Geografia bankructw. Upadłości konsumenckie w Polsce

Dane Krajowego Rejestru Długów za drugie półrocze 2025 roku odsłaniają niepokojący paradoks polskiej gospodarki. W IV kwartale 2025 r. Polska zanotowała jeden z najwyższych wzrostów PKB w całej Unii Europejskiej — około 4%. Jednocześnie w tym samym kwartale ogłoszono prawie 5,9 tys. upadłości konsumenckich, ustanawiając historyczny rekord. Oto przeanalizowana geografia bankructw – upadłości konsumenckie w Polsce.

Paradoks wzrostu: boom gospodarczy i fala bankructw

Jak wyjaśnia Adam Łącki, prezes KRD: bankructwa są efektem wieloletniego zadłużania się i braku poduszki finansowej, a nie nagłego załamania koniunktury. Dane rejestrowe potwierdzają tę tezę: 47% bankrutów z II połowy 2025 r. widniało w KRD już trzy lata przed ogłoszeniem upadłości, a niemal 60% było zarejestrowanych w dniu orzeczenia sądu.

Sytuacja makroekonomiczna a zadłużenie

• PKB: wzrost o ~4% w IV kw. 2025 r. — jeden z najwyższych wyników w UE.
  
  
• Rynek pracy: ok. 97,6 tys. wniosków o zwolnienia grupowe w 2025 r.; liczba ofert pracy spadła o 9% r/r w listopadzie.
  
  
• Inflacja: wzrost cen towarów i usług o 2,4% r/r w grudniu 2025 r.
  
  
• Nastroje konsumentów: wskaźnik BWUK wyniósł –9,9 w grudniu 2025 r.; pogorszyły się oceny sytuacji finansowej i perspektyw ekonomicznych.
  
  
• Oszczędności: co piąty Polak nie ma żadnych oszczędności; 17% ma środki najwyżej na miesiąc życia po utracie pracy.
  

Źródło: Krajowy Rejestr Długów BIG S.A., Raport luty 2026.

Profil demograficzny bankrutów – wiek i płeć

Grupy wiekowe — upadłości i zobowiązania

Największą grupę bankrutów wpisanych do KRD stanowią osoby w wieku 36–45 lat — blisko 2 tys. spośród nich ogłosiło upadłość w II połowie 2025 roku. Ich łączny dług wobec wierzycieli sięgnął 80 mln zł. Nieznacznie mniejszą grupę tworzą osoby w wieku 46–55 lat (1550 osób, 76 mln zł długu). Trzecią pod względem liczebności kategorię stanowią konsumenci w wieku 26–35 lat (ponad 1,5 tys. osób, 50 mln zł).

Dane wskazują, że bankructwa dotykają przede wszystkim osoby w tzw. szczycie produktywności zawodowej — między 36. a 55. rokiem życia. Łącznie ta grupa wiekowa generuje ponad 70% wszystkich zobowiązań bankrutów zarejestrowanych w KRD. Zjawisko to ma głębokie konsekwencje społeczne: bankructwo w tym wieku oznacza zwykle utratę dotychczasowego majątku i konieczność przebudowy planów emerytalnych.

Źródło: Krajowy Rejestr Długów BIG S.A., Raport luty 2026.

Struktura według płci

Wśród bankrutów zarejestrowanych w KRD w II półroczu 2025 r. nieznacznie dominują mężczyźni (55%), pozostawiając po sobie łącznie 170 mln zł niezapłaconych zobowiązań. Bankrutujące kobiety (45%) zostawiły 116 mln zł długu. Różnica w kwocie długu jest wyraźnie większa niż różnica w liczebności, co sugeruje, że mężczyźni zaciągają przeciętnie wyższe zobowiązania.

Źródło: Krajowy Rejestr Długów BIG S.A., Raport luty 2026.

Wierzyciele i struktura zobowiązań

Kto traci najwięcej?

Łączna kwota strat poniesionych przez wierzycieli bankrutów w II połowie 2025 r. wyniosła 287 mln zł. Zdecydowanie dominują instytucje rynku finansowego — banki, fundusze sekurytyzacyjne i firmy windykacyjne — z roszczeniami opiewającymi na 262 mln zł, co stanowi ponad 91% całości.

