Tadeusz ROLKE. Fotograf naszych czasów. Wystawa w Zodiaku

„Dzień bez kalendarza” to pokaz kilkudziesięciu zdjęć fotografa Tadeusza Rolkego, w tym 14 pochodzących z ostatniego nieukończonego projektu artysty. Wystawa jest pierwszą po śmierci fotografa indywidualną prezentacją zdjęć z niedokończonego cyklu fotograficznego. Tadeusz Rolke zmarł w lipcu 2025 roku.

Tadeusz Rolke – życiorys

.Tadeusz Rolke urodził się w 1929 r. Podczas wojny był członkiem Szarych Szeregów, w Powstaniu Warszawskim – łącznikiem na Sadybie. Po wojnie rozpoczął studia na historii sztuki. W 1958 r. otrzymał dwie drugie nagrody na Ogólnopolskiej Wystawie Fotografii za cykl zdjęć Cyganów w podwarszawskich miejscowościach. Pytany w rozmowie w 2015 r. o tak zwany „decydujący moment” i rodzaj „znaku rozpoznawczego” jego pracy artystycznej, Tadeusz Rolke powiedział: „to jest moje motto albo ten prowadzący znak. Ten moment decydujący wychodzi też poza fotografię uliczną lub reportażową. Ten decydujący moment może być i w portrecie, kiedy się zrobi trzysta klatek – jak dzisiaj robią – niepotrzebnie, cyfrą, a trzysta pierwszą można uchwycić tę wyczekiwaną mimikę, gestykulację, język ciała”.

Zasłynął dzięki fotografii reportażowej i modowej. „Do 1970 r. byłem fotografem zatrudnionym przez redakcje. Pracowałem w »Stolicy«, w miesięczniku „Polska”, współpracowałem z „Ty i Ja”, z panią Hoff robiłem modę w „Przekroju”, więc to skojarzenie jest słuszne. Byłem jednym z fotografów PRL-u. Wtedy było dużo mniej fotografów, w tej chwili każdy jest fotografem. Wtenczas było ich w Warszawie kilkudziesięciu. Z kilkunastoma znaliśmy się, byliśmy kolegami” – wspominał. Jest także autorem portretów takich artystów jak m.in. Andrzej Wajda, Zbigniew Cybulski, Tadeusz Konwicki, Kalina Jędrusik, Ewa Demarczyk czy Wojciech Fangor.

Rozpoczął pracę w tygodniku „Stolica”, następnie w miesięczniku „Polska”. W 1970 r. wyemigrował i osiadł w Hamburgu, gdzie spędził 10 lat i gdzie zrealizował swój najdłuższy cykl fotograficzny o funkcjonowaniu jednego z największych w Europie targowisk pt. „Fischmarkt”. Powrócił na stałe do Polski w latach 80. Współpracował z tygodnikami „Wprost” i „Magazynem Gazety Wyborczej”.

Był wykładowcą w Warszawskiej Szkole Fotografii i na Wydziale Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Jego prace prezentowano na wystawach m.in. w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Fundacji Galerii Foksal w Warszawie, MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, Centralnej Akademii Dramatycznej w Pekinie, Centrum Historii Miejskiej we Lwowie, Sesc Consolaçao w Sao Paulo, Chińskim Narodowym Muzeum Sztuki w Pekinie, Domu Spotkań z Historią w Warszawie, Centrum Spotkania Kultur w Lublinie, Galerii Le Guern w Warszawie.

Wystawa „Dzień bez kalendarza”

.„Dzień bez kalendarza” jest zarówno tytułem wystawy, jak i ostatniego nieukończonego projektu, który Tadeusz Rolke tworzył przez ostatni rok swojego życia. Fotografie dokumentują wyprawy artysty do pięciu polskich miejscowości: Sierpca, Nowego Miasta nad Pilicą, Warszawy, Błonia oraz Kołbieli. Jak powiedziała w rozmowie z kurator wystawy Olga Guzik-Podlewska, są to improwizacje w przestrzeni, przedstawiające ważne dla artysty osoby – jego przyjaciółki i artystki. – To nie tyle zdjęcia portretowe, co sytuacyjne, ale przedstawiające postać ludzką w centrum. To także gry z przestrzenią w różnych miastach – dodała. Fotografie pokazują relacje artysty z uwiecznionymi osobami.

– Dokonując wyboru dzieł opierałam się głównie o fotografie, które Tadeusz Rolke tytułował w ostatnich miesiącach życia. To jego skojarzenia, bardzo niedosłowne tytuły. Zależało mi, żeby publiczność mogła się z nimi zapoznać, dlatego na wystawie prezentujemy robocze wydruki fotografii, na których widnieją odręczne notatki Tadeusza Rolkego – tłumaczyła Guzik-Podlewska.

Ekspozycję uzupełniają fotografie Rolkego pochodzące z lat 1956-2024, wybrane przez kuratorkę, znajdujące się w dialogu z pracami z cyklu „Dzień bez kalendarza”. Każda z 14 fotografii jest zaprezentowana w zestawieniu z kilkoma, wybranymi pracami artysty, pochodzącymi z archiwum.

– Rolke lubił zestawiać swoje zdjęcia na podstawie przeróżnych skojarzeń, niekoniecznie dosłownych, często nieopartych o konkretny temat czy chronologię – zaznaczyła. Odwiedzający będą mogli odnaleźć w nich różne konteksty i elementy oraz tworzyć indywidualne skojarzenia, nawet jeśli to będą jedynie odczytania kompozycyjne czy geometryczne.

Wystawę „Dzień bez kalendarza” można oglądać od 14 listopada br. do 18 stycznia 2026 r. w Zodiaku Warszawskim Pawilonie Architektury.

Newsletter „Kultura Najważniejsza”

.„Kultura Najważniejsza” to newsletter, w którym podpowiadamy, co warto obejrzeć, co przeczytać, czego posłuchać, ale i czego – posmakować. Odrywając się od codzienności, chcemy przypomnieć o fascynującym świecie kultury i sztuki, na który warto znaleźć czas.

Sztuka wyraża nasze estetyczne potrzeby. Prowokuje do myślenia, pobudza kreatywność, wyzwala emocje. Pozwala poczuć się wyjątkowo, a co najważniejsze, wzbogaca nas samych. Chcemy razem, wspólnie z Państwem, wybierać, to co najważniejsze w kulturze. W każdy czwartek, punktualnie o godzinie 21.00 znajdą Państwo w swojej skrzynce e-mailowej zbiór propozycji kulturalnych, które warto uwzględnić podczas planowania weekendu.

Przedstawiamy premiery kinowe, a także filmy dostępne na platformach streamingowych dla tych, którzy wolą rozkoszować się kulturą w domowym zaciszu. Przypominamy o klasykach, wracamy do pozycji, które zdobyły największe nagrody filmowe i wywarły wpływ na pokolenia oraz do których nawiązuje współczesna kinematografia – i nie tylko.

Nie zapominamy również o koncertach czy płytach. Muzyka pełni tu ważną rolę. Dzięki „Kulturze Najważniejszej” nie ominie Państwa absolutnie żadne wartościowe wydarzenie. 

Zachęcamy do zapisania się do specjalnego, bezpłatnego newslettera „Kultura Najważniejsza”, który pozwoli Państwu zaplanować kulturalny weekend [LINK DO ZAPISÓW].

PAP/ LW