Wielkie cyfrowe archiwum stykówek z PRL-u. „To olbrzymi kawał historii Polski”
W dniu 24 września 2026 r. Polska Agencja Prasowa i Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC) podpisały porozumienie o udostępnianiu stykówek, które obejmują całość zasobu Centralnej Agencji Fotograficznej (CAF). To olbrzymi kawał historii Polski. Każdy będzie mógł je zobaczyć – powiedział dyrektor generalny PAP Marek Błoński.
Wielkie cyfrowe archiwum stykówek z PRL-u
Archiwum działającej w latach 1951-1991 Centralnej Agencji Fotograficznej (CAF), które znajduje się w zbiorach Narodowego Archiwum Cyfrowe, to 12 milionów klatek negatywów z czasów PRL, a także tysiące oficjalnych agencyjnych odbitek wraz z notatkami prasowymi, 180 tysięcy stron listów montażowych z opisami fotoserwisów, indeksy kartkowe ułatwiające w czasach analogowych poszukiwanie tematów i nazwisk, jak również zeszyty z ewidencją filmów negatywowych czy zeszyty cenzury. Te obejmujące okres od lat 60. do końca lat 80. XX w. materiały ukazują przede wszystkim oficjalne życie w PRL-u. Od początku lat 60. stopniowo przekazywane były do państwowego archiwum: Archiwum Dokumentacji Mechanicznej (ADM, obecnie Narodowe Archiwum Cyfrowe).
– Wypracowaliśmy model, na bazie którego będziemy mogli zamieścić w internecie stykówki, czyli zdjęcia wykonywane metodą stykową poprzez nałożenie negatywu na papier światłoczuły. Stykówki, zwane też wglądówkami, pochodzą z Centralnej Agencji Fotograficznej, której spadkobiercą jest Polska Agencja Prasowa. To do Agencji należą prawa autorskie związane z tymi zdjęciami. Niebawem skany zdjęć pojawią się w portalu szukajwarchiwach.gov.pl – powiedział Piotr Zawilski, dyrektor Narodowego Archiwum Cyfrowego. – Do tej pory przygotowaliśmy ich ponad pół miliona, wkrótce zeskanujemy resztę.
Skarbnica wiedzy i dokumentacja historii Polski
Jak ocenił dyrektor generalny Polskiej Agencji Prasowej Marek Błoński, „archiwum jest skarbnicą wiedzy i dokumentacją historii Polski”. – Blisko trzy dekady temu zostało przekazane we właściwe ręce, czyli do fachowców Narodowego Archiwum Cyfrowego. Tam ten zasób się znajduje i jest to dla niego najlepsze miejsce. Jednocześnie PAP zachowuje do tych zdjęć prawa komercyjne i od lat współpracujemy z NAC w sprawie ich udostępniania klientom – powiedział. – Punktem wyjścia do zawarcia nowego porozumienia po trzech dekadach była ogromna praca, wykonana przez NAC, czyli zeskanowanie stykówek. Wyszukiwanie może się teraz odbywać poprzez podgląd, a nie jedynie opis danego zdjęcia – dodał.
Archiwum – podkreślił – jest ogromne. – To prawie 270 tysięcy pojedynczych stykówek, a ponieważ są one dwustronne, mowa o prawie połowie miliona. Olbrzymi kawał historii Polski uwieczniony na zdjęciach CAF. Każdy będzie mógł je zobaczyć. Otwiera to drogę dla historyków i pasjonatów, wierzę, że jest tam wiele nieodkrytych dotąd rzeczy, które ujrzą światło dzienne – dodał Błoński. – Dla rynku, domeny publicznej to, że stykówki zostaną udostępnione, to rzecz nie do przecenienia – ocenił.
PAP/MJ