Źródło: Krajowy Rejestr Długów BIG S.A., Raport luty 2026.

• Instytucje finansowe: 262 mln zł — banki, fundusze sekurytyzacyjne, firmy windykacyjne.
  
  
• Administracja publiczna i samorządy: 18 mln zł — w tym m.in. alimenty i grzywny, które nie podlegają umorzeniu przy upadłości.
  
  
• Operatorzy telekomunikacyjni: ok. 3,8 mln zł.
  
  
• Multidłużnicy: ponad 23% wszystkich dłużników ma kilka równoległych zobowiązań — to główna droga do spirali zadłużenia.
  

Wieloletnia spirala zadłużenia

Dane KRD demaskują kluczowy mechanizm prowadzący do bankructwa: zdecydowana większość bankrutów była wpisana do rejestru na długo przed orzeczeniem sądu. To oznacza, że instytucje finansowe mogły zidentyfikować ryzyko i ograniczyć swoje straty, gdyby systematycznie weryfikowały wiarygodność kontrahentów.

Źródło: Krajowy Rejestr Długów BIG S.A., Związek Przedsiębiorstw Finansowych, 2026.

Geografia bankructw – miasta i regiony

Analiza przestrzenna danych KRD ujawnia wyraźną zależność: im większa miejscowość, tym wyższa bezwzględna liczba bankrutów i wyższe łączne zobowiązania. Największe skupiska niewypłacalnych konsumentów notuje się w miastach powyżej 300 tys. mieszkańców (ponad 1,5 tys. bankrutów, 74 mln zł długu) oraz w aglomeracjach 100–300 tys. mieszkańców.

Źródło: KRD BIG S.A., dane cząstkowe / szacunki własne na podstawie raportu.

Regiony o najwyższym i najniższym zadłużeniu

• Mazowsze: 1 059 upadłości, 61,4 mln zł długu — absolutny lider wśród województw.
  
  
• Śląsk: Siemianowice Śląskie — 2,7 mln zł długu na 1000 mieszkańców; 9-11% odsetek dłużników w miastach aglomeracji górnośląskiej (Bytom, Chorzów, Zabrze, Świętochłowice).
  
  
• Podlaskie: 120 upadłości — najmniej ze wszystkich województw; 4,9 mln zł łącznego długu.
  
  
• Południe kraju: Powiaty Podkarpacia i Małopolski z najniższym wskaźnikiem zadłużenia — poniżej 430 tys. zł na 1000 mieszkańców.
  

Wnioski i implikacje dla polityki publicznej

Najnowszy raport KRD stawia polskim decydentom kilka poważnych pytań. Stabilizacja liczby upadłości na poziomie ponad 21 tys. rocznie, przy jednoczesnym rekordzie kwartalnym w IV kw. 2025 r. (≈5,9 tys.), nie jest oznaką poprawy — jest sygnałem strukturalnej podatności znacznej części polskich gospodarstw domowych na wstrząsy finansowe.

Źródło: Krajowy Rejestr Długów BIG S.A., Raport luty 2026.

Kluczowe wnioski

• Paradoks wzrostu: wysoki PKB i rekordowe bankructwa to nie sprzeczność, ale efekt wieloletnich zaległości finansowych niezwiązanych z bieżącą koniunkturą.
  
  
• Wiek zagrożeń: osoby między 36. a 55. rokiem życia to ponad 70% zobowiązań bankrutów — segment o krytycznym znaczeniu społecznym i makroekonomicznym.
  
  
• Deficyt oszczędnościowy: brak bufora finansowego u 37% Polaków (zero lub mniej niż miesiąc oszczędności) to fundamentalne ryzyko systemowe.
  
  
• Wczesne sygnały ostrzegawcze: aż 47% bankrutów widniało w KRD 3 lata przed upadłością — poprawa kultury weryfikacji kontrahentów mogłaby ograniczyć straty wierzycieli.
  
  
• Rekomendacja: niezbędne są programy edukacji finansowej, łatwiejszy dostęp do restrukturyzacji przed upadłością oraz wzmocnienie sieci bezpieczeństwa socjalnego dla osób w wieku produkcyjnym.
  

Oprac. AJ