Czy Francuzi chcą jeszcze bronić swojego kraju? [Rod DREHER]

Rod Dreher o Francji mówi z bólem, gniewem i lękiem, pytając na łamach „Le Journal du Dimanche”, czy jej obywatele zachowali wolę obrony własnego kraju. Amerykański eseista ostrzega przed przemocą i ograniczaniem wolności, a nadzieję wiąże z odbudową rodzin, wiary i wspólnot. Jego diagnoza nabiera szczególnego znaczenia przed wyborami prezydenckimi we Francji w 2027 roku.

.W rozmowie opublikowanej 8 listopada 2026 roku na łamach „Le Journal du Dimanche”, Dreher opisuje Francję jako kraj, którego kryzys dotyka samych podstaw wspólnego życia. Przywołuje ataki na obywateli, symbole narodowe i instytucje, zarzucając części elit przyzwolenie na radykalizm oraz unikanie koniecznych decyzji. Najbardziej obawia się jednak utraty społecznej woli przeciwstawienia się przemocy i rozpadowi wspólnoty. To ważny kontekst pytań o przyszłość Republiki, które przedstawiamy w opracowaniu „Wybory we Francji 2027. Najważniejsze pytania i odpowiedzi”.

Kim jest Rod Dreher

Rod Dreher jest amerykańskim pisarzem i publicystą konserwatywnym, związanym z Danube Institute w Budapeszcie, wcześniej redaktorem „The American Conservative”. Zajmuje się przede wszystkim relacjami między religią, kulturą i polityką, a jego książki dotyczą możliwości zachowania wiary i niezależności w społeczeństwach podlegających głębokim przemianom. Jest autorem „Opcji Benedykta” oraz książki „Żyć bez kłamstwa. Jak wytrwać w chrześcijańskiej opozycji”, w której sięga po doświadczenia ludzi sprzeciwiających się komunistycznemu totalitaryzmowi. Pytanie o zdolność małych wspólnot do podtrzymywania przekonań powraca również w jego najnowszej rozmowie o Francji.

Czytelnicy „Wszystko co Najważniejsze” znają jego argumentację z autorskiego tekstu o Chinach i miękkim totalitaryzmie, będącego fragmentem „Żyć bez kłamstwa”. Dreher analizował w nim możliwość połączenia nowoczesnej gospodarki, wygody konsumpcji i cyfrowego nadzoru z daleko idącym podporządkowaniem jednostki. Do jego spojrzenia na Europę powróciliśmy także w omówieniu wcześniejszego wywiadu o Węgrzech dla „Le Figaro”, w którym przedstawiał politykę Viktora Orbána jako projekt zakorzeniony w określonej wizji cywilizacji. W obu przypadkach istotne miejsce zajmuje przekonanie Drehera, że trwałość ładu politycznego zależy również od kultury i podzielanych wartości.

Miękki totalitaryzm i obietnica przywrócenia porządku

Na pytanie o aktualność swoich ostrzeżeń przed miękkim totalitaryzmem Dreher odpowiada, że szczególnie w Europie dostrzega narastanie tego zagrożenia. Rozwój sztucznej inteligencji i technologii nadzoru łączy z gotowością przywódców do ograniczania swobód pod hasłem ratowania demokracji. W jego ocenie demokratyczny język może w ten sposób służyć uzasadnianiu praktyk osłabiających wolność obywateli. Porównując Europę ze Stanami Zjednoczonymi, wskazuje na znaczenie amerykańskiej Pierwszej Poprawki jako gwarancji swobody wypowiedzi.

W tej części rozmowy pojawia się również krytyka mediów, przy czym Dreher zastrzega, że nie zna szczegółowo specyfiki francuskiego rynku. Zarzuca jednak zachodniemu dziennikarstwu znaczną jednolitość ideologiczną, przez którą odbiorcy otrzymują interpretacje potwierdzające przekonania redakcji, a nie pełny obraz wydarzeń. Uważa, że sprzyja to utracie zaufania i poszukiwaniu informacji poza tradycyjnymi mediami. Z tego powodu docenia możliwość rozpowszechniania nagrań na platformie X, przekonując, że dzięki nim również Amerykanie dowiadują się o wydarzeniach we Francji.

Konkretnym francuskim kontekstem debaty o pluralizmie jest opisany przez „Wszystko co Najważniejsze” spór o przyszłość CNews. Petycja domagająca się zamknięcia stacji stawia pytanie o miejsce konserwatywnej wrażliwości w przestrzeni medialnej, przy czym jej rozpatrywanie i prawne decyzje dotyczące nadawcy pozostają odrębnymi procedurami. Przed wyborami prezydenckimi znaczenie takiego sporu obejmuje także warunki docierania do obywateli z różnymi interpretacjami sytuacji kraju.

