Starożytny kolczyk i wikiński artefakt. Przedmioty z zaginionego dawnego szlaku wojennego

Tajemniczy starożytny kolczyk i wikińska broszka z obwodu nowogrodzkiego, to dwa unikatowe artefakty, jakie zostały poddane niedawno szczegółowym badaniom archeologicznym. Artefakty te pochodzi znad rzeki Łować w północno-zachodniej Rosji. Zgodnie z analizą naukowców, przedmioty te mogą być wojennym trofeami pochodzącymi ze zniszczonego centrum handlowego nad rzeką Suprutą, które to z kolei stanowiło część większej sieci handlowej związanej głównie z rzeką Don.

Starożytny kolczyk i wikińska broszka

.Najnowsza analiza archeologiczna, jaka objęła starożytny kolczyk i wikiński artefakt odsłonięte 5 lat temu nad rzeką Łować w Rosji, ujawniła zaginiony szlak wojskowy, który obejmował dorzecze rzeki Don – gdzie znajdowała się gęsta sieć handlowa – z regionem Górnej Wołgi. To najnowsze przełomowe badanie zostało zrealizowane przez naukowców z Centrum Badań Archeologicznych Uniwersytetu Państwowego im. Jarosława Mądrego w Nowogrodzie.

Archeolodzy wnioskują, że odkryli istnienie nieznanego wcześniej szlaku wojennego na podstawie właśnie tych dwóch artefaktów, w postaci starożytnego pierścienia oraz wikińskiej broszki, które były przewożone najpewniej na północ jako trofea wojskowe. Przedmioty te same w sobie nie stanowią nowego odkrycia, ponieważ zostały odkryte przez archeologów wraz z innymi 1400 przedmiotami blisko 5 dekad temu podczas wykopalisk prowadzonych na terenie dawnej twierdzy położonej w miejscowości Kniazia Góra.

Chociaż większość z 1400 przedmiotów odnalezionych w tym miejscu idealnie pasuje do znanego kontekstu historycznego tego miejsca, to te dwa znaleziska do niego nie pasują. Spiralny kolczyk i żelazny przedmiot w kształcie podkowy zostały odkryte w warstwie archeologicznej na terenie stanowiska Kniaza Góra, które pochodzi z X wieku, ale ich styl wyraźnie wskazuje na znacznie wcześniejsze okresy historyczne.

Pierwszy artefakt to spiralny kolczyk w kształcie litery C, który prawdopodobnie został wykonany ze srebra. Dla regionu Prilmenii znalezisko to jest wyjątkowe, ponieważ do tej pory nie odkryto tam żadnego innego podobnego przedmiotu. Początkowo badacze powiązali go z wschodniosłowiańskim plemieniem Siewierzan, które było wspominane w średniowiecznych ruskich kronikach.

Taka, a nie inna identyfikacja była wynikiem tego, że przedmiot ten wykazywał wizualne podobieństwo do kolczyków w kształcie litery S, jakie zostały znalezione w XI-XII-wiecznych pochówkach w dorzeczach rzek Desna i Seim. Jednak porównanie to zostało za sprawą najnowszych badań odrzucone. Kolczyk z Kniazia Góra jest mniejszy, bardziej zwinięty i ma wyraźny kształt litery C, a nie S. Skłoniło to badaczy do uznania, że kolczyk ten ma najpewniej inne pochodzenie kulturowe.

Według dyrektora ds. badań archeologicznych w NovGU, Siergieja Toropowa, ten ozdobny przedmiot przypomina swoim kształtem spiralne ozdoby uszne Antów – związku plemiennego Słowian istniejącego w okresie od IV do VII wieku. Podobne artefakty odkryto w regionie bałtyckim oraz w takich miejscach jak Gniezdowo i Merlugino. W przekonaniu badaczy jednak zabytki z Kniaziej Góry pochodzą najpewniej właśnie z tego okresu – pytanie tylko w jaki sposób spiralny kolczyk oraz dziwny żelazny przedmiot znalazły się w warstwie archeologicznej z X wieku.

Drugi artefakt to żelazny przedmiot w kształcie podkowy z spiralnymi końcami. Początkowo uważano go za fibulę lub zapięcie do płaszcza, ale jego kształt nie pasował do typowych fibul z tego okresu. W przeciwieństwie do popularnych fibul w kształcie podkowy, spiralne końce tego przedmiotu są wygięte na zewnątrz na tej samej płaszczyźnie co łuk, a przedmiot nie przypomina bransoletki ani wisiorka.

.Badacze rozważali również interpretacje takie jak to, że może to być ozdobny wisiorek, ale struktura artefaktu nie pasuje, aby uznać tę interpretację za słuszną. Zamiast tego archeolog Siergiej Toropow sugeruje, że przedmiot ten mógł stanowić część pierścieniowej szpilki używanej w strojach męskich z epoki wikingów, podobnej do przedmiotów znalezionych w warstwie kulturowej Hedeby, tj. jednego z największych centrów handlowych wikingów.

Marcin Jarzębski