Francuzi w Polsce wybierają swoich przedstawicieli. Nadchodzą wybory konsularne
W maju odbędą się wybory konsularne, w których Francuzi mieszkający w Polsce wybiorą swoich reprezentantów do rad konsularnych. To głosowanie, choć mniej widoczne niż krajowe kampanie polityczne, ma realne znaczenie dla funkcjonowania francuskiej społeczności za granicą — zarówno w relacjach z administracją, jak i w systemie politycznym Francji.
Jak zdefiniować wybory konsularne?
Wybory konsularne, czyli wybory przedstawicieli Francuzów mieszkających poza Francją, to oficjalne wybory francuskie, które odbywają się we wszystkich krajach, w których mieszkają Francuzi. Można powiedzieć, że są one przedłużeniem wyborów samorządowych na arenie międzynarodowej, w których wyborcy wybierają radnych zasiadających we francuskiej radzie konsularnej każdego kraju.
Liczba wybranych osób zależy od okręgu wyborczego i wielkości społeczności francuskiej. Łącznie na całym świecie jest ich 510 (433 radnych i 77 delegatów). W Polsce wybiera się trzech radnych, w Niemczech około dwudziestu. Ich głównym zadaniem jest zapewnienie łączności między administracją francuską a obywatelami przebywającymi za granicą, w tym osobami posiadającymi podwójne obywatelstwo lub długoletnimi rezydentami.
Kiedy się odbędą wybory konsularne?
Tradycyjnie wybory konsularne odbywają się co 6 lat, podobnie jak wybory samorządowe. W tym roku odbędą się one w dniach 22–27 maja 2026 r. w przypadku głosowania przez Internet oraz 31 maja w przypadku głosowania przy urnie, z jednodniowym wyprzedzeniem na kontynencie amerykańskim.
Kto może głosować i jakie są zasady głosowania?
W wyborach tych mogą głosować wszyscy Francuzi wpisani na konsularną listę wyborczą. W Polsce jest ich około 6 000. Aby zagłosować online w dniach 22–27 maja, należy podać adres e-mail i numer telefonu podczas rejestracji na liście. Ministerstwo Spraw Zagranicznych prześle identyfikator i hasło umożliwiające zalogowanie się do portalu wyborczego.
W Polsce będzie można zagłosować przy urnie 31 maja w ambasadzie w Warszawie lub w konsulacie w Krakowie. Dozwolone będzie również głosowanie przez pełnomocnika.
Jest to głosowanie proporcjonalne na listy. Ogólnie rzecz biorąc, można założyć, że każda z list, które uplasowały się na czołowych miejscach, będzie miała jednego wybranego przedstawiciela. Obowiązuje jednak zasada najwyższej średniej: lista, która uzyskała wyniki znacznie przewyższające wyniki konkurencyjnych list, może mieć kilku wybranych przedstawicieli.
Jaka jest rola wybranego radnego konsularnego?
Według strony internetowej francuskiej dyplomacji radny konsularny pełni trzy funkcje: reprezentuje Francuzów mieszkających poza Francją w ambasadach i konsulatach; wydaje opinie w sprawie wniosków o stypendia, pomoc społeczną, dotacje dla stowarzyszeń itp.; oraz wybiera senatorów reprezentujących Francuzów mieszkających za granicą, a także członków Zgromadzenia Francuzów Mieszkających za Granicą. Jest to zatem rola przedstawicielska, doradcza i polityczna.
Można te punkty rozwinąć. Radny reprezentuje Francuzów mieszkających w danym kraju. W ten sposób przekazuje ich głos w debacie publicznej, podkreśla ich pomysły i opinie, ułatwia kontakty między obywatelami a administracją. Jego rola doradcza w kwestiach pomocy i dotacji pozwala mu lepiej zrozumieć funkcjonowanie społeczności francuskiej i realizowane przez nią projekty. Wreszcie jego rola polityczna jest bez wątpienia najważniejsza, ponieważ jest to jedyna rola, w której faktycznie podejmuje decyzje. Uczestniczy on bowiem w wyborach do Senatu oraz w wyborach do Zgromadzenia Francuzów za Granicą.
Dlaczego te wybory są ważne?
Wybory te są ważne z kilku powodów. Po pierwsze, Francuzi mieszkający poza Francją są często postrzegani przez władze jako zło konieczne. Ich wizerunek w opinii publicznej jest raczej negatywny — uchodzą za uprzywilejowanych, którzy „uciekli” ze swojego kraju, podczas gdy w rzeczywistości przyczyniają się do promowania Francji na arenie międzynarodowej. Jedynie wybory konsularne i, w mniejszym stopniu, wybory posłów Francuzów z zagranicy dają im możliwość zabrania głosu.
Po drugie, doradcy konsularni są wizytówką społeczności francuskiej za granicą. Odzwierciedlają zmiany w jej strukturze społecznej, gospodarczej, demograficznej i politycznej w każdym kraju. Na przykład w Polsce obserwujemy zmianę struktury tej społeczności: stopniowo odchodzimy od modelu klasycznego „ekspata” z dużych koncernów i przechodzimy do modelu trwałego osiedlania się z powodów ekonomicznych i kulturowych; dochodzi do tego także spora liczba osób z podwójnym obywatelstwem.
