Waszyngton stał się arbitrem dostępu do modeli AI

Sztuczna inteligencja dołączyła do klubu technologii regulowanych przez bezpieczeństwo narodowe. 26 czerwca 2026 r. OpenAI i Anthropic dystrybuowały flagowe modele wyłącznie klientom zatwierdzonym przez Waszyngton.

.Dwa tygodnie negocjacji między Waszyngtonem a firmą Anthropic zakończyły się formułą, której branża AI jeszcze nie widziała. Sekretarz handlu Howard Lutnick wysłał do współzałożyciela Anthropic, Toma Browna, list zawierający listę zatwierdzonych podmiotów. Ponad sto firm i agencji rządowych dostało dostęp do Claude’a Mythos 5. Pozostałe nie.

Tego samego dnia, 26 czerwca, OpenAI ogłosiło serię modeli GPT-5.6: Sol, Terra i Luna. W oficjalnym komunikacie firma przyznała, że na prośbę rządu USA zaczyna od „ograniczonego podglądu dla małej grupy zaufanych partnerów, których uczestnictwo zostało zgłoszone rządowi”. OpenAI dodało, że pracuje z administracją nad budową „powtarzalnego procesu dla przyszłych premier modeli”. Szersze udostępnienie – za kilka tygodni.

Kilka godzin na wyłączenie

Historia zaczęła się 12 czerwca. Lutnick wysłał Amodeiowi list z żądaniem wyłączenia zarówno Fable 5, jak i Mythos 5. Według Fortune czas na reakcję wynosił dziewięćdziesiąt minut. Nakaz dotyczył wszystkich klientów na świecie, w tym pracowników Anthropic będących obcokrajowcami.

Oficjalną przyczyną był jailbreak Fable 5 zgłoszony przez niezidentyfikowaną firmę: technika polegająca na proszeniu modelu o analizę kodu i wskazywanie podatności w systemach, potencjalnie przydatna do przeprowadzania cyberataków. Anthropic przyznało, że technika jest realna, ale zakwestionowało proporcjonalność reakcji rządu, pisząc wprost: „Nie zgadzamy się, że wykrycie wąskiego potencjalnego jailbreaku powinno być powodem wycofania modelu komercyjnego wdrożonego u setek milionów użytkowników”.

Był to pierwszy przypadek w historii, w którym rząd USA zablokował dostępność modelu AI, powołując się na bezpieczeństwo narodowe. Zaledwie trzy dni wcześniej Fable 5 był dostępny publicznie.

Nowy reżim budowany w biegu

.Mechanizm, który wyłonił się z tych dwóch tygodni, nie wygląda jak tymczasowe rozwiązanie kryzysowe. Administracja Trumpa zastrzegła sobie prawo do zmiany listy zatwierdzonych podmiotów „w dowolnym momencie”. Fable 5 – wersja konsumencka, dostępna dla zwykłych użytkowników, nadal pozostaje niedostępna.

Sam OpenAI, zdając sobie sprawę z wagi precedensu, zawarło w komunikacie zdanie wyjątkowo rzadkie w branżowej komunikacji: firma wyraziła nadzieję, że ten model kontroli dostępu nie stanie się długoterminowym standardem. Przyznanie, że coś nie powinno stać się normą, jest wymowniejsze niż zaprzeczenie, że już nią jest.

Dla Anthropic stawka jest też konkretnie finansowa. Po rundzie finansowania wartej blisko 65 miliardów dolarów firma wyceniana jest na około 965 miliardów dolarów i złożyła poufnie wniosek o IPO. Blokada flagowego modelu podczas kluczowego okna przed wejściem na giełdę to nie abstrakcyjne ryzyko regulacyjne.

Ci, którzy czekają na liście

.Europejscy urzędnicy wyrazili frustrację nową zależnością od decyzji zapadających w Waszyngtonie. To zrozumiała reakcja na sytuację, w której dostęp do narzędzi AI przestaje być kwestią umowy z dostawcą, a zaczyna być kwestią polityczną.

Pytanie, które stawia ta historia, nie jest pytaniem o cyberbezpieczeństwo. Jest pytaniem o władzę: kto decyduje, kto dostaje dostęp do najpotężniejszych narzędzi cyfrowych epoki, na jakich warunkach i za jaką cenę autonomii. Administracja Trumpa właśnie odpowiedziała.

Szymon Ślubowski