Europa potrzebuje strategicznego przebudzenia [Emmanuel MACRON]

Prezydent Francji Emmanuel Macron powtórzył 28 stycznia 2026 r. na spotkaniu z premierami Danii i Grenlandii, Mette Frederiksen i Jensem-Frederikiem Nielsenem, że sytuacja związana z Grenlandią jest wezwaniem do przebudzenia strategicznego dla całej Europy.

Europa potrzebuje strategicznego przebudzenia

.Emmanuel Macron powiedział, że przebudzenie to powinno koncentrować się na „potwierdzeniu naszej europejskiej suwerenności, wkładzie w bezpieczeństwo Arktyki, walce z ingerencjami zagranicznymi i dezinformacją”. Podczas wspólnych oświadczeń dla prasy powtórzył słowa solidarności i wsparcia dla Danii i Grenlandii.

Zapowiedział też, że rozmowy z Mette Frederiksen i Jensem-Frederikiem Nielsenem będą dotyczyć kwestii bezpieczeństwa. – Wobec postawy Rosji na Dalekiej Północy (…), obecności gospodarczej Chin i strategicznych konsekwencji tego zbliżenia zgadzamy się do konieczności wzmocnienia naszej postawy obronnej w Arktyce – powiedział. Francuski prezydent wyraził poparcie dla rosnącego zaangażowania NATO w tym regionie i planowanego przyspieszenia realizacji partnerstwa strategicznego między UE i Grenlandią, podpisanego w 2023 roku.

Obecny ład światowy może zniknąć

.Mette Frederiksen również uznała, że „NATO powinno odgrywać ważniejszą rolę w rejonie Arktyki i Dalekiej Północy”, w tym w rejonie Grenlandii. W tym kontekście podkreśliła rolę manewrów Arctic Endurance i wyraziła wdzięczność za wkład Francji w te ćwiczenia. – Jesteśmy w sytuacji, gdy ład światowy taki, jaki go znamy, jest pod presją – podkreśliła. Porządek ten – jak mówiła – zmienia się szybko, a nawet może zniknąć. W tej sytuacji potrzebujemy Europy silniejszej niż kiedykolwiek, która ma wolę i zdolność do obrony naszych wartości – powiedziała premier Danii.

Jens-Frederik Nielsen podkreślił, że bliska współpraca Francji z Grenlandią w obecnej sytuacji dotyczy nie tylko samej wyspy oraz jest ważna dla poszanowania demokracji i prawa. Jak zapowiedział Pałac Elizejski, w trakcie spotkania przywódców Danii i Grenlandii z prezydentem Francji omówione zostaną wyzwania dla bezpieczeństwa w rejonie Arktyki oraz możliwości wsparcia przez Francję i całą Unię Europejską rozwoju gospodarczego i społecznego Grenlandii.

Grenlandia, będąca autonomiczną częścią Królestwa Danii, stała się w ostatnich miesiącach przedmiotem ostrego sporu dyplomatycznego między USA, których prezydent Donald Trump deklarował zamiar przejęcia wyspy, a Danią i kilkoma popierającymi ją krajami NATO. W minionym tygodniu Donald Trump po rozmowie z sekretarzem generalnym NATO Markiem Ruttem ogłosił, że jednak nie wprowadzi dodatkowych ceł na towary z ośmiu państw, w tym Francji, które wysłały delegacje wojskowe na Grenlandię. 6 lutego Francja otworzy swój konsulat w Nuuk; krok ten Emmanuel Macron zapowiedział wiosną 2025 r. podczas wizyty na wyspie.

Kto rządzi Grenlandią?

.Grenlandia, będąca największą wyspą świata, stanowi część Królestwa Danii. Ma ona status autonomicznego terytorium zamorskiego wchodzącego w skład tego królestwa. Chociaż Grenlandia jest zależna od Kopenhagi, to duży stopień niezależności oraz autonomiczności, jakimi cieszy się ten region powoduje, iż relacje między metropolią i tym terytorium zależnym przypominają bardziej relacje jak pomiędzy dwoma odrębnymi państwami. Kto rządzi Grenlandią? – to pytanie coraz częściej wraca w analizach.

Odpowiedź na pytanie dotyczące tego, kto rządzi na Grenlandii, a dokładniej, kto sprawuję władzę na Grenlandii, w świetle powyższych faktów nie jest wcale łatwa. Problematyka tego zagadnienia ma związek właśnie przede wszystkim z dużego stopnia autonomią tej wielkiej, arktycznej wyspy, której początek przypadł na 1979 r., a znaczące rozszerzenie nastąpiło w 2009 r. Pomimo tego, że Grenlandia – największa wyspa globu – cieszy się dużego stopnia niezależnością i samorządnością, to ma ona jednak nadal podległy stosunek wobec Kopenhagi i uzależniona jest od Królestwa Danii.

Głową państwa pozostaje tym samym duński monarcha, którym obecnie, od 14 stycznia 2024 r., jest król Danii Fryderyk X. Jednak analogicznie jak w najbardziej znanej monarchii współczesnego zachodniego świata, którą jest Wielka Brytania, rola monarchy tak samo i w Królestwie Danii ogranicza się w zasadzie wyłącznie do funkcji reprezentacyjnych i ceremonialnych. W realiach monarchii konstytucyjnej jaką jest Dania w kontekście sprawowania realnej władzy wykonawczej zdecydowanie bardziej liczy się premier i tak samo jest w kontekście Grenlandii. Obecnie premierem Danii jest Mette Frederiksen. Dania odpowiada za politykę zagraniczną oraz obronę wyspy.

.Realna władza w większości obszarów należy jednak do premiera Grenlandii, który jest wyłaniany po wyborach przez większość parlamentarną w grenlandzkim parlamencie, który nosi nazwę Inatsisartut – liczy on 31 miejsc oraz ma jednoizbowy charakter. Premierem Grenlandii zostaje tym samym lider zwycięskiej partii w wyborach do Inatsisartutu, czyli takiego ugrupowania, które uzyska największą liczbę głosów w wyborach, lub przywódca partii, któremu uda utworzyć się koalicję rządową. Obecnie premierem Grenlandii jest Jens-Frederik Nielsen.

PAP/MJ