Polacy chcą sprawnego państwa. Rozliczenia PiS nie są priorytetem [CBOS]

Poprawa dostępu do świadczeń medycznych, bezpieczeństwo państwa i walka z drożyzną są dla Polaków znacznie ważniejsze niż rozliczanie rządów Prawa i Sprawiedliwości. Najnowsze badanie CBOS pokazuje, że tylko 23 proc. respondentów uznaje rozliczenia za sprawę priorytetową, podczas gdy 40 proc. uważa je za nieistotne. Oczekiwania społeczne na ponad rok przed wyborami parlamentarnymi w Polsce koncentrują się przede wszystkim na skuteczności państwa w sprawach bezpośrednio wpływających na życie obywateli.

.Najnowsze badanie Centrum Badania Opinii Społecznej przynosi czytelną hierarchię oczekiwań wobec gabinetu Donalda Tuska, która wyraźnie różni się od hierarchii tematów dominujących w bieżącej debacie politycznej. Polacy oczekują przede wszystkim sprawniejszej ochrony zdrowia, poprawy bezpieczeństwa i wzmocnienia obronności, zahamowania wzrostu cen oraz uporządkowania finansów publicznych. Rozliczenie rządów Prawa i Sprawiedliwości znajduje się natomiast niemal na końcu zestawienia, wyprzedzając pod względem średniej oceny jedynie przeciwdziałanie zmianom klimatu i odchodzenie od węgla.

Badanie „Aktualności” przeprowadzono w dniach 7–9 września 2026 r. na ogólnopolskiej próbie tysiąca dorosłych mieszkańców Polski, wykorzystując wywiady telefoniczne i internetowe. Respondenci oceniali każdą przedstawioną im sprawę oddzielnie na siedmiostopniowej skali, na której 1 oznaczało kwestię zupełnie nieważną, a 7 – priorytetową i bardzo ważną. Nie było to więc pytanie o wybór tylko jednego zadania dla rządu, lecz pomiar znaczenia przypisywanego kilkunastu różnym obszarom, dzięki czemu szczególnie wymowne stają się różnice między uzyskanymi ocenami.

Zdrowie i bezpieczeństwo przed politycznymi rozliczeniami

Najważniejszą sprawą dla badanych jest poprawa dostępu do świadczeń medycznych, którą za ważną uznaje 92 proc. respondentów, a 64 proc. nadaje jej najwyższą, priorytetową rangę. Niewiele niżej znajduje się poprawa bezpieczeństwa państwa i wzmocnienie obronności, ważne dla 89 proc. ankietowanych i priorytetowe dla 61 proc. Średnie oceny obu kwestii wynoszą odpowiednio 6,28 oraz 6,16, zdecydowanie więcej niż w przypadku pozostałych zadań przedstawionych uczestnikom badania.

Kolejna grupa społecznych oczekiwań dotyczy spraw, które łączą bezpieczeństwo z codziennymi kosztami funkcjonowania państwa i gospodarstw domowych. Walkę z inflacją i ograniczenie wzrostu cen za ważne uznaje 83 proc. badanych, wzmocnienie pozycji Polski w Europie i na świecie – 84 proc., a poprawę stanu finansów publicznych i ograniczenie deficytu budżetowego – 82 proc. Najwyższą ocenę na skali przyznało tym zagadnieniom odpowiednio 49, 48 i 47 proc. respondentów, a zatem około dwukrotnie więcej niż rozliczeniom poprzedniej władzy.

Wysoko znalazło się również przeciwdziałanie nielegalnej imigracji do Polski, uznane za priorytet przez 51 proc. respondentów, chociaż ten temat wyraźniej niż zdrowie i obronność różnicuje poszczególne elektoraty. Usprawnienie działania sądów i prokuratury za ważne uważa 79 proc. badanych, w tym 42 proc. za priorytetowe, co pokazuje, że respondenci odróżniają poprawę funkcjonowania instytucji wymiaru sprawiedliwości od rozliczeń mających bezpośrednio polityczny charakter. Również ochrona interesów polskich rolników, wspieranie przedsiębiorców i zwiększenie dostępności mieszkań uzyskują wyższe średnie oceny niż rozliczanie rządów PiS.

