich inicjatyw politycznych, których celem byłaby pomoc w restytucji państwa polskiego, i obejmuje okres poprzedzający przejęcie rządów w prowincji przez monarchię austro-węgierską. Po 1849 r. Bukowina stała się osobną jednostką administracyjną cesarstwa, co zmieniło też w istotny sposób charakter aktywności politycznej. Przede wszystkim miała ona związek z funkcjonowaniem reprezentacji politycznej ludności polskiej, jak również w tym kontekście intensyfikacji nabrała działalność społeczna, zwłaszcza w wymiarze kulturalno-oświatowym. Inny aspekt imigracji żywiołu polskiej miał związek z czynnikami ekonomicznymi, w tym m.in. znaczeniem Bukowiny w gospodarce monarchii oraz stosunkowo dużą swobodą przemieszczania się w granicach prowincji galicyjskiej, w skład której Bukowina wchodziła od 1786 r.
Warto zaznaczyć, że zjawisko polskiej imigracji na Bukowinie miało zatem przede wszystkim charakter ekonomiczny. Dotyczy to w szczególności trzech fal osadniczych związanych z przybyciem na tereny bukowińskie górali czadeckich z okolic rzeki Kisucy i miejscowości Czadca – obecnie w Republice Słowackiej, jak również okolic Kolbuszowej na Podkarpaciu, a także górników (z Bochni i Wieliczki) do pracy w kopalni soli w miejscowości Kaczyka. Podkreślenia wymaga jednak fakt, iż w pierwszej kolejności przesiedleńcy z Galicji osiedlali się w północnej części Bukowiny, zakładając m.in. wsie Storożyniec i Stara Huta. Przeludnienie owych miejscowości doprowadziło następnie do przeniesienia się osadnictwa w południowe rejony Bukowiny w okolice Suczawy, gdzie do tej pory istnieją zamieszkane przez ludność polską wsie. Zwrócić jednak należy uwagę na fakt, iż polityka etniczna władz austriackich nie była ukierunkowana na zmianę struktury etnicznej zarządzanego obszaru. Wieloetniczna społeczność bukowińska funkcjonowała w ramach jednego organizmu państwowego, który na dodatek mechanizmami administracyjnymi sprzyjał rozwojowi tejże, umożliwiając np. szkolnictwo narodowościowe.
Dwa główne ośrodki miejskie Bukowiny – Suczawa i Czerniowce – różniły się między sobą funkcjonalnością społeczną. Ze względu na stosunkowo dogodną lokalizację funkcję stolicy prowincji bukowińskiej sprawowały Czerniowce, stając się ważnym ośrodkiem nie tylko administracyjnym, ale również kulturalnym. Dość powiedzieć, że przez 40 lat (1905-1945) funkcjonował tam Dom Polski, który to po dziś dzień znajduje się w gestii mniejszości polskiej. Wskazać należy zatem, iż w wymiarze historycznym obecność polskiego żywiołu etnicznego na ziemiach rumuńskich ma charakter zarówno emigracji politycznej, jak i migracji innowacyjnej opartej o czynniki merkantylne, zwłaszcza w okresie porozbiorowym. Wcześniej zaś stosunki polsko-mołdawskie przede wszystkim dotyczyły ekspansji politycznej i militarnej dawnej Rzeczpospolitej. Okres wojenny to z kolei etap uchodźstwa i jak się szacuje, w granicach obecnej Rumunii pozostało ówcześnie ok. 4000 Polaków:
Działalność emigracji o charakterze patriotycznym i wojskowym skoncentrowana była w głównej mierze na powodowanej czynnikami politycznymi instytucjonalizacji organizacyjnej, wyrażającej się dążeniami do akcji zbrojnej skierowanej przeciwko państwom zaborczym oraz realizacją celów politycznych czołowych, porozbiorowych, emigracyjnych ugrupowań politycznych. Funkcjonowanie migracji innowacyjnej w zakresie aktywności społecznej skoncentrowane było natomiast na zachowaniu dziedzictwa narodowego i kulturowego oraz działaniach związanych z integracją środowisk gospodarczych, w tym tworzenia własnych instytucji finansowych. Struktura społeczna determinowała także w znacznym stopniu przestrzenne zróżnicowanie osadnictwa, albowiem z wyjątkiem kadry technicznej kopalni soli w Kaczyce, inteligencja oraz mieszczaństwo w głównej mierze osiedlały się w ośrodkach miejskich, przede wszystkim w Jassach, Botuszanach, Paszkanach oraz Bukareszcie i okolicznych miejscowościach, czyli istotnych ośrodkach kulturalno-naukowo-gospodarczych Mołdawii i Wołoszczyzny. Aktywność ludności polskiej zasadzała się zatem przede wszystkim w wymiarach: politycznym oraz społecznym.
Tekst dostępny na łamach Wszystko co Najważniejsze: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/prof-robert-rajczyk-polacy-w-rumunii-przed-1989-r/
PAP/MB
