Projekty podstaw dla liceów i techników już opublikowane. Co z podręcznikami na 2027 rok?

IBE ujawnił projekty nowych podstaw programowych dla liceów i techników. W dokumentach pojawia się rok bazowy, a osobno przedstawiono propozycje przedmiotów do wyboru dyrektora. Sprawdzamy, co ta publikacja zmienia w pracach nad podręcznikami do nowej podstawy programowej na 2027 rok i dlaczego rodzice nadal powinni czekać na wykaz swojej szkoły.

.Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy opublikował 22 października 2026 roku propozycje podstaw programowych kształcenia ogólnego dla liceum i technikum. Po raz pierwszy rodzice, nauczyciele i wydawcy mogą zobaczyć w jednym miejscu projekty wymagań dla przedmiotów, których od września 2027 roku ma uczyć się pierwszy rocznik reformy szkół ponadpodstawowych. Dokumenty są ważnym krokiem w pracach nad nowymi podręcznikami, lecz nadal pozostają propozycjami ekspertów.

Na stronie IBE znajdują się między innymi projekty dla języka polskiego, matematyki, historii, języków obcych, nauk przyrodniczych i informatyki oraz część ogólna dla liceum i technikum. Opublikowano też osobne dokumenty dla branżowych szkół I i II stopnia oraz propozycje przedmiotów, które może wybrać dyrektor.

Co publikacja projektów zmienia w pracach nad podręcznikami?

Dotychczas wydawcy znali harmonogram reformy oraz jej ogólne założenia. Teraz mogą zestawić plany nowych książek z opublikowanymi propozycjami dla poszczególnych przedmiotów, zobaczyć sposób zapisania wymagań i przeanalizować, które umiejętności projekt przypisuje do pierwszego roku nauki. Jest to wniosek z dostępności dokumentów, a nie informacja, że konkretne serie podręczników zostały już ukończone lub zaakceptowane.

Różnicę dobrze pokazuje projekt dotyczący języka polskiego. Część wymagań została w nim wyraźnie oznaczona jako przeznaczona do realizacji w roku bazowym; obejmuje między innymi tworzenie wypowiedzi argumentacyjnej, pracę z różnymi przekazami medialnymi i krytyczną ocenę informacji. Autor książki dla klasy pierwszej może więc zobaczyć, jak eksperci wyobrażają sobie punkt wyjścia ucznia, ale dopiero ostateczna podstawa przesądzi o obowiązkowym zakresie nauczania. Sam projekt języka polskiego opublikowano tutaj [LINK].

Opracowanie podręcznika nie polega na mechanicznym przepisaniu punktów z podstawy. Trzeba zdecydować, jak objaśnić pojęcia, dobrać teksty i zadania, stopniować trudność oraz pozwolić uczniowi wykorzystać poznaną wiedzę. Dlatego data publikacji projektu nie jest datą wydania książki ani ogłoszenia listy zakupowej dla wszystkich pierwszych klas. Cały proces i odrębne terminy dla kolejnych typów szkół wyjaśniamy w materiale „Podręczniki do nowej podstawy programowej 2027. Liceum, technikum i szkoła branżowa”.

Czym będzie rok bazowy w pierwszej klasie?

Jedną z propozycji przedstawionych przez IBE jest „rok bazowy” – pierwszy rok liceum i technikum pomyślany jako pomost między szkołą podstawową a dalszą nauką. Szkoła ma w tym czasie pomagać uczniowi porządkować wcześniejszą wiedzę, rozwijać podstawowe umiejętności i uczyć się pracy wymagającej większej samodzielności. Ma to również służyć rozpoznaniu zainteresowań i przygotowaniu do świadomych wyborów dotyczących późniejszej nauki w zakresie rozszerzonym.

Dla podręczników do pierwszej klasy oznacza to ważne pytanie o konstrukcję materiału. Jeżeli propozycja roku bazowego zostanie przyjęta, książka powinna pomagać ustalić wspólny punkt wyjścia, a zarazem otwierać drogę do pogłębiania wiedzy w kolejnych latach. Nie wynika z tego jednak, że każdy uczeń będzie wybierał wszystkie rozszerzenia dopiero po zakończeniu pierwszej klasy; o organizacji zajęć przesądzą ostateczne przepisy, plan nauczania i decyzje szkoły.

