Tajemnice późnorzymskiej twierdzy z Tokod rozszyfrowane
Najnowsze prace archeologiczne prowadzone w miejscowości Tokod na Węgrzech doprowadziły do odsłonięcia tajemnic, jakie skrywała późnorzymska forteca położona na terenie tej węgierskiej wsi.
Archeolodzy odsłaniają tajemnice późnorzymskiej fortecy w Tokod
Pośród zidentyfikowanych w ostatnim czasie na obszarze stanowiska archeologicznego Tokod-Várberek znalezisk znalazły się liczne cenne artefakty oraz ruiny dawnego wczesnochrześcijańskiego kościoła. W szczególności to ostatnie odkrycie jest istotne, ponieważ rzuca ono szerszy kontekst na historię późnorzymskiej twierdzy z Tokod. Okazuje się, że w okresie późnego Cesarstwa Rzymskiego nawet na samych skrajach imperium obecne były społeczności wczesnochrześcijańskie.
Wykopaliska na stanowisku Tokod-Várberek są prowadzone przez Instytut Archeologii Katolickiego Uniwersytetu Pétera Pázmánya we współpracy z Muzeum Balassa Bálint, które stanowi część Węgierskiego Muzeum Narodowego, informuje portal „Heritage Daily”. W trakcie ostatniego sezonu wykopaliskowego w Tokod badacze skoncentrowali się przede wszystkim na północno-wschodnim narożniku późnorzymskiej twierdzy, gdzie znajdowała się część wczesnochrześcijańskiej świątyni.
Przeprowadzone badania umożliwiły dokładniejsze rozpoznanie układu architektonicznego kościoła. Archeologom udało się również lepiej określić relację chronologiczną pomiędzy nawą budowli a jej przedsionkiem. Uzyskane w ten sposób informacje pozwalają dokładniej odtworzyć poszczególne etapy funkcjonowania sakralnego obiektu znajdującego się na terenie twierdzy.
Pozostałości wczesnochrześcijańskiej świątyni
Szczególnie istotnym odkryciem dokonanym podczas badań w Tokod w położonym na północy Węgrzech komitacie Komárom-Esztergom było odsłonięcie pozostałości podstawy ciborium – architektonicznej konstrukcji osłaniającej ołtarz w świątyniach wczesnochrześcijańskich. Znalezisko pozwala dokładniej odtworzyć układ przestrzenny kościoła i lepiej zrozumieć, jak wyglądała jego najważniejsza część liturgiczna.
Badania prowadzone w obrębie apsydy przyniosły również odkrycie licznych fragmentów barwnych malowideł ściennych. Freski, które z czasem odspoiły się od murów, zostały zabezpieczone i wydobyte przez specjalistów zajmujących się konserwacją zabytków. Materiał trafi teraz do dalszych badań, które mogą dostarczyć informacji o stylistyce i wystroju dawnej świątyni.
Starożytna biżuteria, moneta i klucz z Tokod
Podczas wykopalisk odnaleziono także liczne zabytki wykonane z metalu. Wśród nich znalazły się fibula, czyli starożytna zapinka, zdobiony klejnotami pierścień, moneta oraz klucz. Przedmioty te mają zostać poddane dalszym badaniom, które mogą dostarczyć informacji na temat ludzi zamieszkujących późnorzymską twierdzę lub korzystających z niej oraz znajdującego się w jej obrębie kościoła.
Odkryte artefakty mają również stać się podstawą kolejnych badań naukowych. Część znalezisk może zostać wykorzystana jako przedmiot prac dyplomowych lub rozpraw uniwersyteckich, co pozwoli na bardziej szczegółowe przeanalizowanie poszczególnych zabytków po zakończeniu prac terenowych.
W pracach badawczych realizowanych podczas ostatniego sezonu wykopaliskowego w Tokod w 2026 r. uczestniczyła rekordowa liczba studentów. Pod nadzorem zespołu badawczego zdobywali oni praktyczne doświadczenie, ucząc się między innymi wykonywania pomiarów niwelacyjnych, sporządzania rysunków profili i planów powierzchni, fotografowania znalezisk i przygotowywania dokumentacji polowej.
Ostatnie odkrycia dokonane na terenie tego stanowiska pozwalają lepiej zrozumieć jego historię. W trakcie ostatnich wykopalisk szczególnie dobrze została poznana architektura dawnego stanowiska Tokod-Várberek oraz generalnie to jakie budynki składały się na dawną późnorzymską fortecę z Tokod.
Marcin Jarzębski
