Rzymska biblioteka z Nysy. Odsłonięto kolejne pozostałości antycznej budowli

Na terenie starożytnego miasta Nyssa w zachodniej Turcji przez archeologów zostały odkryte kolejne pozostałości starożytnej rzymskiej biblioteki sprzed 2 tys. lat. Badacze po długich poszukiwaniach odkopali schody, jakie prowadziły do tej struktury. Niezwykła konstrukcja została wykonana z marmuru, a jej pozostałości zostały odkryte tuż obok jednej z ulic pochodzących z czasów rzymskich w historii Nysy.

Starożytna rzymska biblioteka z Nyssy

.Założone ponad 2300 lat temu miasto Nysa w zachodniej Anatolii było jednym z tych rzymskich miast w Azji Mniejszej, które mogły się poszczycić najbardziej rozwiniętym i bogatym życiem intelektualnym. Nic dziwnego tym samym, że to właśnie tutaj znajdują się pozostałości jednej z najlepiej zachowanych starożytnych rzymskich bibliotek. W trakcie ostatnich wykopalisk w tym miejscu przez archeologów zostały odkopane starożytne schody, które prowadziły do tej konstrukcji.

Nowo odsłonięte schody nie są tylko małym detalem architektonicznym związanym z tą biblioteką, ponieważ konstrukcja ta pozwala zrozumieć biblioteka została wpisana w tkankę miejską Nysy, fizycznie i symbolicznie łącząc codzienny rytm miasta z instytucją poświęconą nauce, edukacji i kulturze elitarnej. Monumentalna biblioteka z Nysy jest uważana powszechnie wśród ekspertów w dziedzinie starożytnej historii oraz archeologii za jedną z najlepiej zachowanych do naszych czasów rzymskich bibliotek.

Najnowsze wykopaliska w Nyssie są prowadzone przez zespół archeologów na czele którego stoi prof. dr. Serdara Hakana Öztanera z Wydziału Archeologii Uniwersytetu w Ankarze i są one realizowane w ramach tureckiego programu „Dziedzictwo dla Przyszłości”. Od 2024 roku prace zespołu archeologów koncentrują się na obszarze dawnej głównej ulicy kolumnadowej, rozciągającej się od centralnego mostu w mieście w kierunku dawnego obszaru kultu.

Sezon wykopalisk archeologicznych w Nysie 2025 r. dotarły do ​​osiowego układu kompleksu bibliotecznego. To właśnie na tym terenie archeolodzy odkryli schody wznoszące się z poziomu ulicy wprost do antycznej biblioteki. Ujawniony zabytek pozwolił rozwiązać od dawna nurtujące badaczy pytanie o to, jak odwiedzający bibliotekę pokonywali około dwumetrową różnicę wysokości między główną arterią miejską a podwyższonym terenem bibliotecznym.

Według prof. dr. Serdara Hakana  Öztanera, odkryte schody pochodzą z około połowy II wieku n.e. i składają się z pięciu starannie wykonanych stopni prowadzących na wyłożony marmurem dziedziniec bezpośrednio przed biblioteką. To rozwiązanie architektoniczne świadczy o przemyślanym planowaniu: wejście miało być widoczne, ceremonialne i centralne, a nie ukryte czy drugorzędne.

.Odkryte niedawno kolejne zabytki archeologiczne wskazują także, że starożytna rzymska biblioteka z Nysy została zbudowana około 130 roku n.e., w okresie intensywnego rozwoju architektury w rzymskiej Azji Mniejszej. Budynek zawierał 16 wbudowanych szaf na teksty, co wskazuje na znaczną kolekcję zwojów i rękopisów, w tym tekstów literackich, filozoficznych i naukowych.

Marcin Jarzębski