Jak brzmi muzyka tworzona przez szympansa Ayumu

Japoński szympans Ayumu z Kyoto University stworzył muzykę, łącząc bębnienie narzędziami z wokalizą. Zdaniem naukowców jego występy sugerują, że u ssaków naczelnych wyrażanie emocji głosem mogło częściowo wyewoluować w stronę wyrażania ich za pomocą instrumentów.

Bębnienie u szympansów nie jest niczym nowym

.Ayumu to 26-letni szympans z Centrum Ewolucyjnych Początków Zachowań Ludzkich na Kyoto University. W lutym 2023 r. spontanicznie zagrał układ muzyczny, używając desek podłogowych do bębnienia i jednocześnie wydając złożone, ustrukturyzowane dźwięki przypominające wokalizę. Do końca marca 2025 r. jego opiekunowie – naukowcy zaobserwowali łącznie 89 takich występów.

Zauważyli, że sekwencje dźwięków były uporządkowane, a uderzenia narzędzi utrzymywały stały rytm, dokładniejszy niż kiedy szympans bębnił rękami lub stopami. Towarzyszyła temu rozbudowana mimika, według badaczy – wskazująca, że zwierzę odczuwa w tym czasie silne emocje.

Na łamach czasopisma „Annals of the New York Academy of Sciences” badacze przypomnieli, że bębnienie u szympansów nie jest niczym nowym. Jednak połączenie go z wokalizacją, z zachowaniem tak wysokiego stopnia rytmiczności, nie zostało wcześniej opisane.

Poprzednie badania sugerowały także, że muzyka, zwłaszcza instrumentalna, mogła powstać, gdy emocje, które zwykle wyrażamy głosem, zaczęto przekładać na dźwięki wytwarzane narzędziami. Starożytne instrumenty perkusyjne były jednak zwykle wykonywane z nietrwałych materiałów, jak drewno lub skóry zwierząt, co utrudnia ich badania na podstawie dowodów archeologicznych. Dlatego obserwowanie muzyki u naszych „kuzynów” – szympansów i innych naczelnych – może stanowić klucz do zrozumienia ewolucji muzyki.

W ramach badań naukowcy analizowali zachowania Ayumu, dzieląc je na kilka elementów: uderzanie, przeciąganie i rzucanie. Następnie sprawdzali zależności między nimi, by odróżnić zachowania przypadkowe od celowych. Oceniali także odstępy między uderzeniami i porównywali rytmiczną stabilność użycia narzędzi z rytmem bębnienia rękami lub stopami.

Ile lat ma muzyczny szympans Ayumu?

.Wyniki pokazały, że sekwencje dźwięków granych przez Ayumu nie były przypadkowe – między uderzeniami utrzymywał on regularne odstępy, jak gdyby korzystał z metronomu. Granie wyłącznie rękami lub nogami nie dawało takiego efektu. Dodatkowo podczas gry zwierzę robiło miny świadczące o odczuwaniu pozytywnych emocji.

Jak podkreślili badacze, takie przejawy emocji rzadko widać u szympansów tylko przy wydawaniu dźwięków głosem. Sugeruje to, że uczucia, które normalnie wyrażane są wokalnie, mogą być pokazywane również poprzez dźwięki wytwarzane narzędziami.

Kolejnym etapem badania będzie prześledzenie reakcji innych szympansów na muzyczne występy Ayumu.

Internet zwierząt. Odkrywanie zbiorowej inteligencji życia

.W erze cyfrowej, kiedy internet rzeczy (Internet of Things, IoT) staje się coraz powszechniejszy, zmienia się nasze postrzeganie połączeń i interakcji między obiektami. To właśnie ta koncepcja zainspirowała badaczy do rozważenia, czy podobne technologie mogłyby zostać wykorzystane do śledzenia i badania zwierząt, co doprowadziło do powstania nowatorskiego pomysłu – internetu zwierząt – pisze prof. Piotr TRYJANOWSKI

Idea ta, rozwijana przez naukowców takich jak Martin Wikelski, opiera się na stworzeniu globalnej sieci danych, która umożliwiałaby monitorowanie i analizowanie zachowań zwierząt w czasie rzeczywistym. Dla jednych jest to nowy sposób badania świata, dla innych – rewolucja, która może zmienić nasze rozumienie ekosystemów i zachowań zwierząt. Zresztą na ten temat powstaje coraz więcej publikacji, a niewątpliwym liderem jest wspomniany prof. Martin Wikelski, dyrektor oddziału Instytutu Maxa Plancka w Radolfzell (Niemcy), badającego zachowania zwierząt. Właśnie ukazała się jego książka zatytułowana po prostu The Internet of animals, która jest pewnym intelektualnym pokłosiem, pisanym w stylu popularnonaukowym, a której podstawę stanowiła realizacja wspaniałego projektu ICARUS (International Cooperation for Animal Research Using Space). Zostajemy nie tylko wprowadzeni w świat technologii stosowanych do śledzenia zwierząt, ale także dowiadujemy się, jak trudna i pełna wyzwań może być droga do realizacji tak ambitnych celów.

Prof. Martin Wikelski, który od dzieciństwa fascynował się zwierzętami, zbudował zespół badawczy, który nieustannie dąży do przekształcenia wizji internetu zwierząt w rzeczywistość. Dzięki inicjatywie ICARUS badacze mogą śledzić migracje tysięcy zwierząt na całym świecie za pomocą małych, zasilanych energią słoneczną nadajników. Droga do tych sukcesów poprzedzona jest jednak licznymi trudnościami i niepowodzeniami, co pokazuje, jak istotne są wytrwałość i współpraca w nauce.

Dla każdego, kto kiedykolwiek realizował własne, niekoniecznie przyrodnicze projekty badawcze, książka Wikelskiego może być inspirującą lekturą. Opisując doświadczenia z oznakowaniem ptaków, autor mimowolnie przypominał mi moje własne przygody z sikorami, kaniami i bocianami, które podobnie jak w jego badaniach, stały się nosicielami maleńkich nadajników. To wszystko pozwala zrozumieć, w jaki sposób badacze łączą nowoczesne technologie z klasycznymi pytaniami dotyczącymi zachowań zwierząt. Ptaki i inne zwierzęta mogą komunikować się i ta komunikacja wpływa na ich migracje i inne zachowania. Przy odpowiednim podejściu możemy przewidzieć, jak będą poruszały się całe stada na podstawie ruchów jednego lidera. Jest to fascynujący przykład tego, jak technologia może wspierać rozwój ekologii i nauk o zachowaniu zwierząt. W ostatnich latach jesteśmy świadkami rewolucyjnego podejścia do badania zachowań zwierząt, podkreślając niewykorzystany dotąd potencjał nowoczesnej technologii w rozumieniu świata przyrody. Dzięki wysiłkom zespołu ICARUS możemy wyobrazić sobie świat, w którym zwierzęta są wyposażone w urządzenia GPS, przesyłające dane w czasie rzeczywistym na temat ich ruchów i interakcji. Ten internet zwierząt może zasadniczo zmienić nasze rozumienie globalnej ekologii, podobnie jak projekt poznania ludzkiego genomu zrewolucjonizował naszą wiedzę o ludzkiej genetyce.

Tekst dostępny na łamach Wszystko co Najważniejsze: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/prof-piotr-tryjanowski-internet-zwierzat-odkrywanie-zbiorowej-inteligencji-zycia/

PAP/MB