XIX-wieczny krucyfiks wrócił do Malborka

XIX-wieczny drewniany krucyfiks, zaginiony po II wojnie światowej, został przekazany w depozyt do Muzeum Zamkowego w Malborku. Zabytek odnaleziono w prywatnej kolekcji w Bawarii i sprowadzono do Polski dzięki współpracy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN) oraz muzeów w Malborku.

Prywatny posiadacz krucyfiksu po zapoznaniu się z dokumentacją zdecydował o przekazaniu zabytku stronie polskiej

.Na trop rzeźby natrafił dyrektor Muzeum Miasta Malborka Tomasz Agejczyk, prowadzący badania w ramach programu „Badanie Polskich Strat Wojennych”. Autentyczność obiektu potwierdzili eksperci z Muzeum Zamkowego na podstawie zachowanej dokumentacji fotograficznej sprzed 1908 roku oraz sygnatury rzeźbiarza Osmara Trillhaase.

Prywatny posiadacz krucyfiksu, który otrzymał go wiele lat po wojnie w Niemczech, po zapoznaniu się z dokumentacją bezwarunkowo zdecydował o przekazaniu zabytku stronie polskiej. Przekazanie obiektu do malborskich zbiorów odbyło się 10 czerwca br.

„Każdy taki powrót to jest bardzo ważne wydarzenie w życiu naszego muzeum. (…) Budujemy tożsamość tego miejsca za pomocą historii” – powiedziała PAP koordynatorka „Projektu Straty” w Muzeum Zamkowym w Malborku Aleksandra Siuciak.

Przed wojną krucyfiks był przechowywany w Baszcie Maślankowej, a później stanowił centralną postać Grupy Ukrzyżowania w Zamku Średnim. Była to kopia dzieła słynnego rzeźbiarza Tilmana Riemenschneidera

„Wiedzieliśmy, że obiekt czekał na swoją kolej, by trafić do wnętrz zamkowych. Mieliśmy zdjęcie potwierdzające to miejsce i tu nie było wątpliwości. Wahaliśmy się jednak co do datowania – czy to XIX wiek, czy okres wcześniejszy. Wątpliwości rozstrzygnęło osobiste obcowanie z zabytkiem. Na tyłach odkryliśmy sygnaturę rzeźbiarza, której nie było widać na fotografiach” – przekazała Siuciak.

Obecnie obiekt wymaga szczegółowych badań konserwatorskich w celu oceny wtórnych ingerencji w jego strukturę.

„Zajmą się nim nasi konserwatorzy. Opiekunka kolekcji rzeźby wykona analizę, żebyśmy mieli pełną wiedzę na temat tego zabytku” – zapowiedziała Siuciak.

W grudniu 2025 roku do malborskich zbiorów powróciła również XIV-wieczna głowa figury św. Jakuba Starszego, stanowiąca element dawnego wystroju kościoła NMP na Zamku Wysokim. Artefakt został zidentyfikowany w zbiorach Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze i odzyskany dzięki staraniom resortu kultury. Obecnie rzeźba, będąca depozytem Skarbu Państwa, jest eksponowana w zamkowym kościele w specjalnej gablocie poniżej oryginalnego torsu apostoła.

Według danych MKiDN, resort prowadzi obecnie ponad 200 postępowań restytucyjnych w 18 krajach. Od 2008 roku do Polski powróciło 900 utraconych dóbr kultury, a do samego Muzeum Zamkowego w Malborku od 2018 roku trafiło ponad 20 odzyskanych eksponatów.

PAP/MB