Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej we Wrocławiu. W programie wystawy, debaty, filmy i rekonstrukcje

Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej odbędzie się 21 i 22 września 2026 roku w Hali Stulecia we Wrocławiu. Wydarzenie organizowane przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu będzie poświęcone najnowszej historii Polski oraz różnym sposobom jej dokumentowania i popularyzowania. Hasło tegorocznej edycji brzmi „Historia mówi przez pokolenia”.

W Strefie Nowych Technologii uczestnicy będą mogli skorzystać z gier komputerowych i aplikacji VR poświęconych historii Polski

Program kongresu został przygotowany z myślą o dzieciach, młodzieży i dorosłych. W sześciu głównych przestrzeniach znajdą się wystawy, stanowiska edukacyjne, projekcje filmowe, spektakle teatralne, gry, warsztaty, debaty oraz prezentacje wykorzystujące multimedia i wirtualną rzeczywistość. Organizatorzy zaplanowali także spotkania ze świadkami historii, pokazy pamiątek i dokumentów oraz prezentacje grup rekonstrukcyjnych.

Jednym z głównych punktów programu będzie immersyjna wystawa „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”. Ekspozycja przedstawia losy Polaków podczas II wojny światowej, w tym deportacje do Związku Sowieckiego, formowanie polskich jednostek wojskowych oraz szlak prowadzący przez Bliski Wschód, Afrykę i Włochy do Wielkiej Brytanii.

Wystawa wykorzystuje projekcje, światło i dźwięk. Towarzyszyć jej będzie prezentacja dokumentów, fotografii, fragmentów mundurów i przedmiotów codziennego użytku należących do żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych oraz ludności cywilnej. Projekt jest prezentowany od 2022 roku. Do tej pory pokazano go w ponad 50 krajach na sześciu kontynentach, a ekspozycję obejrzało ponad milion osób.

W Strefie Nowych Technologii uczestnicy będą mogli skorzystać z gier komputerowych i aplikacji VR poświęconych historii Polski. W programie znalazły się między innymi gry „Warsaw Rising”, „Lotnicy – wojna w przestworzach” oraz „Gra Szyfrów”. Ich tematyka dotyczy powstania warszawskiego, działalności polskich kryptologów i udziału polskich lotników w II wojnie światowej.

Technologia wirtualnej rzeczywistości zostanie wykorzystana również do przedstawienia historii rodziny Ulmów. Uczestnicy będą mogli ponadto zobaczyć rekonstrukcję mieszkania, w którym funkcjonowała tajna drukarnia Solidarności Walczącej.

Część programu przeznaczono dla rodzin z dziećmi. W strefie „Orbita Historii” swoje stanowiska edukacyjne przygotują oddziały IPN z różnych regionów Polski. Zaplanowano gry planszowe, komiksy, animacje, łamigłówki oraz zadania związane z wydarzeniami historycznymi.

Osobna przestrzeń zostanie poświęcona Pomarańczowej Alternatywie, która w latach 80. wykorzystywała happeningi i absurdalny humor do krytykowania władz komunistycznych. Uczestnicy zobaczą fotografie i pamiątki związane z ruchem oraz wezmą udział w warsztatach graffiti szablonowego i sitodruku. Dla najmłodszych przewidziano przygotowywanie czapeczek krasnoludków, kojarzonych z działalnością Pomarańczowej Alternatywy.

W ramach gry terenowej „Kronikarz Stulecia” uczestnicy będą rozwiązywać zagadki, wykonywać zadania i przygotowywać własną kronikę. W Przestrzeni Edukacji Rodzinnej zaplanowano budowanie historycznych makiet z klocków Lego, układanie puzzli, malowanie oraz proste zadania edukacyjne. Odbędzie się również turniej gry planszowej „Konspira”, dotyczącej działalności opozycji antykomunistycznej.

Relacje świadków i zbiory archiwalne

W przestrzeni „Opowiedziane” prezentowane będą relacje świadków wydarzeń XX wieku. Wspomnienia dotyczyć będą między innymi deportacji, zbrodni katyńskiej, powstania warszawskiego, pomocy udzielanej Żydom, rzezi wołyńskiej, Solidarności oraz działalności opozycji demokratycznej.

W strefie „Skarby Archiwum” zostaną pokazane dokumenty i pamiątki przechowywane w zasobach IPN. Z kolei przestrzeń „Okruchy Pamięci” będzie poświęcona prywatnym kolekcjom, listom, fotografiom i pamiętnikom przekazywanym do archiwów Instytutu.

Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN przedstawi projekt „Powracamy po swoich”. Prezentacja będzie dotyczyć poszukiwania ofiar systemów totalitarnych, prac archeologicznych oraz procesu identyfikowania odnalezionych szczątków.

Podczas kongresu odbędą się panele z udziałem historyków, naukowców, dyplomatów i zaproszonych gości. Rozmowy będą dotyczyć między innymi polityki historycznej, znaczenia Komitetu Obrony Robotników w 1976 roku, historii Układu Warszawskiego oraz działalności polskich instytucji i organizacji polonijnych zajmujących się zachowywaniem pamięci narodowej poza Polską.

Gościem specjalnym wydarzenia będzie fotoreporter Chris Niedenthal, znany z dokumentowania życia w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej w drugiej połowie XX wieku. Podczas spotkania opowie o swojej pracy oraz okolicznościach powstania najbardziej znanych fotografii. Jego zdjęcia przedstawiające dawny Wrocław zostaną zaprezentowane na wystawie „Tożsamość”.

W Kinie MEMORIA odbędą się projekcje filmów dokumentalnych i produkcji przygotowanych przez IPN. W programie znalazły się między innymi „Czarnobyl. Polska perspektywa” oraz „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino”. Pokazane zostaną również filmy dotyczące opozycji w PRL, Solidarności i ważnych postaci historycznych.

Dla dzieci przygotowano serię animowaną „Zwierzęca Brygada”, której bohaterami są zwierzęta związane z historią Polski. Widzowie w wieku od 3 do 9 lat będą mogli obejrzeć spektakl „Historia Misia Wojtka”, opowiadający o niedźwiedziu towarzyszącym żołnierzom 2. Korpusu Polskiego. Dla starszych odbiorców zaplanowano przedstawienie „Historia Wiktorii i Franka”, pokazujące narodziny Solidarności z perspektywy dzieci. Wybrane spektakle będą tłumaczone na polski język migowy.

Na zewnątrz Hali Stulecia będzie można zobaczyć wystawy poświęcone powojennej historii Wrocławia, twórczości Sergiusza Piaseckiego oraz fotografiom Chrisa Niedenthala. Zaplanowano także prezentację sprzętu wojskowego i pokazy grup rekonstrukcyjnych.

Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej jest adresowany do rodzin, uczniów, nauczycieli, pasjonatów historii oraz innych osób zainteresowanych dziejami Polski. Patronat medialny nad wydarzeniem objęły „Gazeta Wrocławska”, Radio Wrocław i TVP Wrocław. Udział w kongresie wymaga wcześniejszej rejestracji.

Możliwość rejestracji na wydarzenie: [LINK]

MB