Rok bazowy ma znaczenie zarówno dla liceum, jak i technikum, ale nie znosi różnicy między nimi. Uczeń technikum nadal będzie realizował kształcenie ogólne obok przygotowania zawodowego, którego podstawy i materiały należy rozpatrywać osobno. Co sprawdzić w książkach do tych szkół, wyjaśniamy w poradnikach „Podręczniki do liceum od 2027 roku. Co będzie potrzebne w pierwszej klasie?” i „Podręczniki do technikum od 2027 roku. Które książki obejmie nowa podstawa programowa?”.

Czy nowe przedmioty oznaczają nowe książki dla każdego ucznia?

Na stronie IBE, obok projektów dla przedmiotów kształcenia ogólnego, zamieszczono osobną grupę propozycji dotyczących przedmiotów do wyboru dyrektora. Są w niej między innymi astronomia, analiza i modelowanie danych, wiedza o mediach, technologie przełomowe oraz bezzałogowe statki powietrzne. Ich pojawienie się wśród projektów nie oznacza, że każdy licealista lub uczeń technikum będzie miał wszystkie te zajęcia, ani że rodzina powinna już szukać do nich podręczników.

Najpierw trzeba będzie poznać ostateczne zasady organizacji nauczania i ofertę danej szkoły. Placówka może wskazać podręcznik, inne materiały edukacyjne albo prowadzić zajęcia bez jednej obowiązkowej książki. Uczeń będzie potrzebował przede wszystkim zestawu dobranego do jego klasy i realizowanego programu, a nie katalogu wszystkich przedmiotów wymienionych w projektach.

Także w technikum obecność nowych propozycji przedmiotów ogólnych nie jest informacją o zmianie wszystkich kwalifikacji zawodowych. Rodzice powinni osobno sprawdzić podstawę przedmiotów ogólnych i materiały potrzebne do nauki konkretnego zawodu. To rozróżnienie stanie się szczególnie ważne, gdy pojawią się pierwsze oferty wydawnictw reklamowane hasłem „technikum 2027”.

Kiedy projekt stanie się podstawą, a książka trafi do wykazu MEN?

Opublikowane 22 października 2026 r. dokumenty przygotowali eksperci pracujący przy IBE. Na stronie instytutu wskazano recenzentów projektów, natomiast depesza PAP zapowiada ich dalszą ocenę, w tym przez Radę ds. Monitorowania Wdrażania Reformy Oświaty im. Komisji Edukacji Narodowej. Następnie propozycje trafią do Ministerstwa Edukacji Narodowej, które zdecyduje o ostatecznym kształcie i wprowadzeniu podstaw programowych. Planowanym początkiem ich stosowania w pierwszych klasach jest 1 września 2027 roku.

To oznacza, że na dziś trzeba odróżniać trzy etapy: opublikowany projekt podstawy, przyjętą podstawę obowiązującą szkoły oraz podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego. Dopiero ten ostatni może zostać potwierdzony wpisem do ministerialnego wykazu, po wymaganej procedurze opiniowania. Wyszukiwarkę i znaczenie numeru dopuszczenia opisujemy w tekście „Wykaz podręczników MEN do nowej podstawy programowej”.

Publikacja projektów nie wyznacza ceny nowych książek, liczby tomów ani terminu udostępnienia każdej serii. Nie rozstrzyga też, którą z dopuszczonych później książek wybierze konkretna szkoła. Rodzina powinna zatem śledzić informację o postępach reformy, ale zakup odłożyć do chwili, gdy szkoła ogłosi zestaw na rok 2027/2028. O tym, kiedy i jak go sprawdzić, piszemy w tekście: „Lista podręczników na rok szkolny 2027/2028. Kiedy szkoła ją ogłosi?”.

Podstawa programowa będzie też punktem odniesienia dla nowej matury, planowanej w liceach na 2031 rok, a w technikach na 2032 rok. Ogłoszenie propozycji nie określa jednak jeszcze budowy arkusza ani zasad oceniania. Różnicę między materiałem do wieloletniej nauki a przyszłym dokumentem egzaminacyjnym opisujemy w artykule „Nowa matura 2031 i podręczniki dla pierwszego rocznika reformy”.

Karolina Jaszowiecka/PAP/IBE