Sześć czynników chroniących mózg [Brain Communications]

Nawyki związane ze snem, stresem, nastawieniem do życia i relacjami społecznymi mogą wyraźnie spowalniać starzenie się mózgu – ustalili naukowcy z Uniwersytetu Florydy. U osób praktykujących pewne zachowania wiek mózgu, oceniany na podstawie badań obrazowych, był o osiem lat niższy od wieku metrykalnego.

Wiek mózgu – co zrobić by spowolnić starzenie się mózgu?

.Badaniem, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Brain Communications”, objęto 128 osób w średnim i starszym wieku, z których większość cierpiała na przewlekłe bóle mięśniowo-szkieletowe lub była zagrożona rozwojem choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego. Uczestnicy byli monitorowani przez dwa lata, a zmiany w ich mózgach analizowano na podstawie obrazów rezonansu magnetycznego i modeli uczenia maszynowego, które pozwalały oszacować tzw. wiek mózgu. Różnicę między tym oszacowaniem a wiekiem metrykalnym wykorzystano jako wskaźnik ogólnego stanu mózgu.

Analiza wykazała, że czynniki takie jak przewlekły ból, niższy status społeczno-ekonomiczny, gorsze wykształcenie czy ograniczone wsparcie społeczne były początkowo powiązane ze „starszym” obrazem mózgu. Jednak w kolejnych latach ich znaczenie malało. Dużo silniejszy i trwalszy związek z młodszym wyglądem mózgu miały takie czynniki ochronne jak dobrej jakości sen, utrzymywanie prawidłowej masy ciała, umiejętność radzenia sobie ze stresem, unikanie tytoniu, optymizm oraz silne relacje społeczne.

– To są elementy, na które ludzie mają realny wpływ. Można nauczyć się inaczej postrzegać stres, wyleczyć problemy ze snem, a optymizm wyćwiczyć – podkreślił współautor badania dr Jared Tanner.

Osoby, które na co dzień korzystały z największej liczby wymienionych czynników ochronnych, miały średnio o osiem lat niższy szacowany wiek mózgu niż wynikałoby to z ich wieku metrykalnego. Co więcej, tempo starzenia się mózgu w tej grupie było wolniejsze niż u pozostałych uczestników.

Autorzy przypomnieli, że starzenie się mózgu zwiększa ryzyko zaburzeń poznawczych, demencji i choroby Alzheimera. – Nasze odkrycia potwierdzają rosnącą liczbę dowodów na to, że styl życia to lekarstwo – podsumowali.

Mózg może się uczyć w każdym wieku. O tym, że na naukę nigdy nie jest za późno

.„W moim wieku już za późno, żeby uczyć się grać na fortepianie”! „W moim wieku już za późno, żeby uczyć się hiszpańskiego”! Koniec z wymówkami i ze stereotypami! Alice LATIMIER udowadnia, że nasz mózg może uczyć się w każdym wieku. Czego zatem zaczniecie się uczyć dzisiaj?

W wieku 55 lat Philippe w końcu znalazł czas dla siebie, po tym jak dzieci opuściły dom rodzinny. A może zacząć się uczyć grać na fortepianie? Zawsze o tym marzył. Ale w wieku 55 lat, mówi sobie, nie jestem już w stanie tego zrobić, jestem zbyt stary, a mój mózg nie jest już taki wydajny jak wtedy, gdy miałem 20 lat…

Nathalie ma 30 lat. By uczynić kolejny krok w karierze zawodowej, musi wybrać pomiędzy ofertą pracy w Niemczech, która jej zbytnio do gustu nie przypada, i w Hiszpanii, którą uważa za wspaniałą. Teraz żałuje: „Powinnam była uczyć się hiszpańskiego, gdy byłam w liceum. Dziś jest już za późno na naukę nowego języka”.

Wiele osób doświadcza tego uczucia bycia zbyt starym, żeby uczyć się czegoś nowego. Ale czy jest ono uzasadnione?

Czy faktycznie istnieje jakaś granica wieku, od której nasz mózg nie jest już w stanie nauczyć się grać na instrumencie czy mówić w nowym języku?

Uczenie się jest, w rzeczywistości, czynnością całego życia. Od najmłodszych lat nasz mózg mobilizuje znaczną część swoich funkcji (skupienie, pamięć, widzenie, słyszenie, motoryka…) po to, abyśmy mogli nabywać nową wiedzę i nowe umiejętności. Jakie mechanizmy pozwalają nam się uczyć? I jak się one zmieniają wraz z upływem lat?

Uczenie się jest dynamicznym procesem poznawczym, który przebiega w dwóch etapach: najpierw następuje pozyskanie nowej informacji, a później, jej zmagazynowanie w pamięci. Proces ten zostawia pewnego rodzaju odcisk w naszym mózgu, jako ślad po przeżytym doświadczeniu. A dokładniej, neurony, które uczestniczą w tym doświadczeniu i pozyskaniu nowej informacji zmieniają sposób, w jaki rozmawiają ze sobą: ich połączenia (synapsy) wzmacniają się lub zanikają.

Czasami zdarza się, że dynamika naszych procesów uczenia się prowadzi, po prostu, do eliminacji niepotrzebnych połączeń neuronowych, na rzecz połączeń „pożytecznych”. Mówi się obrazowo o „przycinaniu” synaps (pruning w jęz. angielskim), tak jak robi się z drzewami, które pozbawia się niepotrzebnych gałęzi. Do „przycinania” synaps dochodzi głównie w dzieciństwie oraz w czasie olbrzymiej rewolucji, jaką jest okres dojrzewania.

Zmiany na poziomie neuronów mają związek z tym, czego się uczymy i są szczególnie intensywne w okresie dzieciństwa. Zdobywamy wtedy dużą ilość wiedzy i rozwijamy nowe kompetencje, takie jak widzenie, dotykanie, chodzenie czy mówienie. Te zdobycze odciskają piętno na całym mózgu, ponieważ uczestniczą w procesie transformacji rozmaitych sieci neuronów. Nic w naszym mózgu nie istnieje trwale.

Uczenie się pozostawia zatem w naszym mózgu fizyczny ślad. Ten dynamiczny mechanizm nosi nazwę neuroplastyczności bądź plastyczności mózgu. Odkrycie go przez neurobiologów pozwoliło zrozumieć podstawową rzecz: nic w naszym mózgu nie istnieje trwale.

Gdy się uczymy, plastyczność mózgu pozwala na jego ciągłe modelowanie. Ten mechanizm jest nie tylko stosunkowo szybki, ale też odwracalny. Naukowcy odkryli bowiem, że niektóre regiony mózgu u młodych, pełnoletnich osób, wykazywały znaczne zmiany strukturalne po trzech miesiącach nauki żonglowania, w porównaniu z mózgami osób, które nie uczyły się żonglować. Te zmiany zanikały kilka tygodni po zaprzestaniu nauki. Teraz już rozumiemy, dlaczego artyści cały czas ćwiczą!

LINK DO TEKSTU: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/alice-latimier-mozg-moze-sie-uczyc-w-kazdym-wieku-na-nauke-nigdy-nie-jest-za-pozno/

PAP/ Katarzyna Czechowicz/ LW