Tajemniczy średniowieczny tunel z Reinstedt. Podziemny korytarz do neolitycznego grobowca

W trakcie wykopalisk prowadzonych w okolicach wioski Reinstedt w gminie Falkenstein/Harz w środkowych Niemczech został ujawniony średniowieczny podziemny tunel typu Erdstall. Tajemnicza struktura ma związek z czasami neolitycznymi.

Średniowieczny podziemny tunel z Reinstedt

.Prewencyjne wykopaliska archeologiczne, które odsłoniły średniowieczny podziemny tunel z wsi Reinstedt w gminie Falkenstein/Harz były realizowane przez badaczy z saksońsko-anhaltckiego Krajowego Biura ds. Dziedzictwa Kulturowego i Archeologicznego Saksonii-Anhalt. Ta wiekowa struktura z powiatu Harz w landzie Saksonia-Anhalt jest jednym z najbardziej niezwykłych odkryć archeologicznych dokonanych w ostatnich latach w środkowo-wschodnich Niemczech.

Zidentyfikowany w Reinstedt średniowieczny podziemny tunel to Erdstall. Tego typu podziemne korytarze i tunele są znane z regionu Europy Środkowej, a dokładnie z obszarów współczesnych Niemiec, Austrii, Czech. Nazwa takich podziemnych przejść pochodzi z j. niemieckiego i oznacza w dosłownym tłumaczeniu „korytarz ziemny” lub „ziemną komorę”. Chociaż to z jakiego okresu historycznego dokładnie pochodzą Erdstalle jest kwestią sporną, to powszechnie przyjmuje się, że wywodzą się one ze średniowiecza oraz że mają one związek często z neolitem – tj. były tworzone w miejscach takich wcześniejszych prehistorycznych struktur.

Nie inaczej jest z Erdstallem z Reinstedt w Falkenstein/Harz, ponieważ prowadził on dokładnie do neolitycznej grobowcowej struktury o trapezoidalnym kształcie, która została datowana przez naukowców na pochodzącą z IV milenium p.n.e. i tym samym liczy ona 6 tys. lat. Tu pojawia się kluczowe pytanie: dlaczego średniowieczna społeczność zdecydowała się wykopać tunel prowadzący do wyróżniającej się w najbliższym otoczeniu neolitycznej struktury? Archeolodzy nie mają odpowiedzi na to pytanie nadal – bliska pewności odpowiedź na nie zresztą nie będzie najpewniej już nigdy możliwa.

Wiadomo, że sama neolityczna konstrukcja jaka powstała na wzgórzu Dornberg  we wsi Reinstedt była dziełem Kultury Baalbergu. Sam obszar wspomnianego wzgórza we wcześniejszych latach był miejscem licznych odkryć archeologicznych z czasów neolitu i epoki brązu – i tak znaleziska obejmują najpewniej pogrzebowy trapezowy rów, słabo zachowane pozostałości pochówku z późnego neolitu oraz fragmenty najprawdopodobniej kurhanu z epoki brązu. Wszystkie te odkrycia wskazują, że na przestrzeni tysiącleci miejsce to było wielokrotnie wykorzystywane do celów rytualnych i pogrzebowych. To właśnie do takiej neolitycznej konstrukcji prowadził tajemniczy Erdstall z Reinstedt.

Będące sztucznymi systemami podziemnych korytarzy Erdstalle najczęściej powstawały w okresie późnego średniowiecza. To jakie było ich przeznaczenie pozostaje przedmiotem dyskusji pomiędzy badaczami. Zgodnie z najczęściej przyjmowaną teorią były one wykorzystywane jako sekretne tunele umożliwiające ucieczkę z zamku w przypadku chociażby konfliktów zbrojnych, jako miejsca obrzędów i rytuałów lub jako kryjówki. Mogły one też pełnić rolę ważnych miejsc symbolicznych dla danej okolicy.

W Reinstedt archeolodzy początkowo błędnie zaklasyfikowali to miejsce jako grób z uwagi na jego wydłużony kształt oraz obecność dużego kamiennego bloku. Jednak w miarę postępu wykopalisk dół rozszerzał się w głąb za sprawą czego archeolodzy ujawnili nachylone warstwy wypełnienia, fragmenty średniowiecznej ceramiki, kamienie oraz sam korytarz. Ujawniony tunel skręcający w kierunku północno-zachodnim mierzy około 1–1,25 metra wysokości i 50–70 centymetrów szerokości.

.Część korytarza pokrywa ostro zakończony sufit w kształcie dwuspadowego dachu, a przy wejściu znajduje się wyrzeźbiony stopień i nisza w ścianie. Wśród najbardziej intrygujących znalezisk w tunelu znalazły się podkowa, fragmenty późnośredniowiecznych naczyń ceramicznych, szkielet lisa i liczne kości małych ssaków. Na najniższym poziomie archeolodzy odkryli cienką warstwę węgla drzewnego. Ponieważ nie stwierdzono zaczerwienienia otaczającej gleby, a jedynie jej nieznaczne stwardnienie, zespół archeologów stwierdził, iż w miejscu tym było rozpalany ogień.

Marcin Jarzębski