.W zespole regularnie piszącym teksty dla działu Piękno Nauki na portalu wszystkoconajwazniejsze.pl podsumowujemy rok 2015 — oceniamy, jaki był on dla nauki.

Ja rok ten zapamiętam jako czas wielkich triumfów, ale też rosnących niepokojów. Niewątpliwie spektakularny przelot sondy New Horizons nad powierzchnią Plutona czy też odkrycie nowego gatunku hominidów to wydarzenia, które na trwałe zmienią nasze rozumienie świata. Opracowana niedawno technologia edytowania genomu daje nam całkiem nowe możliwości radzenia sobie z niedoskonałościami ludzkiego organizmu i leczenia chorób na poziomie DNA. Pozwala także na całkowite wyeliminowanie malarii, choroby trapiącej miliony ludzi na świecie. Z drugiej strony — coraz większa oporność bakterii na stosowane bez umiaru antybiotyki, wybuchy kolejnych epidemii czy też coraz widoczniej zmieniający się klimat pokazują, że mamy ciągle wiele do zrobienia.

Świat to niezwykle skomplikowany system naczyń połączonych, który dynamicznie się zmienia, reagując także na działalność ponad 7 miliardów przedstawicieli homo sapiens. Naukowcy starają się zrozumieć te procesy, byśmy mogli w miarę możliwości ograniczyć nasz wpływ na środowisko, a także bronić się przed negatywnymi zjawiskami.

Nauka daje odpowiedzi na pytania nurtujące nas od tysiącleci, ale też musi się zmierzyć z wyzwaniami, o których nie wiedzieliśmy jeszcze wczoraj.

W minionym roku świętowaliśmy stulecie ogólnej teorii względności, opisującej, jak masa i energia zakrzywiają czasoprzestrzeń. W 2015 roku wypadła także 110. rocznica annus mirabilis — dwunastu niezwykłych miesięcy, w czasie których 26-letni Albert Einstein opublikował cztery artykuły zmieniające paradygmaty rzeczywistości, pozwalające na powstanie m.in. fotografii cyfrowej a przy okazji dające mu Nagrodę Nobla. Naukowcy do dziś, 60 lat po jego śmierci, inspirowani są odkryciami tego pracownika urzędu patentowego.

Rok 2015 uświadamiał nam ponadto, że nauka musi czerpać z benedyktyńskiej cierpliwości i pokory. Misje kosmiczne, takie jak ta badająca Plutona czy też lądowanie Philae na komecie 67P/C-G, to praca wielkich zespołów przez kilkanaście lat. Nowy stellarator Wendelstein 7-X uruchomiony w grudniu tego roku w Greifswaldzie to kolejny krok do realizacji marzenia mającego już ponad pół wieku — o niewyczerpalnych zasobach energii. Reaktor termojądrowy próbuje „ukraść” gwiazdom „pomysł” na wytwarzanie energii — badania prowadzą tysiące ludzi skupionych w laboratoriach od Stanów Zjednoczonych po Australię i Chiny.

Dziś odkryć nie dokonują geniusze odizolowani od świata w wieżach swoich myśli. XXI wiek to czas kolektywnego badania rzeczywistości.

Marcin JAKUBOWSKI

Prof. Piotr DŁUGOSZ: Kolejne stracone pokolenie? Prof. Piotr DŁUGOSZ: Kolejne stracone pokolenie?
Prof. Piotr DŁUGOSZ

Prof. Piotr DŁUGOSZ

Kolejne stracone pokolenie?

Pandemia COVID-19 naruszyła dotychczasowy porządek świata i zmieniła funkcjonowanie wielu podsystemów społecznych. Jednym z nich jest subsystem edukacyjny, który musiał się dostosować do nowej sytuacji poprzez bezprecedensową zmianę trybu funkcjonowania polegającą na przejściu szkół na nauczanie zdalne.

Marcin JAKUBOWSKI: Lem. Człowiek renesansu Marcin JAKUBOWSKI: Lem. Człowiek renesansu
Marcin JAKUBOWSKI

Marcin JAKUBOWSKI

Lem. Człowiek renesansu

Lem interesował się cybernetyką, genetyką i kosmologią (rozważał możliwość istnienia rozpatrywanego dziś na serio „multiversum” – wielu wszechświatów sąsiadujących ze sobą). Tak nadużywane dziś określenie „człowiek renesansu” znakomicie pasowało do Lema.

Prof. Michał KLEIBER: Po pierwsze - edukacja Prof. Michał KLEIBER: Po pierwsze - edukacja
Prof. Michał KLEIBER

Prof. Michał KLEIBER

Po pierwsze - edukacja

W jakie absolutnie podstawowe kompetencje powinna wyposażać swych absolwentów szkoła?

Eliezer YUDKOWSKY: Siła inteligencji Eliezer YUDKOWSKY: Siła inteligencji
Eliezer YUDKOWSKY

Eliezer YUDKOWSKY

Siła inteligencji

Niedocenienie inteligencji pociąga za sobą niedoszacowanie potencjalnej potęgi sztucznej inteligencji.

Prof. Teodor SEDLARSKI: Trójmorze jest naszą wspólną szansą Prof. Teodor SEDLARSKI: Trójmorze jest naszą wspólną szansą
Prof. Teodor SEDLARSKI

Prof. Teodor SEDLARSKI

Trójmorze jest naszą wspólną szansą

Badania naukowe i innowacje odgrywają kluczową rolę w strategii rozwoju i zatrudnienia Unii Europejskiej. Stymulowanie działań w tych sektorach pozwoli opracować odpowiednie rozwiązania umożliwiające sprostanie istotnym wyzwaniom, takim jak zmiany klimatyczne, bezpieczeństwo energetyczne, zdrowie publiczne, warunki życia i pracy.