Najbardziej niebezpieczny mechanizm Dreher dostrzega w utracie nadziei i poszukiwaniu prostych wyjaśnień narastającego kryzysu. Jego zdaniem ludzie rozczarowani rzeczywistością stają się podatni na ideologie obiecujące całkowite rozwiązanie problemów po pokonaniu wskazanych przeciwników. W takim klimacie może pojawić się przywództwo obiecujące przywrócenie porządku w zamian za rezygnację z wolności. To właśnie tę zależność eseista wiąże z ryzykiem totalitaryzmu.

Odbudowa wspólnot i gotowość do ponoszenia kosztów

Diagnozując Francję, Dreher odwołuje się do analogii z Republiką Weimarską, wskazując na utratę zaufania do instytucji, wiary i przekonania o istnieniu wspólnych zasad moralnych. Mówi o „weimaryzacji” jako procesie, w którym rozczarowanie sprzyja radykalnym obietnicom, a społeczne podziały zwiększają ryzyko wojny domowej. Do tej diagnozy dołącza krytykę masowej imigracji, wielokulturowości i bezradności elit wobec radykalizacji. Zarzuca części lewicy wspieranie środowisk islamistycznych, a instytucjom unikanie konfrontacji z problemami, które narastały przez dziesięciolecia.

Odpowiedzialności za kryzys nie ogranicza jednak do przywódców i środowisk ideologicznych. Uważa, że również wielu zwykłych Francuzów nie chce ponosić wyrzeczeń koniecznych do ocalenia własnego ładu społecznego, oczekując rozwiązań łatwych i niewymagających. W jego rozumowaniu bez takiej gotowości nawet trafne rozpoznanie zagrożeń pozostanie bezskuteczne. Zmiana wymaga bowiem decyzji, których koszty odczuwają także obywatele deklarujący przywiązanie do kraju.

Zapytany, czy wzrost przemocy wymaga porzucenia dotychczasowej strategii oporu, Dreher proponuje jej poszerzenie. Długofalową odpowiedź widzi w odbudowie społeczeństwa obywatelskiego, rodzin i wiary oraz w powrocie Francji do jej chrześcijańskich korzeni i najgłębszych tradycji. Jednocześnie wobec bezpośredniej przemocy uznaje konieczność gotowości do użycia legalnej siły. Obrona cywilizacji łączy się więc w jego argumentacji z odnową wspólnot i zdolnością skutecznego powstrzymywania sprawców przemocy.

W rozmowie pozostaje jednak wyraźne miejsce na nadzieję, którą Dreher wiąże z żywotnością francuskiego katolicyzmu. Przywołuje przyjęcie papieża Leona XIV oraz własny udział w pielgrzymce do Chartres w 2025 roku, podczas której szczególne wrażenie zrobiła na nim wiara młodych uczestników. Dostrzega w nich ludzi zdolnych do odpowiedzialności, wierności przekonaniom i działania na rzecz wspólnoty. Przyszłość Francji pozostaje w jego ocenie otwarta, ale decyzji o jej obronie nie można odkładać bez końca.

Rod Dreher o Francji przed wyborami prezydenckimi 2027

W kontekście kampanii prezydenckiej diagnoza Drehera prowadzi do pytania o społeczne warunki odbudowy państwa. Czy obietnice poprawy bezpieczeństwa spotkają się z gotowością do konsekwentnego egzekwowania wspólnych reguł? Czy politycy będą umieli przekonać obywateli do poniesienia kosztów zmian, jednocześnie zachowując ich wolności? Są to pytania o trwałość politycznej odpowiedzi na kryzys opisany przez amerykańskiego eseistę.

Debata ta wiąże się także z ustrojową rolą przyszłego prezydenta. Artykuł 5 francuskiej konstytucji powierza głowie państwa troskę o przestrzeganie ustawy zasadniczej, ciągłość państwa i prawidłowe działanie władz publicznych, a także zadania gwaranta niepodległości i integralności terytorialnej. Wybór osoby sprawującej ten urząd nadaje zatem pytaniu o zdolność Republiki do działania konkretny wymiar instytucjonalny.

Gospodarcze i polityczne warunki takiej odnowy przedstawialiśmy już w omówieniu programu odbudowy Francji przed wyborami 2027, postulowanego przez Nicolasa Bavereza. Dreher kieruje uwagę przede wszystkim ku przekonaniom, więziom i odwadze obywateli, bez których decyzje polityczne mogą pozostać bez trwałego oparcia. Jego wywiad wnosi do debaty przedwyborczej pytanie o to, czy Francuzi są jeszcze gotowi wspólnie bronić kraju, którego przyszłość chcą kształtować.

Arkadiusz Jordan
Paryż