Rozliczenia rządów PiS dzielą Polaków

Rozliczenie rządów Prawa i Sprawiedliwości za priorytet uznaje łącznie 23 proc. respondentów. Jednocześnie 40 proc. badanych uważa rozliczenia za nieistotne, przy czym 22 proc. nadaje im ocenę 1, oznaczającą sprawę zupełnie nieważną. Średnia ocena wynosi 4,25, a więc pozostaje niewiele powyżej środka siedmiostopniowej skali i jest o ponad dwa punkty niższa od oceny dostępu do świadczeń medycznych.

Te wyniki nie oznaczają, że wyborcy oczekują zaniechania postępowań prowadzonych przez prokuraturę, sądy, komisje śledcze czy inne instytucje, ponieważ o takie rozstrzygnięcie w badaniu nie pytano. Pokazują natomiast, że większość obywateli nie uważa politycznych rozliczeń za najważniejsze zadanie całego rządu, któremu gotowa byłaby podporządkować działania w innych dziedzinach. Jest to istotne rozróżnienie, szczególnie w debacie publicznej, w której temat rozliczeń bywa przedstawiany jako jedno z głównych społecznych oczekiwań wobec koalicji rządzącej. Z badania wynika brak uzasadnienia dla takiego przekonania.

Znaczenie rozliczeń pozostaje przy tym zasadniczo stabilne, ponieważ według CBOS od jesieni 2025 r. nie widać wzrostu społecznego zapotrzebowania na uczynienie z nich osi działania gabinetu, mimo kolejnych sporów, postępowań i zapowiedzi formułowanych przez przedstawicieli większości parlamentarnej. Sondaż wskazuje raczej na trwały podział, w którym zwolennicy rozliczeń i ich przeciwnicy nadają tej sprawie radykalnie odmienną wagę.

Najnowsze wyniki warto zestawić z oceną samego premiera, przedstawioną w materiale „Donald Tusk źle oceniany przez większość Polaków. Największy problem premiera jest poza opozycją”. Oba badania opisują różne zjawiska, lecz prowadzą do wspólnego pytania o zdolność rządu do przekładania politycznego konfliktu na sprawczość odczuwalną przez obywateli. Perspektywę kolejnych wyborów oraz konstytucyjny kalendarz kadencji przedstawia natomiast kompendium „Kiedy są wybory parlamentarne w Polsce 2027?”.

Polacy oczekują państwa skutecznego w codziennych sprawach

Badanie CBOS pokazuje, że społeczna hierarchia jest pragmatyczna, ponieważ na jej szczycie znajdują się dziedziny bezpośrednio związane ze zdrowiem, bezpieczeństwem, cenami i stabilnością finansów państwa. Polacy nie rezygnują z oceniania przeszłości ani nie negują znaczenia odpowiedzialności prawnej, lecz oczekują, że zasadnicza energia rządu będzie kierowana ku problemom, których skutki odczuwają na co dzień. W tym sensie wynik sondażu jest przede wszystkim testem proporcji między prowadzeniem politycznego sporu a wykonywaniem podstawowych zadań państwa.

Dla gabinetu Donalda Tuska płynie z tych danych jasny sygnał, że konsekwentne odwoływanie się do rozliczeń może umacniać poparcie najbardziej zaangażowanej części własnego elektoratu, ale nie zastąpi odpowiedzi na oczekiwania większości. O przyszłej ocenie rządu prawdopodobnie w większym stopniu rozstrzygną kolejki do lekarzy, poczucie bezpieczeństwa, ceny, deficyt i skuteczność instytucji niż liczba politycznych konferencji poświęconych poprzednikom. Jak analizować podobne deklaracje i odróżniać katalog obietnic od realnej hierarchii działań, wyjaśnia materiał „Jak czytać program wyborczy i sprawdzić, czy obietnice partii są możliwe do wykonania?”.

Sebastian Nizio

Źródło: CBOS Flash nr 34/2026 „Postulowane priorytety rządu Donalda Tuska”, oprac. Zuzanna Czarnecka, 23 września 2026 r. Badanie przeprowadzono 7–9 września 2026 r. metodą CATI (80 proc.) i CAWI (20 proc.) na próbie 1000 dorosłych mieszkańców Polski.