Tomás SIDENFADEN: Do kogo należy Mars? Elon Musk i rządy w kosmosie Tomás SIDENFADEN: Do kogo należy Mars? Elon Musk i rządy w kosmosie
Tomás SIDENFADEN

Tomás SIDENFADEN

Do kogo należy Mars?
Elon Musk i rządy w kosmosie

Zakładając, że SpaceX, Stany Zjednoczone Ameryki, Chiny, Unia Europejska, Rosja i Indie są wszystkie potencjalnymi graczami w kosmicznym wyścigu, do tej grupy mogłoby dołączyć także kilka innych firm. SpaceX może być pionierem w tej materii, ale prawdopodobnie znajdzie swoich następców.

Prof. Aleksander SURDEJ: Rzecz o reformie systemu szkoleń zawodowych we Francji Prof. Aleksander SURDEJ: Rzecz o reformie systemu szkoleń zawodowych we Francji
Prof. Aleksander SURDEJ

Prof. Aleksander SURDEJ

Rzecz o reformie systemu szkoleń zawodowych we Francji

Masowe bezrobocie wśród młodzieży przy równoczesnym braku pracowników w rozwijających się sektorach gospodarki to francuski paradoks – źródło napięć społecznych, a zarazem symptom dysfunkcjonalności systemu edukacyjnego w jego ogólnych i zawodowych komponentach.

Prof. Henry T. GREELY: Nauka i etyka a „poprawianie” ludzi Prof. Henry T. GREELY: Nauka i etyka a „poprawianie” ludzi
Prof. Henry T. GREELY

Prof. Henry T. GREELY

Nauka i etyka a „poprawianie” ludzi

Nowa biotechnologia jest ekscytująca i przerażająca zarazem. Jako taka musi zrobić wszystko, aby wyrządzone szkody zminimalizować. Nie może istnieć poza społeczeństwem.

Jarosław SZAREK: Polscy innowatorzy zmienili świat Jarosław SZAREK: Polscy innowatorzy zmienili świat
Jarosław SZAREK

Jarosław SZAREK

Polscy innowatorzy zmienili świat

Dzięki Polakom rozwinęła się elektronika, chemia, przemysł lotniczy. Polacy skonstruowali ręczne wykrywacze min i rozszyfrowali niemiecką Enigmę, dzięki czemu szybciej skończyła się II wojna światowa.

Nicholas RUDDICK: Solaris. Geniusz Lema w świetle arcydzieła Nicholas RUDDICK: Solaris. Geniusz Lema w świetle arcydzieła
Nicholas RUDDICK

Nicholas RUDDICK

Solaris. Geniusz Lema w świetle arcydzieła

Wartość poznawcza powieści tkwi raczej w spostrzeżeniach na temat tego, w jaki sposób ludzie konfrontują się z tajemniczym Obcym. Robimy to, jak przekonuje Lem, z nieuchronnie antropocentrycznej perspektywy, mierząc tego Obcego, nawet jeśli w najmniejszym stopniu nas nie przypomina, w skali antropometrycznej.

Prof. Jean-Pierre BOURGUIGNON: W rozmowie o Europie nie zapominajmy o wzmocnieniu polityki badawczej Prof. Jean-Pierre BOURGUIGNON: W rozmowie o Europie nie zapominajmy o wzmocnieniu polityki badawczej
Prof. Jean-Pierre BOURGUIGNON

Prof. Jean-Pierre BOURGUIGNON

W rozmowie o Europie nie zapominajmy o wzmocnieniu polityki badawczej

Jeżeli Europa nie weźmie się w garść i nie znajdzie nowego sposobu na wykorzystanie rodzimych talentów, aby utrzymać swoją pozycję na świecie, nie zapominając przy tym o wspólnych wartościach, takich jak swoboda badań, współpraca i pokój, jej znaczenie na arenie międzynarodowej znacznie spadnie.

Tomasz TUROWSKI: Gdy bioetyka spotkała pandemię Tomasz TUROWSKI: Gdy bioetyka spotkała pandemię
Tomasz TUROWSKI

Tomasz TUROWSKI

Gdy bioetyka spotkała pandemię

Z dyskusją wokół szczepionek mamy do czynienia od ponad dwóch dekad. Temat bezpieczeństwa i etyczności wraca jak bumerang. Rozgrzewa tym bardziej, że strony sporu posługują się obrazowymi analogiami, które mają zohydzić drugą stronę. Trudno o bardziej jednoznaczny przykład, jak nauka powinna służyć ludzkości.

Rafael YUSTE, Darío GIL: Dlaczego nauka powinna zrewolucjonizować świat polityki Rafael YUSTE, Darío GIL: Dlaczego nauka powinna zrewolucjonizować świat polityki
Darío GILRafael YUSTE

Darío GIL
Rafael YUSTE

Dlaczego nauka powinna zrewolucjonizować świat polityki

Kryzysy wymagają alternatywnych mechanizmów przywództwa, finansowania i koordynacji między instytucjami. Zamiast rekrutować naukowców na przywódców politycznych, musimy zaszczepić myślenie naukowe w nowych i istniejących instytucjach.

Magazyn idei "Wszystko Co Najważniejsze" oczekuje na Państwa w EMPIKach w całym kraju, w Księgarni Polskiej w Paryżu na Saint-Germain, naprawdę dobrych księgarniach w Polsce i ośrodkach polonijnych, a także w miejscach najważniejszych debat, dyskusji, kongresów i miejscach wykuwania idei.

Aktualne oraz wcześniejsze wydania dostępne są także wysyłkowo.

zamawiam