Astronomowie odkryli dwóch nowych towarzyszy Drogi Mlecznej

towarzysze Drogi Mlecznej

Astronomowie zidentyfikowali dwa nieznane wcześniej obiekty w otoczeniu naszej galaktyki, analizując pierwsze dane z Obserwatorium im. Very C. Rubin. Towarzysze Drogi Mlecznej to zarówno niewielkie galaktyki satelitarne, jak i gromady gwiazd, a naukowcy przypuszczają, że wiele z nich wciąż pozostaje nieodkrytych.

Obserwatorium Rubin może pomóc odnaleźć towarzyszy Drogi Mlecznej

.Wstępne dane z nowo ukończonego NSF-DOE Vera C. Rubin Observatory w Chile mogą pozwolić astronomom ustalić, ile galaktyk satelitarnych otacza Drogę Mleczną, w tym również tych najsłabiej świecących.

Analiza pierwszych udostępnionych obserwacji pozwoliła naukowcom zidentyfikować dwóch nieznanych wcześniej towarzyszy naszej galaktyki. Wyniki te pokazują, że zaawansowane instrumenty mogą pomóc odnaleźć setki kolejnych obiektów, które prawdopodobnie wciąż pozostają nieodkryte w otoczeniu Drogi Mlecznej.

Duże galaktyki często mają mniejszych towarzyszy. Mogą nimi być zarówno niewielkie galaktyki, jak i gromady gwiazd. Wiele z tych obiektów świeci jednak bardzo słabo, dlatego trudno je dostrzec. Astronomowie znają obecnie około 65 galaktyk satelitarnych Drogi Mlecznej, ale przypuszczają, że setki kolejnych wciąż czekają na odkrycie. Wyniki nowych badań wskazują, że Obserwatorium im. Very C. Rubin może pomóc znacznie dokładniej poznać otoczenie naszej galaktyki.

Dwa nowe obiekty odkryte w otoczeniu naszej galaktyki

.Wykorzystując dane testowe zebrane jeszcze przed oficjalnym rozpoczęciem działalności obserwatorium, naukowcy m.in. z Yale University, University of Chicago, University of Virginia i University of Washington, w ramach dwóch badań, z których jedno opublikowano w czasopiśmie „Research Notes of the AAS”, a drugie w serwisie arXiv, zidentyfikowali dwóch nieznanych wcześniej, bardzo słabo świecących towarzyszy Drogi Mlecznej. Pierwszym z nich był Aquarius IV, położony na odległych obrzeżach naszej galaktyki, około 355 tys. lat świetlnych od Ziemi. Drugi obiekt, nazwany Rubin-GC1, to gromada gwiazd znajdująca się po przeciwnej stronie Drogi Mlecznej, w obszarze przesłoniętym przez gęste obłoki kosmicznego pyłu.

Badacze zaznaczyli, że skoro Obserwatorium Rubin już na podstawie wstępnych danych potrafiło wykryć tak słabe i trudne do zaobserwowania obiekty, jego pełny, dziesięcioletni przegląd nieba może przynieść znacznie więcej odkryć galaktyk satelitarnych Drogi Mlecznej. Kolejne odkrycia będą mogły również pomóc w testowaniu modeli powstawania galaktyk, lepszym poznaniu historii naszej galaktyki i badaniu natury ciemnej materii.

W czerwcu 2026 roku Obserwatorium Rubin rozpoczęło realizację dziesięcioletniego przeglądu nieba Legacy Survey of Space and Time (LSST). Jednym z jego głównych celów jest zmapowanie halo Drogi Mlecznej, czyli rozległego, przypominającego sferę obszaru złożonego z gazu, gwiazd i ciemnej materii, który otacza główną część naszej galaktyki. Astronomowie będą również poszukiwać nieznanych dotąd galaktyk satelitarnych, gromad gwiazd i innych mniejszych struktur.

W Obserwatorium Rubin znajduje się teleskop Simonyi Survey Telescope o średnicy 8,4 metra, wyposażony w największą dotychczas zbudowaną kamerę cyfrową o rozdzielczości 3,2 gigapiksela. Instrument wykonuje szczegółowe zdjęcia obszarów widocznych z półkuli południowej. Zebrane obrazy pozwolą stworzyć rozległy, poklatkowy zapis zmian zachodzących na nocnym niebie.

Na potrzeby obu badań astronomowie przeanalizowali wstępne dane z Obserwatorium Rubin, zebrane między kwietniem 2025 a styczniem 2026 roku. Obejmowały one około 7 proc. całego nieba.

Dalsze obserwacje mogą pomóc w badaniu ciemnej materii

.Naukowcy podkreślają, że znaczenie tych odkryć wykracza poza samo odnalezienie nowych obiektów. Uzyskane wyniki mogą dostarczyć cennych informacji o naturze ciemnej materii, niewidocznego składnika, który stanowi większość materii we Wszechświecie i odgrywa ważną rolę w kształtowaniu jego struktury. Obiekty takie jak Aquarius IV zawierają znacznie mniej gwiazd niż większe galaktyki, a niemal całą ich masę stanowi właśnie ciemna materia.

Wstępne dane z Obserwatorium Rubin mogą również dostarczyć nowych informacji o ewolucji niektórych z najtrudniejszych do zaobserwowania galaktyk we Wszechświecie. Kolejne odkrycia pozwolą uzupełnić spis tych krążących wokół Drogi Mlecznej, co ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia, w jaki sposób powstają najsłabiej świecące obiekty.

Emil Gołoś

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 5 listopada 2026
Fot. Ilustracja wygenerowana przez AI.