Zawał, udar, przyczyny

Nadciśnienie, wysoki cholesterol, podwyższony poziom glukozy i palenie tytoniu to najczęstsze czynniki, które poprzedzają pierwsze poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe takie jak zawał. Takie wnioski płyną z nowego międzynarodowego badania obejmującego miliony osób.

90 proc. osób miało przynajmniej jeden czynnik ryzyka przed wystąpieniem zdarzenia sercowo-naczyniowego

.Analiza danych z Korei Południowej i USA pokazała, że ponad 99 proc. pacjentów miało co najmniej jeden czynnik ryzyka, zanim doświadczyło zawału serca, udaru mózgu lub niewydolności serca. Ponad 93 proc. miało dwa lub więcej czynników.

Badacze skupili się na czterech głównych czynnikach: ciśnieniu tętniczym, poziomie cholesterolu całkowitego, glikemii na czczo oraz paleniu tytoniu.

W pierwszym kroku za nieoptymalne uznawano ciśnienie krwi przekraczające wartość 120/80 mm Hg lub stosowanie leczenia hipotensyjnego; poziom cholesterolu całkowitego powyżej 200 mg/dL lub leczenie tej przypadłości; poziom glukozy na czczo powyżej 100 mg/dL lub rozpoznaną cukrzycę; aktualne palenie tytoniu lub palenie w przeszłości.

W drugiej analizie zastosowano wyższe progi: ciśnienie powyżej 140/90 mm Hg, stężenie cholesterolu przekraczające 240 mg/dL, poziom glukozy wyższy niż 126 mg/dL oraz aktywne palenie.

Nawet w tym ujęciu aż 90 proc. osób miało przynajmniej jeden czynnik ryzyka przed wystąpieniem zdarzenia sercowo-naczyniowego.

Najczęstszym problemem było nadciśnienie, które dotyczyło ponad 95 proc. pacjentów w Korei i 93 proc. w USA.

Czy można zupełnie zlikwidować ryzyko którym jest zawał?

.Co istotne, nawet w grupie kobiet poniżej 60. roku życia, które zwykle uznaje się za mniej zagrożone chorobami sercowo-naczyniowymi, ponad 95 proc. miało przynajmniej jeden z wymienionych czynników ryzyka.

Autorzy podkreślają, że wyniki te podważają przekonanie, iż choroby układu krążenia często pojawiają się bez wcześniejszych sygnałów ostrzegawczych.

„Badanie to jasno pokazuje, że ekspozycja na jeden lub więcej nieoptymalnych czynników ryzyka przed wystąpieniem pierwszego incydentu sercowo-naczyniowego jest praktycznie stuprocentowa” – mówi prof. Philip Greenland z Northwestern University, współautor badania, cytowany w materiale prasowym.

„Celem powinno być teraz intensywniejsze poszukiwanie sposobów kontroli tych modyfikowalnych czynników ryzyka, zamiast tracenia energii na zajmowanie się innymi, które są trudne do leczenia i nie mają charakteru przyczynowego” – podkreśla.

Autorzy zwracają uwagę, że uzyskane przez nich wyniki nie oznaczają, że całkowite wyeliminowanie wszystkich czynników gwarantuje uniknięcie choroby.

Pokazują jednak, że istnieje szerokie „okno ostrzegawcze”, w którym możliwa jest skuteczna interwencja – poprzez zmianę stylu życia, farmakoterapię lub regularne badania profilaktyczne.

Trwające ponad dekadę badanie, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Journal of the American College of Cardiology”, objęło ponad 9 mln osób z Korei Południowej oraz prawie 7 tys. uczestników z USA.

Zdrowie – nikt się nie dowie, jako smakujesz, aż się zepsujesz

.Rosnące globalne obciążenie chorobami nowotworowymi znacząco przekracza obecne możliwości skutecznej kontroli zachorowań – pisze prof. Piotr CZAUDERNA

W2020 roku na całym świecie zdiagnozowano ponad 19 milionów nowych przypadków nowotworów (w tym w Polsce ok. 170 000), a 10 milionów ludzi z tego powodu zmarło. Oczekuje się, według Global Cancer Observatory, że do 2040 roku obciążenie to wzrośnie do około 30 milionów nowych przypadków raka rocznie i 16 milionów zgonów, a nowotwory staną się główną przyczyną śmierci. Tymczasem wiele zachorowań na nowotwory można przypisać potencjalnie modyfikowalnym czynnikom ryzyka. Znajomość tego faktu jest absolutnie kluczowa dla rozwoju skutecznych strategii zapobiegania chorobom nowotworowym.

Niedawno w renomowanym międzynarodowym czasopiśmie medycznym „Lancet” konsorcjum Global Burden of Disease Study 2 opublikowało badania związków między wskaźnikami czynników ryzyka (metabolicznego, zawodowego, środowiskowego i behawioralnego) a nowotworami na całym świecie.

Korzystając z szacunków dotyczących zachorowalności na raka, śmiertelności i danych dotyczących czynników ryzyka z 204 krajów oraz obejmujących czynniki ryzyka, od palenia tytoniu do narażenia na działanie czynników rakotwórczych w miejscu pracy, autorzy stwierdzili, że 4,45 miliona zgonów wynika z wystąpienia wymienionych czynników ryzyka. Stanowi to ogółem aż 44,4 proc. zgonów z powodu nowotworów. Jednocześnie skutkowało to utratą 105 milionów lat życia skorelowanych z niepełnosprawnością. Dane te są alarmujące.

Palenie tytoniu odpowiadało za 36,3 proc. zgonów z powodu raka u mężczyzn i 12,3 proc. u kobiet, spożywanie alkoholu – za 6,9 proc. zgonów z powodu raka u mężczyzn i 2,3 proc. u kobiet. Z kolei otyłość (stwierdzana w oparciu o wysoki wskaźnik Body Mass Index – BMI) odpowiadała za 4,2 proc. zgonów z powodu raka u mężczyzn i 5,2 proc. u kobiet. Odkryto również bardzo niepokojący, ponad 20-procentowy wzrost zgonów z powodu nowotworów w latach 2010–2019, który można przypisać powyższym możliwym do uniknięcia przyczynom. Zauważono także, że czynniki ryzyka metabolicznego odgrywały rosnącą rolę. Rośnie też liczba nowotworów związana z czynnikami dietetycznymi i hormonalnymi, w tym zwłaszcza nowotworów piersi i prostaty.

Co istotne, wszystkie wymienione wyżej czynniki można kontrolować czy też ograniczać za pomocą stosunkowo prostych interwencji. Ich szkodliwy wpływ jest zresztą znany już od dziesięcioleci. Dlatego tak ważna jest profilaktyka zdrowotna. Można w jej obrębie wyróżnić kilka typów:

– profilaktykę wczesną, polegającą na kształtowaniu prawidłowych wzorców zdrowotnych w oparciu o odpowiednią edukację, w tym również szczepienia ochronne,

– profilaktykę zdrowotną pierwotną, polegającą na kontrolowaniu czynników ryzyka oraz identyfikacji osób, które znajdują się w grupie ryzyka,

– profilaktykę wtórną, skierowaną do osób znajdujących się w grupie ryzyka i nakierowaną na wczesne wykrycie choroby, a tym samym jak najszybsze wdrożenie leczenia,

– profilaktykę III fazy, skierowaną do osób chorych, mającą na celu zminimalizowanie skutków choroby i zapobieganie powikłaniom.

Tekst dostępny na łamach Wszystko co Najważniejsze: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/prof-piotr-czauderna-zdrowie

PAP/MB