Upały ograniczyły użytkowanie francuskich reaktorów
Podczas rekordowej fali upałów we Francji w czerwcu 2026 r. EDF czasowo wyłączył trzy reaktory położone nad rzekami i ograniczył moc innych, ponieważ temperatura wód zbliżyła się do środowiskowych limitów zrzutu wody chłodzącej. Ubytek mocy jądrowej sięgnął około 4,1 GW, lecz operator sieci RTE oceniał, że kraj nadal dysponuje wystarczającymi zdolnościami wytwórczymi. Przypadek pokazuje zarazem odporność francuskich reaktorów jądrowych podczas upałów i ich konkretne ograniczenie klimatyczne.
.Podczas rekordowej fali upałów we Francji w czerwcu 2026 r. EDF czasowo wyłączył trzy reaktory położone nad rzekami i ograniczył moc innych, ponieważ temperatura wód zbliżyła się do środowiskowych limitów zrzutu wody chłodzącej. Ubytek mocy jądrowej sięgnął około 4,1 GW, lecz operator sieci RTE oceniał, że kraj nadal dysponuje wystarczającymi zdolnościami wytwórczymi. Przypadek pokazuje zarazem odporność francuskich reaktorów jądrowych podczas upałów i ich konkretne ograniczenie klimatyczne w epoce rosnącego ryzyka fal upałów w Europie.
Mniej mocy, aby chronić rzeki
.Główną przyczyną czerwcowych ograniczeń nie był problem z chłodzeniem rdzeni. Po napędzeniu turbin para musi zostać skroplona, a zbędne ciepło odprowadzone. W elektrowniach rzecznych służy do tego woda, która po wykorzystaniu wraca do środowiska cieplejsza. Przepisy określają dopuszczalną temperaturę w rzece i skalę jej podgrzania, aby chronić ekosystemy wodne.
Limity różnią się między obiektami. W Golfech średnia dobowa temperatura Garonny poniżej elektrowni nie może przekroczyć 28°C. W Nogent-sur-Seine obowiązuje również limit 28°C oraz maksymalnie 3°C różnicy między wodą powyżej i poniżej zakładu. EDF wyłączył blok Golfech 2 22 czerwca, a Bugey 3 i Nogent 1 – 25 czerwca. Nie były to zdarzenia bezpieczeństwa jądrowego.
Nie oznacza to braku kosztów systemowych. Spadły francuskie eksporty energii, wzrosły ceny hurtowe, a większą rolę odegrały elektrownie gazowe. Mimo tego RTE nie przewidywał niedoboru mocy.
Historyczne straty pozostawały niewielkie
.Michael Tadrous, David Novog i Goran Calic zestawili w badaniu opublikowanym w „Energy Policy” publicznie weryfikowalne ograniczenia produkcji wywołane upałem lub suszą w latach 2003–2022. Według autorów w próbie przekraczającej 500 reaktorolat odpowiadały one łącznie za 0,6 proc. produkcji objętych analizą reaktorów, a w żadnej flocie krajowej roczna strata nie przekroczyła 1,3 proc. Ma to znaczenie dla francuskiej floty, której część ma pracować ponad 40 lat.
EDF podaje zbliżony wskaźnik dla Francji: od 2000 r. wysoka temperatura i niski przepływ rzek powodowały średnio utratę 0,3 proc. rocznej produkcji parku jądrowego. Badacze porównali również 5,5 TWh straty w 2003 r. z 0,5 TWh w 2022 r. i powiązali spadek z modernizacją chłodzenia oraz lepszym planowaniem postojów. Zestawienie dwóch różnych lat nie dowodzi jednak samo w sobie, jaka część poprawy wynikała z inwestycji, a jaka z odmiennych warunków pogodowych.
Atom wymaga dalszej adaptacji
.Ograniczenie środowiskowe nie jest oderwane od fizyki elektrowni. Cieplejsza woda obniża sprawność układu, a susza zmniejsza dostępny przepływ. Model badaczy wskazuje, że wzrost temperatury wody chłodzącej o 15°C obniżyłby moc elektryczną bloku z reaktorem PWR o mocy 1,45 GW o około 6 proc. Większy przepływ albo hybrydowe chłodzenie mokro-suche mogą ograniczyć tę stratę, lecz wymagają inwestycji i odpowiednich zasobów wodnych. Wyniki te uzupełniają krytyczną ocenę klimatycznych ograniczeń energetyki jądrowej, ale nie oznaczają, że ryzyko znika.
Francuski epizod nie dowodzi też, że system oparty w większym stopniu na OZE poradziłby sobie gorzej. Fotowoltaika mocno wspierała podaż w najgorętszych godzinach, choć produkcja wiatrowa była niska, a po zachodzie słońca rosło znaczenie elektrowni gazowych. Wniosek dla polskiego programu energetyki jądrowej jest więc bardziej praktyczny niż ideologiczny: przy wyborze lokalizacji i systemu chłodzenia trzeba uwzględniać przyszłą temperaturę oraz dostępność wody.
Szymon Ślubowski