Wreszcie głosowanie na radnych konsularnych to także głosowanie w wyborach do Senatu. Senatorowie i radni Zgromadzenia Francuzów za Granicą mogą poprzeć kandydata w wyborach prezydenckich. Ta kluczowa rola polityczna jest często pomijana przez samych radnych i kandydatów, ale jest to bez wątpienia najbardziej konkretna rola przypisana radnemu konsularnemu.
Jakie listy startują w wyborach?
W 2026 r. w Polsce będą obecne cztery listy:
- Union des Patriotes pour les Français de Pologne (UPFE), na czele której stoi Nathaniel Garstecka-Billotte. Jest to lista patriotyczna skupiająca się na promowaniu historycznych, kulturowych i gospodarczych relacji między Francją a Polską oraz na lepszym uwzględnieniu opinii Francuzów mieszkających w Polsce w debacie publicznej.
- Union des Français de Pologne (UFE), na czele której stoi Jean Rossi (dotychczasowy radny). Jest to lista o orientacji centrowej i centroprawicowej, reprezentująca stowarzyszenie obecne w wielu krajach Europy i świata. Swoją działalność koncentruje na kwestiach podatkowych związanych z emigracją. Ma powiązania z listą ASFE.
- Alliance solidaire des Français de l’Etranger (ASFE), na czele której stoi Eric Salvat (dotychczasowy radny). Jest to również lista o tendencjach centrowych, o profilu podobnym do UFE i skupiająca się na obronie interesów Francuzów mieszkających za granicą. W jej skład wchodzą senatorowie reprezentujący spektrum od centrolewicy do centroprawicy.
- Français de Pologne, Européens, citoyens, écologistes (ADFE), na czele której stoi Anaïs Marin (dotychczasowa radna). Jest to lista otwarcie lewicowa, promująca postępowe idee w debacie publicznej, na przykład dostęp do aborcji w Polsce, i skupiona na relacjach między Francuzami a ich administracją.
Czym wyróżnia się lista Union des Patriotes pour les Français de Pologne?
Nasza lista stawia na to, by nie chować się za maską apolityczności. Członkowie konkurencyjnych list często twierdzą, że „nie są to wybory polityczne”. Jest to całkowicie nieprawdziwe i oni dobrze o tym wiedzą. Oprócz roli doradczej i reprezentacyjnej radny konsularny pełni istotną rolę polityczną. Jest to zresztą jego jedyna rola, w której faktycznie podejmuje decyzje. Nasi wyborcy będą więc mieli gwarancję, że ich pomysły i opinie zostaną uwzględnione w życiu publicznym Francji.
Ponadto jako jedyni podkreślamy siłę historycznych więzi między naszymi dwoma krajami. Zdajemy sobie sprawę, że nie jesteśmy zamienni z emigrantami z innych krajów. Jesteśmy francuską społecznością w Polsce i wpisujemy się w relacje między Francją a Polską oraz w nowy dwustronny traktat o przyjaźni podpisany w 2025 roku. Co więcej, kierownik listy, Nathaniel Garstecka-Billotte, otrzymał nagrodę „polsko-francuskiej osobowości roku 2026”, przyznaną podczas gali „Osobowości i Sukcesy” z okazji Dnia Przyjaźni Francusko-Polskiej 20 kwietnia 2026 roku.
Wreszcie jesteśmy bez wątpienia listą, która dała najwięcej głosu wszystkim swoim członkom. Każdy z nich mógł się wypowiedzieć w obszernym wywiadzie opublikowanym w języku francuskim i polskim w „Wszystko co Najważniejsze”. Niektórzy napisali nawet artykuły. Dzięki temu nasza lista to nie tylko nazwiska na karcie do głosowania czy kilka linijek biografii. To realni kandydaci, którzy biorą udział w debacie publicznej i życiu politycznym swojego kraju.
Kto tworzy tę listę?
Członkowie naszej listy są odzwierciedleniem odrodzenia francuskiej społeczności w Polsce i reprezentują ją w całej jej różnorodności. Mieszkają w różnych miastach (Warszawa, Kraków, Leszno, Opole), zarówno dużych, jak i mniejszych; są w różnym wieku i mają za sobą różne ścieżki życiowe. Nathaniel Garstecka-Billotte od lat angażuje się we wzmacnianie relacji polsko-francuskich. Alizée Monteux i Jérémy Ruffenach są znawcami historii i literatury świata słowiańskiego, natomiast Amandine Charrier i Kévin Oberlechner są specjalistami w swoich dziedzinach zawodowych. Wreszcie na naszej liście znajduje się pisarka Brigitte Eloy, autorka książek przetłumaczonych na wiele języków, zajmująca się historią narodów Europy Środkowej.
Wszystkich kandydatów łączy miłość do Francji i Polski oraz zaangażowanie w umacnianie więzi między naszymi krajami.
Arkadiusz Jordan
