Ile osób budowało wielkie średniowieczne katedry?

Ilu robotników tak naprawdę potrzeba było do budowy tych wielkich konstrukcji? Dokumenty z budowy katedry w Gironie sugerują, że średniowiecze katedry były budowane przez mniej osób, niż wcześniej sądzono.

Do budowy wystarczał mały, doświadczony zespół

.Powszechna wyobraźnia, ukształtowana w dużej mierze przez XIX-wiecznych historyków i pisarzy takich jak Jules Michelet i Viktor Hugo, często przedstawia place budowy katedr jako rozległe przestrzenie rojące się od setek robotników. Te wspaniałe zabytki, które przetrwały wieki, zdają się wymagać armii robotników do wzniesienia ich ścian i sklepień. 

Jednak dowody historyczne przedstawiają zupełnie inną historię. Średniowieczne place budowy katedr, dalekie od przeludnienia, były często zaskakująco małe. Budowa katedry w Gironie stanowi przykład takiego stylu pracy.

Najbardziej wartościowym źródłem wiedzy o sile roboczej zaangażowanej przy budowie średniowiecznej katedry są księgi rachunkowe prowadzone przez fabrique. Za tym słowem kryje się organ administracyjny nadzorujący przebieg prac budowlanych. W przypadku katedry w Gironie tego typu dokumentacja ma wyjątkowe znaczenie, ponieważ zachowała się w dość szczegółowej formie. 

Obejmuje ona cotygodniowe wykazy robotników zatrudnianych przy budowie przez całe XV stulecie. Te dane pozwalają historykom na obliczenie całkowitej liczby pracowników potrzebnych do tego, by powstały średniowieczne katedy.

Okazuje się, że budowa katedry nie wymagała ogromnej liczby robotników. Liczebność średniowiecznej siły roboczej i była uwarunkowana względami ekonomicznymi. Robotników zatrudniano tylko wtedy, gdy istniało wyraźne zapotrzebowanie na ich siłę roboczą. Nad katedrami pracowało średnio 10 robotników dziennie, a nawet w okresach wzmożonej aktywności liczba ta pozostawała skromna. Naukowcy wskazują, że w budowie pierwszych dwóch przęseł jednonawowej katedry brało udział co najwyżej około trzydziestu robotników, podczas gdy do ukończenia zamknięcia nowej nawy w dalszej części stulecia potrzebnych było zaledwie około piętnastu.

Dzięki nowym badaniom znamy także podział ról na przeciętnej budowie. Potrzebni byli kamieniarze i murze, cieśle, rzeźbiarze i malarze, ale także niewykwalifikowani robotnicy, tragarze i czeladnicy. 

Maciej Bzura