Teleskop Webba zbadał dysk z którego kiedyś powstaną księżyce

Przy pomocy Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba naukowcy dokonali pomiarów dysku materii otaczającego jedną z dużych planet pozasłonecznych. Całkiem możliwe, że to dysk z którego kiedyś powstaną księżyce księżyce tej planety. O badaniach poinformowały agencje kosmiczne NASA i ESA.

W Układzie Słonecznym dysk materii wokół planety był od dawna brany pod uwagę w hipotezach na temat powstania czterech dużych księżyców Jowisza

.W Układzie Słonecznym mamy osiem planet i ponad 400 księżyców. Księżyce planet powstawały na różne sposoby, ale przypuszcza się, że przynajmniej część z dużych powstała z gazu i pyłu otaczającego daną planetę, gdy ta formowała się.

Teraz dzięki Teleskopowi Webba uzyskaliśmy bezpośrednie obserwacje materii w dysku otaczającym dużą planetę w innym systemie niż Układ Słoneczny. Bogaty w węgiel dysk otacza planetę o nazwie CT Cha b, która jest oddalona od nas o 625 lat świetlnych.

System ten ma w centrum młodą gwiazdę o wieku 2 milionów lat. Gwiazda ta nadal akreuje (pobiera) materię z dysku wokół siebie. Jednak Teleskop Webba odkrył jeszcze inny osobny dysk – otaczający planetę, a nie gwiazdę.

Obserwacji dokonano w podczerwieni spektrografem MIRI. Wstępna analiza archiwalnych danych z Teleskopu Webba pokazała, że w dysku wokół planety występują różne molekuły, dokonano wiec głębszych analiz. Ostatecznie stwierdzono istnienie siedmiu rodzajów cząsteczek zawierających węgiel, w tym acetylenu (C2H2) i benzenu (C6H6).

Bogata w węgiel materia mocno różni się pod względem chemicznym od materii dysku wokół samej gwiazdy, w którym występuje woda, ale brakuje węgla. Sugeruje to gwałtowną ewolucję chemiczną, która zaszła w ciągu 2 milionów lat.

W Układzie Słonecznym dysk materii wokół planety był od dawna brany pod uwagę w hipotezach na temat powstania czterech dużych księżyców Jowisza. Musiały one uformować się z płaskiego dysku kilka miliardów lat temu, co ma ślad w położeniu płaszczyzn ich orbit wokół Jowisza. Dwa dalsze z tych księżyców (Ganimedes i Kallisto) są zbudowane w połowie z lodu wodnego, ale prawdopodobnie mają skaliste jądra, być może złożone z węgla lub krzemu.

Jak wygląda dysk z którego kiedyś powstaną księżyce planety?

.Zespół badawczy planuje przeprowadzić więcej obserwacji Teleskopem Webba, dokonując przeglądu podobnych obiektów, aby lepiej zrozumieć fizyczne i chemiczne właściwości dysków wokół młodych planet. Pozwoli to na zwiększenie naszej wiedzy o powstawaniu księżyców wokół planet, w tym kwestii, jak powstały księżyce w naszym systemie planetarnym.

Wyniki badań opublikowano w „The Astrophysical Journal Letters”. Autorami artykułu są Gabriele Cugno z Uniwersytetu w Zurychu (Szwajcaria) oraz Sierra Grant z Carnegie Institution for Science (USA).

Kosmiczny Teleskop James Webba to instrument należący do NASA. Agencja realizuje ten projekt we współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA) i Kanadyjską Agencją Kosmiczną (CSA). ESA wniosła połowę wkładu w instrument MIRI. Teleskop umieszczono w kosmosie w 2021 roku.

Astronomowie uchwycili jedną z najjaśniejszych gromad kulistych w Drodze Mlecznej

.Naukowcy za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a zobrazowali gromadę kulistą oznaczona jako NGC 104, znajdującą się w gwiazdozbiorze Tukana.

Jak tłumaczą badacze z ESA, na obrazie z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a widoczna jest jasna gromada kulista znana jako NGC 104. Jest ona oddalona o około 14 700 lat świetlnych od Układu Słonecznego i znajduje się w gwiazdozbiorze Tukana. Gromada jest położona ponad 24 tysiące lat świetlnych od centrum Drogi Mlecznej, a jej średnica wynosi około a jej 120 lat świetlnych.

Gromady kuliste to, jak opisują naukowcy, sferoidalne grupy gwiazd, który są połączone grawitacyjnie, a największa koncentracja tych obiektów występuje w centrum struktur. Gromady kuliste mogą zawierać od kilkudziesięciu tysięcy do wielu milionów gwiazd, z których wszystkie krążą w stabilnej, zwartej formacji. Te kosmiczne obiekty są podobne w formie do karłowatych galaktyk sferoidalnych.

Jak wskazują astronomowie, NGC 104, jest widoczna z Ziemi gołym okiem i jest drugą najjaśniejszą po Omega Centauri, gromadą kulistą na nocnym niebie. Początkowo była uznawana za pojedynczą gwiazdę, ale w 1751 astronom Nicolas Louis de Lacaille, podczas wyprawy na Przylądek Dobrej Nadziei, skatalogował ją jako mgławicę.

Tukan (łac. Tucana) jest 48. co do wielkości gwiazdozbiorem, znajdującym się na południowym niebie. W Polsce jest on niewidoczny. Liczba gwiazd dostrzegalnych w nim gołym okiem wynosi około 25. Po raz pierwszy konstelacja ta została opisana w atlasie „Uranometria” przez niemieckiego astronoma Johanna Bayera w 1603 roku, na podstawie opisu i szkiców holenderskich żeglarzy. Najjaśniejszą gwiazdą konstelacji leżąca w odległości 199 lat świetlnych od Układu Słonecznego jest Alfa Tucanae.

Kosmiczny Teleskop Hubble’a, został wystrzelony na niską orbitę okołoziemską w 1990 roku i od tej pory pomaga naukowcom lepiej poznawać Wszechświat. Nie był on pierwszym teleskopem kosmicznym, ale jest jednym z największych i najbardziej wszechstronnych, przez co jest jednym najważniejszych narzędzi badawczych w historii ludzkości. Teleskop Hubble’a został nazwany na cześć astronoma Edwina Hubble’a. Space Telescope Science Institute (STScI) wybiera cele Hubble’a i przetwarza uzyskane dane, podczas gdy Goddard Space Flight Center (GSFC) kontroluje sam statek kosmiczny.

Test dostępny na łamach Wszystko co Najważniejsze: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/astronomowie-uchwycili-jedna-z-najjasniejszych-gromad-kulistych-w-drodze-mlecznej-2/

PAP/MB